Thức ăn kỵ nhau, bụng đau ấm ách

PGS Phạm Công Thành, Phó Viện trưởng Viện Công nghệ sinh học và công nghệ thực phẩm - Đại học Bách khoa Hà Nội cho biết, về nguyên tắc, khi các chất hữu cơ tác dụng với nhau, chúng không thể gây nên những phản ứng tức thì ngay trong khi ăn uống. Trên thực tế, có những cặp thực phẩm kỵ nhau, nhưng chúng chỉ có thể gây những phản ứng chậm, để rồi sau khi ăn một thời gian, người ta thấy đau bụng, khó tiêu, đi ngoài... chứ không thể gây ngộ độc chết người.

Th.S Đào Mỹ Thanh, Trưởng khoa Vệ sinh an toàn thực phẩm, Trung tâm Y tế dự phòng TP HCM cũng đồng tình với nhận đinh trên. Th.S Thanh còn cho biết Cục Vệ sinh an toàn thực phẩm đã có tài liệu đề cập đến vấn đề này. Theo đó, không nên dùng chung các cặp thực phẩm sau:

Sữa đậu nành và trứng gà: Trong sữa đậu nành, có protidaza kiềm chế protein trong trứng gà, ảnh hưởng đến tiêu hóa, gây khó tiêu, đầy bụng.

Sữa bò với nước cam, quýt: Nước cam quýt có axit pectic làm biến tính cazein trong sữa bò gây khó tiêu. Khi đổ ly nước cam vào sữa bò, bạn có thể thấy hiện tượng kết tủa ngay sau đó. Đây chính là phản ứng của axit pectic trong nước cam quýt với cazein trong sữa bò. Vì thế, nếu người nào yếu bụng thì không nên uống cùng một lúc sữa bò và nước cam quýt. Nên uống riêng rẽ từng loại với một khoảng thời gian nhất định. Nếu bắt buộc phải uống cùng lúc thì nên uống sữa bò trước rồi uống nước cam sau. Khi đó, sữa đã bị thủy phân một phần khi hòa trộn với axit của dạ dày nên có gặp nước cam cũng không gây hại gì. Đừng nên uống nước hoa quả xong rồi uống sữa bò liền.

Đậu nành với mật ong: Hai thực phẩm này cũng có nguyên lý như trên. Mật ong có chứa axit formic khi gặp thức ăn chứa nhiều protein như đậu nành sẽ gây hiện tượng kết tủa, dẫn đến khó tiêu.

Củ cải trắng và các loại lê, táo, nho: Khi ăn củ cải vào cơ thể, muối axit cianogen lưu huỳnh trong củ cải sẽ chuyển hóa thành axit cianogen là chất gây ảnh hưởng đến tuyến giáp. Trong táo, nho có chất đồng ceton, dễ bị vi khuẩn phân giải tạo thành axit benzoic gốc OH. Nếu ăn củ cải cùng lúc với hoa quả này, loại axit này làm tăng sức ép của cianogen lưu huỳnh gây suy tuyến giáp trạng.

Khoai lang và quả hồng: Khoai lang chứa nhiều đường và tinh bột khiến dạ dày tiết nhiều axit clohidric khi ăn nhiều. Vì vậy, người bị đau dạ dày không nên ăn khoai lang vì axit sẽ kích thích quá trình viêm và đau. Còn quả hồng có chứa tanin (vị chát) chuyển hóa thành axit tanic. Khi ăn hồng cùng với khoai, axit clohydric sẽ liên kết với chất chát và một số chất trong quả hồng tạo thành chất lắng đọng, không tan, gây khó tiêu, khó thải ra ngoài, có thể dẫn đến sỏi thận. Bình thường, trong cơ thể cũng có một lượng axit cohydric nhất định, nhưng khi ăn khoai lang thì dễ tiết axit này nhiều hơn.

Thịt chó và nước trà: Chất axit tanic trong nước chè khi tác dụng với protein trong thịt làm se niêm mạc ruột, giảm nhu động ruột khiến ruột tích tụ nhiều chất có hại, làm cho phân khô, dễ bị táo bón. Nếu hiện tượng này kéo dài thì có thể gây ung thư.

Uống nước có ga khi ăn: Nhiều người nghĩ rằng uống nước có ga như coca, pepsi trước, trong và ngay sau khi ăn sẽ kích thích tiêu hóa. Nhưng thực tế là ngược lại, nước có ga sẽ làm loãng và giảm dịch vị gây hạn chế tiêu hóa. Trong nghiên cứu, người ta thấy rằng, CO ^₂ làm căng thành dạ dày gây cản trở sự co bóp dạ dày, hạn chế tiêu hóa thức ăn. Thậm chí, điều này còn có thể gây viêm dạ dày cấp tính ở những trường hợp nặng. Chỉ nên uống các loại nước có ga riêng rẽ khi khát vì CO ^₂ trong đó có tác dụng giải khát.

Th.S Thanh còn cho biết, tài liệu của Bộ Y tế còn đề cập nhiều cặp thực phẩm kỵ nhau khác. Tuy nhiên vì đây chưa phải là tài liệu chính thức nên chưa thể công bố rộng rãi.

Trong ẩm thực cổ truyền phương Đông, việc phối hợp các loại thực phẩm có ý nghĩa hết sức quan trọng, không những giúp cho mọi đồ ăn thức uống có thể phát huy tối đa hiệu quả bổ dưỡng, mà còn phòng chống một cách tích cực các tật bệnh “theo miệng mà vào” (bệnh tòng khẩu nhập). Xin giới thiệu một vài ví dụ điển hình trong vô số những kinh nghiệm của tiền nhân để bạn đọc tham khảo:

- Không nên ăn khoai lang cùng với các thức ăn có vị chua.

- Mướp đắng không nên ăn cùng với cá sađin vì dễ gây bệnh mày đay.

- Không dùng bí đỏ cùng thịt dê, thịt cừu vì dễ gây cước khí (dị ứng).

- Không nên ăn cà cùng rong biển vì sẽ làm mất hết chất iốt có trong rong biển.

- Thịt lợn không nên ăn cùng kiều mạch (một loại ngũ cốc) vì dễ gây rụng tóc. Cũng không nên ăn thịt lợn cùng thịt chim bồ câu và cá diếc vì dễ gây đầy bụng.

- Mật lợn không dùng cùng quả hồng vì có thể bị sỏi thận.

- Tuỵ lợn không ăn cùng hạt dẻ vì dễ gây táo bón.

- Ruột già lợn không nên ăn cùng khoai môn (dễ gây tiêu chảy) và thịt thỏ (dễ gây đầy bụng, đau bụng, chậm tiêu).

- Không ăn tiết lợn cùng với rau chân vịt và các loại hoa quả có độ chua cao vì có thể gây sỏi tiết niệu.

- Thịt chó kỵ hạnh nhân, đậu xanh, cá chép và lươn trạch.

- Thịt chim cút không nên ăn cùng thịt lợn vì có thể làm xạm da mặt.

- Hạt sen không ăn cùng cua, thịt rùa vì dễ bị ngộ độc.

- Quả trám không được ăn cùng hành, hẹ vì dễ gây tiêu chảy. Cũng không nên ăn cùng với cua vì dễ gây viêm dạ dày.

- Thịt bồ câu không nên ăn cùng gan lợn, thịt lợn vì dễ gây đầy trướng. Cũng không nên ăn cùng cá diếc, tôm vì có thể bị mày đay.

Hiện nay, dưới ánh sáng của khoa học hiện đại, nhiều vấn đề kiêng kị nêu trên đã được làm sáng tỏ. Tuy nhiên, cũng vẫn còn rất nhiều vấn đề chưa được chứng minh. Hoàng Khánh Toàn

Nguồn: KH&ĐS số 94 Thứ Sáu 24/11/2006