Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Vinh Hiển: Cần có biện pháp về quản lý và giáo dục
Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Vinh Hiển đã chia sẻ như vậy với vusta.vn về “Một chương trình, nhiều sách giáo khoa trong đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông: Thuận lợi, khó khăn và giải pháp”.
Cơ chế một chương trình, một bộ sách giáo khoa đã là nguyên nhân của việc không phân biệt rõ chức năng của chương trình với chức năng của sách giáo khoa. Đây là một thách thức khi chuyển sang cơ chế một chương trình, nhiều sách giáo khoa.
Chương trình, sách giáo khoa của cả nước đều khác nhau, phụ thuộc vào đặc điểm văn hóa, truyền thống, năng lực đội ngũ giáo viên, thời gian dạy học, thiết bị giáo dục… của từng nước. Cần phải lực chọn được cách thức thể hiện cấu trúc, nội dung, hình thức… của chương trình, sách giáo khoa phù hợp.
Mặt trái của cơ chế thị trường có thể làm cho những cuốn sách giáo khoa tốt không có chỗ đứng trong các nhà trường, ngược lại, người ta lại sử dụng những cuốn sách mà chính bản thân họ cũng không đánh giá cao. Để khắc phục hạn chế này không thể bỏ qua các biện pháp về quản lý và giáo dục.
Khi chúng tôi hỏi: “Thứ trưởng có thể cho biết giải pháp để tháo gỡ vấn đề này?”. Thứ trưởng Nguyễn Vinh Hiển trả lời: Trước tiên, đổi mới công tác thông tin và truyền thông để thống nhất về nhận thức, tạo sự đồng thuận và huy động sự tham gia đánh giá, giám sát và phản biện của toàn xã hội đối với công cuộc đổi mới, phát triển giáo dục nói chung và chủ trương một chương trình, nhiều sách giáo khoa nói riêng.
Nội dung tuyên truyền tập trung vào ý nghĩa, những định hướng, yêu cầu, tiêu chí đánh giá chương trình, sách giáo khoa để mọi người hiểu và tích cực tham gia giám sát, góp ý, tham gia vào quá trình xây dựng chương trình, biên soạn sách giáo khoa, lựa chọn sách giáo khoa để sử dụng trong dạy học.
Thành lập Ban chỉ đạo quốc giá Đổi mới chương trình, sách giáo khoa và các Ban chỉ đạo đổi mới chương trình, sách giáo khoa cấp tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.
Ban hành và công khai quy định về quy trình xây dựng chương trình giáo dục phổ thông và quy trình biên soạn sách giáo khoa; bộ tiêu chí đánh giá chương trình giáo dục phổ thông và bộ tiêu chí đánh giá sách giáo khoa.
Ban hành quy định về nhiệm vụ và quyền hạn, cơ cấu tổ chức và hoạt động tiêu chuẩn thành viên của các Hội đồng quốc gia thẩm định chương trình giáo dục phổ thông, Hội đồng quốc gia thẩm định sách giáo khoa.
Người thẩm định sách giáo khoa được Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo lựa chọn trên cơ sở các đơn vị, tổ chức giới thiệu từ các giảng viên đại học, giáo viên phổ thông, các nhà khoa học bộ môn, nhà khoa học giáo dục, cán bộ quản lý giáo dục. Không lựa chọng người thẩm định sách giáo khoa từ người viết sách giáo khoa, người là công chức, viên chức Bộ Giáo dục và Đào tạo. Hội đồng quốc gia thẩm định sách giáo khoa làm việc độc lập theo quy chế, căn cứ tiêu chí đánh giá sách giáo khoa để tiến hành thẩm định và đề nghị Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo phê duyệt hoặc không phê duyệt cho phép sử dụng sách giáo khoa.
Tuy nhiên, cần tăng xã hội hóa biên soạn sách giáo khoa, cụ thể là tập huấn các tác giả sách giáo khoa về những yêu cầu và tiêu chí đánh giá chương trình, sách giáo khoa; tạo điều kiện để các tác giả sách giáo khoa được tìm hiểu thực tế các nhà trường phổ thông, thử nghiệm những định hướng, giải pháp trong quá trình viết sách giáo khoa; trong giai đoạn 2016-2020, trong khi khuyến khích các tổ chức, cá nhân tham gia biên soạn sách giáo khoa, để chủ động triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức biên soạn một bộ sách giáo khoa. Cũng như các sách giáo khoa khác, bộ sách giáo khoa này phải được Hội đồng quốc gia thẩm định.
Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Vinh Hiển (Ảnh internet)
Chương trình giáo dục phổ thông quy định chuẩn thống nhất trong cả nước về phẩm chất và năng lực học sinh cần đạt của mỗi cấp học, các lĩnh vực và những nội dung giáo dục bắt buộc, đồng thời dành thời lượng để các địa phương và nhà trường vận dụng phù hợp với nhu cầu, điều kiện thực tế.
Lựa chọn sách giáo khoa để sử dụng trong các cơ sở giáo dục phổ thông theo quy định chung, đó là nhà trường tổ chức cho giáo viên, đại diện cha mẹ học sinh và học sinh tìm hiểu các sách giáo khoa đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo thẩm định, phê duyệt cho phép sử dụng; các tổ, nhóm giáo viên bộ môn thảo luận và đề nghị lựa chọn những sách giáo khoa chính thức dùng trong nhà trường; nhà trường quyết định lựa chọn sách giáo khoa chính thức của mỗi môn học dựa trên đề nghị của giáo viên tổ, nhóm chuyên môn, tham khảo thêm ý kiến cua đại diện cha mẹ học sinh và học sinh.
Tiếp tục thực hiện các quy định về chính sách hỗ trợ học tập, hỗ trợ về sách giáo khoa cho các học sinh đối tượng chính sách, đối tượng có hoàn cảnh khó khăn; duy trì tủ sách giáo khoa dùng chung trong các cơ sở giáo dục phổ thông để cho học sinh thuê, mượn, sử dụng lại sách giáo khoa cũ.
Phát triển đội ngũ tác giả chương trình, sách giáo khoa. Huy động tối đa trí tuệ của những người am hiểu và có kinh nghiệm về giáo dục phổ thông tham gia xây dựng, góp ý chương trình, sách giáo khoa. Ngoài ra nên xây dựng trung tâm quốc gia chuyên nghiên cứu về chương trình, sách giáo khoa và đánh giá chất lượng giáo dục phổ thông.
