Thành phố Hồ Chí Minh tái chế rác thải mang lại lợi nhuận cao

Trên địa bàn thành phố còn có 15 khu chế xuất - khu công nghiệp và gần 23.000 cơ sở sản xuất vừa và nhỏ thải ra khoảng từ 1.500 đến 1.800 tấn chất thải rắn công nghiệp mỗi ngày. Chỉ tính riêng hơn 400 cơ sở chuyên tái chế rác "ve chai" có quy mô vừa và nhỏ tập trung ở các quận huyện như Bình Tân, Bình Chánh, quận 11, quận 9, Hóc Môn, Củ Chi… mỗi ngày cũng đã tái chế được từ 2000 đến 3000 tấn chất thải rắn công nghiệp và sinh hoạt, tạo ra khoản lợi nhuận từ 600 đến 800 triệu đồng/ngày và tạo công ăn việc làm cho từ 10.000 đến15.000 lao động. Tại thành phố Hồ Chí Minh, hoạt động thu mua và tái chế phế liệu "ve chai" đã hình thành từ 40 đến 50 năm, chủ yếu do các cơ sở tư nhân có quy mô vừa và nhỏ thực hiện dựa vào nguồn nhiên liệu thu gom từ những người mua bán "ve chai". Đó là chưa kể đến nhiều đầu nậu chuyên thu gom chất thải công nghiệp ở các khu công nghiệp - khu chế xuất và hàng ngàn cơ sở sản xuất lớn nhỏ khác như các ngành dệt may, sản xuất giầy dép, sản xuất giấy, cao su, nhựa… với số lượng thu gom trên 1000 tấn/ngày chủ yếu cung cấp cho các cơ sở tái chế nhựa, giấy, kim loại.. có quy mô vừa và nhỏ ở các quận huyện. Tuy nhiên, phần lớn các cơ sở tái chế rác thải công nghiệp có quy mô khá nhỏ (30% có mức vốn dưới 5 triệu đồng/cơ sở) và công nghệ tái chế khá lạc hậu, máy móc thiết bị cũ kỹ nên mức độ tiêu hao phế liệu rất lớn, sản phẩm làm ra chất lượng thấp, giá thành cao. Đặc biệt hầu hết cơ sở tái chế rác thải gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng nên phần lớn phải di dời ra khỏi các khu dân cư hoặc vào các khu công nghiệp tập trung nên đã ảnh hưởng không nhỏ đến việc tái chế rác thải rắn trên địa bàn thành phố hiện nay. Ngoài ra, Sở Tài nguyên và Môi trường thành phố cho biết, việc tái chế rác thải của thành phố trong những năm qua còn nhiều hạn chế do lâu nay không thực hiện phân loại rác nên tất cả rác ( bao gồm chất thải rắn, chất hữu cơ) đều được thực hiện chung một biện pháp xử lý duy nhất là chôn xuống đất. Biện pháp này là một trong những nguyên nhân gây ô nhiễm cho môi trường sinh thái, nhất là môi trường nước ngầm và ảnh hưởng đến môi trường không khí. Ngoài ra, các chất thải rắn và chất thải hữu cơ có thể tái chế thành các nguyên liệu cho sản xuất và phân bón cũng bị mất đi, gây lãng phí lớn nguồn nguyên liệu hữu ích từ rác thải. Tiếp đến, thành phố cũng phải dành ra một diện tích đất khá lớn (bãi rác Gò Cát 25 ha, bãi rác Phước Hiệp 18ha) để chôn lấp rác và một khoản chi phí khá lớn cho việc chuyển rác từ nội thành đến các bãi rác. Chỉ tính riêng từ đầu năm đến nay, chi phí cho xử lý rác của thành phố lên gần 405 tỷ đồng, trong đó chi phí cho công tác thu gom, vận chuyển và xử lý rác lên đến 377.654 tỷ đồng chiếm trên 93% tổng chi phí xử lý rác của thành phố. Do vậy, để có thể hạn chế khối lượng rác thải phải chôn lấp và tận thu được các loại phế liệu có thể tái chế được, thành phố đã thực hiện thí điểm việc phân loại rác thải tại nguồn từ tháng 3/2006 tại quận 6. Qua đó, thành phố đã hỗ trợ cho các hộ dân ở đây các dụng cụ phân loại rác tại nguồn như 2 túi nylon/ngày và 2 thùng chứa rác cho mỗi hộ để chứa riêng các loại rác có thể tái chế được như chai lọ nhựa thuỷ tinh, nhôm sắt… và các loại rác hữu cơ khác có thể phân huỷ thành phân bón. Thành phố sẽ triển khai mô hình phân loại rác tại nguồn rộng khắp các quận nội thành trong năm 2007 và những năm sau đó. Thành phố cũng đang nghiên cứu các phương án xử lý rác thải khác như triển khai công trình chế biến rác hữu cơ thành phân Compost ở Đa Phước (Bình Chánh) và xử lý rác bằng phương pháp đốt để thu hồi nhiệt lượng biến thành điện năng sẽ giải quyết xử lý khoảng 2000 tấn rác/ngày giống như đã triển khai nhà máy điện ở khu bãi rác Gò Cát có công suất 750 kW đã đi vào hoạt động từ tháng 7/2005 đến nay đã cung cấp cho điện lưới quốc gia 6 triệu 444 ngàn kWh điện, tạo doanh thu khoảng 4,2 tỷ đồng và dự kiến nhà máy sản xuất điện từ rác này sẽ tăng sản lượng điện từ rác lên gấp 3 lần trong những năm tới, với doanh thu lên đến 13 tỷ đồng/năm.

Dự kiến sau khi thành phố triển khai và thực hiện đồng bộ các biện pháp thu gom và xử lý rác thải ngay tại nguồn thì sẽ tạo ra một lượng chất thải rắn có thể tái chế tăng lên gấp nhiều lần so với hiện nay (chiếm 14% tổng lượng rác của thành phố). Đó sẽ là nguồn cung cấp nguồn nhiên liệu dồi dào cho những nhà máy chế biến rác thải lớn của thành phố và cho trên 400 cơ sở chế biến "ve chai" quy mô vừa và nhỏ của thành phố. Mặt khác cùng với các dự án chế biến rác thải thành phân bón Compost đi vào hoạt động thì thành phố Hồ Chí Minh sẽ có thể giảm lượng rác chôn lấp xuống còn 35% so với hiện nay, cải thiện được môi trường của thành phố tốt hơn so với hiện nay.