Thử tìm nguyên nhân căn bệnh “chim sệ cánh”: Rất cần, nhưng quá khó!

GS Trần Ngọc Ân, Chủ tịch Hội Thấp khớp học Việt Nam:

Thủ phạm là penicillin

Ngay từ những ngày đầu tiên phát hiện trường hợp teo cơ đồng loạt ở một số địa phương, tôi và một vài đồng nghiệp đã nghĩ đến thủ phạm chính là kháng sinh, cụ thể hơn là penicillin. Đặc điểm của những địa phương có nhiều người mắc bệnh là kinh tế đều rất nghèo, và người dân thường lựa chọn penicillin để chữa bệnh. Loại kháng sinh này có thể được dùng để điều trị rất nhiều loại bệnh như nhiễm trùng, viêm phổi, viêm phế quản, viêm amidan, ho... nhưng lại được bán rất rẻ, trên dưới 1000đồng/lọ. Nếu tiêm bắp loại kháng sinh này cho người lớn thì không sao, nhưng tiêm cho trẻ dưới 3 tuổi thì rất nguy hiểm, có thể gây teo cơ. Mà khi đã dùng kháng sinh thì cũng phải tiêm ít nhất 3-5 mũi, hết tay nọ đến tay kia (vì khi đó, bệnh nhân thấy rất đau). Rất nhiều người nghĩ đến các nguyên nhân như do nước sinh hoạt, do độc tố nào đó, do nhiễm hoá chất, thậm chí do văcxin trong chương trình tiêm chủng mở rộng, nhưng tôi chắc chắn câu trả lời nằm ở thuốc kháng sinh. Vì thế, tôi đề nghị Bộ Y tế nên có khuyến cáo tuyệt đối không được tiêm kháng sinh (tiêm bắp) cho trẻ dưới 3 tuổi.

GS Hoàng Tích Huyền- Cán bộ của Trung tâm nghiên cứu phản ứng có hại của thuốc (Trung tâm ADR Quốc gia), Bộ Y tế:

Môi trường thì đúng hơn?

Phản ứng phụ của thuốc là điều chúng tôi đã khuyến cáo từ rất lâu. Không có loại thuốc nào không gây tác dụng phụ, và không có ai ngoại lệ không chịu phản ứng phụ này. Thuốc kháng sinh có thể gây ra những biểu hiện phản ứng phụ khác nhau. Nhưng từ trước đến nay, teo cơ do penicillin thì tôi chưa hề gặp, kể cả trong y văn lẫn trong thực tế. Với nhóm thuốc corticoid - dùng trong điều trị một số bệnh viêm, chữa hen, chữa khớp... thì còn có khả năng ví dụ K-cort. Dùng quá dài ngày (đáng lẽ một tuần tiêm một mũi thì vì sốt ruột, nhiều người quyết định tiêm 2 ngày một mũi), dùng liều cao... , tất cả những hành động đó chắc chắn sẽ phải trả giá. Tôi biết có một số người bị teo cơ do dùng K-cort liều cao và kéo dài, khoảng cách giữa hai liều quá ngắn, nhất là ở trẻ em. Thời điểm hiện nay, tình trạng lạm dụng corticoid đã giảm đi nhiều nhờ chúng tôi đã thường xuyên tuyên truyền, cảnh báo. Teo cơ do K-cort không chỉ ở trẻ em mà người lớn cũng bị nếu dùng không đúng quy cách. Nhưng phản ứng phụ do kháng sinh thường diễn ra ồ ạt, cấp tính, và biểu hiện rất khác nhau, ví dụ bằng tình trạng dị ứng, nổi mẩn, viêm nhiễm...

Tôi nghĩ rằng căn bệnh teo cơ delta ở một số địa phương hiện nay không phải do kháng sinh. Nhiều khả năng là do tình trạng vệ sinh môi trường (nhiễm phải một số kim loại nặng hoặc hóa chất tồn tại lâu ngày mà chưa kịp xử lý). Tuy nhiên để khẳng định chắc chắn, phải nghiên cứu thực địa thật kỹ lưỡng.

Nguồn: KH&ĐS Số 40 Thứ Sáu 19/5/2006