Thế nào là cây chuyển gen?

Thế nào là công nghệ gen

Công nghệ gen là vấn đề cốt lõi của công nghệ sinh học. đến năm 2015, công nghệ sinh học sẽ cách mạng hóa cuộc sống loài người thông qua việc tiếp tục hoàn thiện và vận dụng sao chép, thao tác các gốc gen ở động - thực vật, đồng thời mở rộng cơ hội hiểu biết các vật thể sống hiện có, tạo ra cơ thể có điều khiển, cũng như tạo ra các cơ thể sống mới từ vi khuẩn có một bộ gen tối ưu.

Trong những năm 1990, các nhà khoa học đã giải được toàn bộ mã di truyền của một số cơ thể sống từ con người đến vi trùng. Chừng 50 bộ gen, kể cả những ký sinh trùng sốt rét hay các bệnh cuối thế kỷ XX. Bộ gen người gồm 30.000 gen đã được hoàn thành, mở ra những công nghệ ghép gen đủ loại trên các cây cỏ, động vật và cả con người.

Những bản đồ gen này có những phạm vi ứng dụng rộng rãi như cải tạo giống cây - con, sản xuất dược phẩm, thuốc chữa bệnh hiểm nghèo (ung thư, HIV,...) và nhiều lĩnh vực khác.

Tạo giống bằng công nghệ gen

Giống tốt giúp nâng cao năng suất cây trồng, giảm chi phí sản xuất, tăng lợi nhuận cho nhà nông. Uớc tính từ 30 đến 50% mức tăng năng suất cây lương thực trên thế giới là nhờ đưa giống mới vào sản xuất.

Chọn giống gắn liền với tổ chức sản xuất giống.

Tạo giống là tổ hợp các gen giữa hai cá thể thực vật để sản xuất ra cây lai mang những tình trạng mong muốn. Phương pháp này được thực hiện bằng cách chuyển hạt phấn từ cây này sang cây nhụy hoa của cây khác.

Tuy nhiên, phép lai chéo này bị hạn chế bởi nó chỉ có thể thực hiện được giữa các cá thể cùng loài hoặc có họ hàng gần. Phải mất nhiều thời gian mới thu được những kết quả mong muốn và thường là những đặc tính quan tâm lại không tồn tại trong những loài có họ hàng gần.

Kỹ thuật chuyển gen cho phép nhà tạo giống cùng lúc đưa vào một thực vật những gen mong muốn. Từ đó đưa ra giống mới nhanh hơn và vượt qua những giới hạn của tạo giống truyền thống.

Thế nào là cây chuyển gen?

Cây chuyển gen là cây mang một hoặc nhiều gen được đưa vào nhân tạo thay vì lai tạo.

Gen đưa vào (gen chuyển) có thể được phân lập từ những loài cây có quan hệ họ hàng hoặc khác biệt hoàn toàn. Cây tạo ra được gọi là cây “chuyển gen”.

Lợi ích của cây chuyển gen

Cây chuyển gen giúp tăng sản lượng, giảm chi phí sản xuất, tăng lợi nhuận nông nghiệp, cải thiện môi trường... Những cây chuyển gen thế hệ thứ nhất giúp giảm chi phí sản xuất. Cây chuyển gen thế hệ thứ hai có đặc điểm tăng giá trị dinh dưỡng hoặc có những tính trạng thích hợp cho công nghiệp chế biến.

Lợi ích của những cây trồng này hướng trực tiếp vào người tiêu dùng. Ví dụ lúa gạo giàu vitamin A và sắt, khoai tây tăng hàm lượng tinh bột, vắcxin ăn được ở ngô và khoai tây, những giống ngô có thể trồng được trong điều kiện nghèo dinh dưỡng, dầu ăn có lợi cho sức khoẻ hơn từ đậu nành và cải dầu...

Những nguy cơ của cây chuyển gen

Bao giờ cũng có những nguy cơ tiềm ẩn trong việc phát triển những kỹ thuật mới, gồm: Mối nguy hiểm trong việc vô tình đưa những chất gây dị ứng hoặc làm giảm dinh dưỡng vào thực phẩm, khả năng phát tán những gen biến nạp sang họ hàng hoang dại, sâu bệnh có nguy cơ tăng cường tính kháng với các chất độc tiết ra từ cây chuyển gen, nguy cơ những chất độc này tác động tới sinh vật không cần diệt.

Cây chuyển gen được tạo ra như thế nào?

Cây chuyển gen được tạo ra bằng kỹ thuật di truyền. Các gen quan tâm được chuyển từ cá thể này sang cá thể khác. Hiện có hai phương pháp chính để chuyển một gen vào bộ gen thực vật:

Dùng ‘súng bắn gen”, tức là gen chuyển được bao bọc ra ngoài những hạt kim loại vô cùng nhỏ, sau đó được đưa vào tế bào thực vật theo phương pháp lý học. Một vài gen có thể bị thải loại và không gắn vào bộ gen của cây được biến nạp.

Phương pháp thứ hai là sử dụng một loại vi khuẩn để đưa gen mong muốn vào bộ gen của thực vật.

Nguồn: Kinh tế Nông thôn, Số 40 (474), Thứ hai, Ngày 3/10/2005, trang 11