Tầm quan trọng của bảo hộ nhãn hiệu trong phát triển kinh tế xã hội

Thực tế đã có một số doanh nghiệp Việt Nam bị mất NH tại thị trường nước ngoài hay ngay trên “sân nhà”. Vì vậy, các doanh nghiệp cần nâng cao hơn nữa nhận thức về tầm quan trọng của việc bảo hộ NH trong chiến lược kinh doanh của mình.

Nhãn hiệu là gì ?

NH là những dấu hiệu dùng để phân biệt hàng hoá, dịch vụ cùng loại của các cơ sở sản xuất, kinh doanh. NH có thể là từ ngữ, hình ảnh hoặc sự kết hợp các yếu tố đó được thể hiện bằng một hoặc nhiều màu sắc. NH bao gồm cả NH dịch vụ.

Dấu hiệu được bảo hộ là NH

Đặc điểm cơ bản của NH chính là yếu tố phân biệt của NH này với NH khác. Để được bảo hộ. các dấu hiệu dùng làm NH phải được công nhận là có khả năng phân biệt và đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau đây:

-Được tạo thành từ một hoặc một số yếu tố độc đáo, dễ nhận biết hoặc từ nhiều yếu tố kết hợp thành một tổng thể độc đáo, dễ nhận biết.

-Không trùng hoặc không tương tự với mức gây nhầm lẫn với NH của người khác đang được bảo hộ tại Việt Nam (kể cả các NH đang được bảo hộ theo các Điều ước quốc tế mà Việt Nam tham gia).

-Không trùng hoặc không tương tự tới mức gây nhầm lẫn với NH của người khác đã hết hiệu lực bảo hộ nhưng thời gian tính từ khi hết hiệu lực chưa quá 5 năm, trừ trường hợp hiệu lựuc bị đình chỉ vì NH không được sử dụng.

-Không trùng hoặc không tương tự tới mức gây nhầm lẫn với NH của người khác được coi là nổi tiếng hoặc với NH của người khác đã được sử dụng và đã được thừa nhận một cách rộng rãi.

-Không trùng hoặc tương tự tới mức gây nhầm lẫn với tên thương mại của người khác đang được bảo hộ, hoặc với chỉ dẫn địa lý (kể cả tên gọi xuất xứ hàng hoá) đang được bảo hộ.

-Không trùng với kiểu dáng công nghiệp được bảo hộ hoặc đã nộp đơn yêu cầu cấp văn bằng bảo hộ với ngày ưu tiên sớm hơn.

-Không trùng với một hình tượng, nhân vật đã thuộc quyền tác giả của người khác trừ trường hợp được người đó cho phép.

Từ những yếu tố phân biệt nêu trên, chúng ta có thể xác định những yếu tố không có khả năng phân biệt. Theo quy định, các NH không có khả năng phân biệt bao gồm: Các hình và hình học đơn giản, các chữ số, chữ cái, chữ nước ngoài thuộc các ngôn ngữ không thông dụng sẽ không được bảo hộ. Tuy nhiên, những NH như thế có thể được bảo hộ nếu chúng được sử dụng và được biết đến một cách rộng rãi, có nghĩa là chúng mang ý nghĩa thứ hai, khác với ý nghĩa thông thường. Ngoài ra, những NH mang tính mô tả sản phẩm hoặc dịch vụ cũng được coi là không có khả năng phân biệt.

Theo số liệu thống kê của Cục Sở hữu Trí tuệ  từ năm 1990 đến hết năm 2006, đã có 135.455 đơn NH được nộp, trong đó có 86.448 người nộp đơn Việt Nam và 49.007 người nộp đơn nước ngoài. Cũng trong thời gian đó, Cục Sở hữu Trí tuệ đã cấp giấy chứng nhận cấp cho người nộp đơn Việt Nam là 45.470 và người nộp đơn nước ngoài là 34.457.

Tại sao phải bảo hộ NH ?

Bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp nói chung và bảo hộ NH nói riêng đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế xã hội và hội nhập kinh tế quốc tế. Bảo hộ NH tạo điều kiện thuận lợi cho các doanh nghiệp quảng bá, lưu thông, bảo vệ và phát triển các sản phẩm của mình trên thị trường nội địa và quốc tế, đồng thời cũng bảo đảm một môi trường cạnh tranh lành mạnh để thúc đẩy sự tăng trưởng của nền kinh tế. Bảo hộ NH - bảo hộ tài sản trí tuệ là việc làm không thể thiếu đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước trong việc xây dựng và phát triển thị trường. Bảo hộ có hiệu quả đối với NH góp phần khuyến khích đầu tư và tạo niềm tin cho nhà đầu tư trong hoạt động của mình.

Đặc biệt trong giai đoạn hiện nay, bảo hộ NH góp phần thúc đẩy quá trình hội nhập vào nền kinh tế thế giới, vì trong quá trình hội nhập, Việt Nam phải tham gia vào các tổ chức quốc tế. Bảo hộ NH có vai trò quan trọng trong việc bảo vệ lợi ích người tiêu dùng, cho phép chống lại việc sản xuất và buôn bán hàng giả, tránh cho người tiêu dùng không bị lừa dối.

Ngoài ra, bảo hộ NH còn góp phần thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp nhà nước trong các lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế quốc dân, phù hợp với nền kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước, trong đó doanh nghiệp nhà nước là thành phần chủ đạo.

Để bảo hộ, các doanh nghiệp phải nộp đơn đăng ký NH. Hoạt động đăng ký NH là một thủ tục nhằm xác lập quyền sở hữu đối với NH của doanh nghiệp. NH được coi là một thứ tài sản trí tuệ của doanh nghiệp, việc đăng ký này thực chất giống như làm trước bạ cho các tài sản vật chất.

Mặc dù đăng ký NH không mang tính bắt buộc đối với các doanh nghiệp, các đơn vị sản xuất, kinh doanh nhưng nếu không làm thủ tục đăng ký, NH của doanh nghiệp sẽ có nguy cơ bị bắt chước hoặc sao chép, dẫn đến các rủi ro không đáng có và có thể làm ảnh hưởng lớn đến uy tín cũng như thiệt hại về vật chất. Một NH không được đăng ký đồng nghĩa với việc NH đó không có cơ sở pháp lý để được pháp luật bảo hộ. Khi có một người htứ ba sử dụng NH y hệt hoặc tương tự với NH của mình cho cùng loại sản phẩm hoặc dịch vụ mà doanh nghiệp kinh doanh, doanh nghiệp sẽ rơi vào tình trạng bị cạnh tranh trực diện, bị mất thị phần và mọi thành quả xây đắp cho NH đó (quảng cáo, tiếp thị, uy tín được xác lập trong tiềm thức khách hàng) đều bị đối thủ cạnh tranh khai thác. Khi đó, doanh nghiệp phải nhờ pháp luật can thiệp, hoặc phải tự thương lượng với đối thủ, hoặc phải đầu tư công sức, tiền của để thiết kế ra một NH khác…, gây tổn thất không nhỏ cho doanh nghiệp. Nếu NH không được đăng ký, sẽ không thể nhận được sự can thiệp của pháp luật, bởi vì pháp luật không bảo hộ NH không đăng ký. Ví dụ như: NH “VINATABA” của Tổng Công ty Thuốc lá Việt Nam, NH “CÀ PHÊ TRUNG NGUYÊN  & hình”, NH “PETROVIETNAM” bị các Công ty ở nước ngoài đăng ký trước ở một số nước trong khu vực và ở thị trường Mỹ… Như vậy, các Công ty nói trên không được sử dụng NH của mình tại các thị trường đó, nếu họ không có cơ may thắng kiện, giành lại quyền sở hữu NH của mình. Trong tình thế này, sẽ rất phứuc tạp và phải chi phí rất nhiều thời gian và tiền bạc cho việc khiếu nại. Đó chính là những bài học xương máu của các Công ty lớn, có tên tuổi mà các doanh nghiệp khác cần rút kinh nghiệm.