Tạm ngừng sự sống để... chữa bệnh?

Với phương pháp chữa bệnh mới này đã giúp nhiều người bị thương nặng và mất nhiều máu do tham gia chiến trận, tai nạn giao thông... sẽ được cứu sống.

Hassan Alam là chuyên gia phẫu thuật chấn thương ở Bệnh viện Tổng hợp Massachusetts, Boston, ông đang thử nghiệm một kỹ thuật mới nhằm đưa những bệnh nhân đang trong cơn hấp hối vào trạng thái tạm ngừng sự sống và sau đó, đưa họ trở lại với cuộc sống bình thường sau khi đã phẫu thuật hoặc khâu các vết thương.

Nhờ phương pháp này, các bác sĩ có thể giữ cho một cơ thể ở trạng thái lơ lửng giữa sự sống và chết nhiều tiếng đồng hồ nhằm phục hồi nhanh vết thương sau đó giúp cho cơ thể tái sinh. Đây có thể là cuộc cách mạng mới trong y học: cứu sống nhiều mạng người do bị thương.

Giáo sư Alam là một trong số rất nhiều nhà nghiên cứu đang thử nghiệm phương pháp tạm ngừng sự sống. Kỹ thuật được thực hiện bằng cách rút hết ôxy ra khỏi cơ thể sống, giúp cơ thể đánh thức những khả năng tiềm ẩn của con người giống như khả năng ngủ đông của động vật. Mặc dù các kỹ thuật lâm sàng gây mê đã xuất hiện nhưng đây là phương pháp duy nhất có thể tạm dừng sự hoạt động của não.

Có thể nói, từ lâu nay, con người vẫn mơ ước được trường thọ và chỉ có trong các bộ phim khoa học viễn tưởng hay những câu chuyện trinh thám mới nêu ra khả năng đưa con người vào trạng thái “nghỉ đông” một thời gian sau đó mới đưa họ trở lại cuộc sống.

Uớc mơ tái sinh sự sống cũng đã làm cho nhiều người đổ tiền của để được bảo quản cơ thể trong một môi trường khí nitơ lỏng và nằm bất động trong những hộp đặc biệt ở bang Arizona và California (Mỹ) từ nhiều năm qua để chờ đón có ngày được các nhà khoa học đưa họ trở lại sự sống.

Tuy nhiên, khát vọng đó giờ đây đang trở thành hiện thực khi mà chúng ta đã thành công thực nghiệm ở động vật. Hiện nay, Giáo sư Alam đang chuẩn bị kỹ càng để tiến hành trên cơ thể người. Các nhà khoa học ở Washington, Baltimore và Los Angeles cũng có những thực nghiệm tương tự.

Thí nghiệm ở động vật thành công khoảng 90%

Việc thực nghiệm trên lợn lâu nay bị xem là tàn ác, nhưng đó là điều cần thiết nếu chúng ta muốn áp dụng kỹ thuật này đối với con người. Đầu tiên, Alam gây mê con lợn để làm giảm khả năng đau đớn của nó. Sau đó, ông mổ bụng và cắt các động mạch và tĩnh mạch của lợn, giống như người bị súng bắn nhiều phát vào phổi và ngực.

Như vậy, máu của lợn sẽ chảy ra nhanh và nhiều, sau khi mất máu khoảng 50%, cơ thể của con lợn nhanh chóng rơi vào trạng thái bị sốc, sau đó Giáo sư Alam trút hết phần máu còn lại của lợn và lưu trữ trong một bình đặc biệt. Cuối cùng là ông bơm chất lưu (là sự pha trộn của các chất dinh dưỡng và free-radical scavenger) bảo vệ cơ thể có nhiệt độ 2 ^oC vào hệ tuần hoàn máu của lợn để thay thế máu và làm lạnh cơ thể con vật.

Khoảng 20 phút sau thì nhiệt độ cơ thể của con lợn giảm từ 37 ^oC xuống còn 10 ^oC. Alam duy trì tạm ngừng sự sống của lợn kéo dài khoảng 90 phút, đủ lâu để phục hồi các mạch máu vừa bị cắt, sau đó ông làm ấm bình máu của lợn và bơm trở lại cơ thể chúng, kết quả là con lợi đã tái tạo các hoạt động như thường. Ông đã tiến hành hơn 200 lần ở lợn và tỉ lệ thành công là 90%.

Hạn chế của những bệnh nhân tai nạn hiện nay là họ đã mất quá nhiều máu sau khi được mang đi đến bệnh viện, hầu như là chỉ còn từ 10 - 15% máu, do vậy rất khó khăn để tái tạo sự sống. Mất máu nhiều làm cản trở quá trình tạm dừng sự sống của họ. Máu có chức năng mang ôxy tới các cơ quan của cơ thể, máu lưu thông ít sẽ gây ra tình trạng xuất huyết hoặc đau tim.

Nếu không có ôxy chỉ hoạt động được khoảng 5 phút, tuy nhiên nhờ sự làm lạnh cơ thể thì chúng ta có thể hạn chế sự phụ thuộc vào ôxy của cơ thể. Ví dụ, nếu giảm 10 ^oC trong cơ thể xuống thì sự trao đổi chất của cơ thể sẽ giảm đi một nửa. Điều này có thể giải thích tại sao sự phục hồi kỳ diệu của vận động viên Anna Bagenholm, người đã rơi cắm đầu xuống một dòng sông băng trong khi đang trượt tuyết. Vào năm 2000, những người bạn của Anna đã kéo cô ra khỏi dòng sông băng 80 phút sau khi cô bị ngã.

Khi được vớt lên, nhiệt độ của cơ thể cô đã tụt xuống chỉ còn 13,7 ^oC. Lập tức, cô đã được đưa đến bệnh viện, và các bác sĩ đã rút hết máu của cô ra khỏi cơ thể, sau đó được làm ấm và bơm trở lại vào cơ thể. Sau 60 ngày được chăm sóc cẩn thận Anna đã phục hồi hoàn toàn.

Tiến hành thử nghiệm của người

Điều trở ngại lớn nhất hiện nay để tiến hành các cuộc thử nghiệm lâm sàng ở người là vấn đề đạo đức. Ứng cử viên tốt nhất là những bệnh nhân không có nhịp tim đập, những người mất quá nhiều máu khi đưa đến bệnh viện và chắc chắn sẽ chết nếu chỉ sử dụng các phương pháp y học chuẩn hiện nay.

Alam đang vận động các bệnh nhân thập tử nhất sinh và người thân ủng hộ ông tiến hành thực nghiệm sắp tới. Để làm điều này, ông đã kêu gọi việc ủng hộ thí nghiệm thông qua một cuộc vận động giáo dục người dân mà mục tiêu là ở các trường học, nhà thờ và các cuộc hội nghị cũng như là báo chí.

Có những tín hiệu cho thấy, các nhóm nghiên cứu khác cũng đang tiến gần tới việc thử nghiệm tạm dừng sự sống trên người. Điển hình là Patrick Kochanek và các đồng nghiệp ở Trung tâm phục hồi sinh mệnh ở Trường đại học Pittsburgh. Họ đã gây chú ý giới y học sau khi tuyên bố thành công trong việc tạm ngừng sự sống cho những con chó khoảng 3 tiếng đồng hồ với phương pháp tiến hành tương tự như của Giáo sư Alam. Kochanek từ chối trả lời phỏng vấn nhưng tờ Newscientist của Anh hiểu rằng ông đang tiếp tục thực hiện những thí nghiệm, khám phá các phương pháp thay thế để đưa những chú chó vào trạng thái giả chết trước khi đưa chúng trở lại cuộc sống.

Kochanek cũng hợp tác với Alam để thực hiện các cuộc thử nghiệm lâm sàng trên người trong vòng 18-24 tháng tới. Cho đến nay, Alam chưa biết chính xác một con lợn có thể duy trì tình trạng “tạm chết” được bao lâu. Tuy nhiên, ông suy đoán rằng, với trình độ hiện có, con người có thể tạm ngừng sự sống kéo dài khoảng 3 tiếng đồng hồ và trong tương lai có thể còn lâu hơn.

Chuyên gia Brett Giroir, Phó giám đốc của DARPA, Cơ quan nghiên cứu của Bộ Quốc phòng Mỹ, và là người đứng đầu của Chương trình Phục hồi sự sống do mất máu đã nói rằng, các kỹ thuật của Alam và Kochanek là một phương pháp tuyệt vời và chúng ta có thể gọi đây là “giờ vàng”. Chỉ cần 60 phút cũng đủ giúp các bác sĩ đưa bệnh nhân bị xuất huyết nhiều tới bệnh viện và làm họ sống lại. Nhưng mục tiêu của họ là kéo dài sự tạm chết khoảng 6 tiếng, nhằm có thể đưa những binh lính bị thương vong từ những vùng xa xôi hẻo lánh về tới bệnh viện để chữa trị.

Trong khi đó, Mark Roth, một nhà nghiên cứu về tế bào sinh học ở Trung tâm Nghiên cứu ung thư Fred Hutchinson, Washington lại đang thực nghiệm một kỹ thuật khác có thể hiệu nghiệm hơn. Ông nói rằng, các bác sĩ và quân lính chỉ cần mang một hộp đựng khí ga nhỏ, để khi có người bị thương thì cung cấp cho bệnh nhân. Qua đó có thể đạt được kết quả như phương pháp của Alam mà không cần phải mang vác các thiết bị làm lạnh vừa nặng lại cồng kềnh.

Cho đến nay, Roth đã thực hiện nhiều cuộc tạm ngừng sự sống ở sinh vật. Ông biết rằng, trứng của giun tròn Caenorhabitis và loài ruồi giấm Drosophila có thể tồn tại 24 tiếng đồng hồ mà không cần khí ôxy. Nhưng chúng sẽ bắt đầu tăng trưởng và phát triển ngay sau khi được cung cấp khí ôxy. Các con khỉ biển cũng có thể tồn tại 4 năm không cần khí ôxy và có thể quay trở lại cuộc sống bình thường mà không bị ảnh hưởng đến sức khỏe. Được tạo cảm hứng từ khả năng đặc biệt của các loài sinh vật trên, Roth đã cố gắng đạt được khả năng đó trên một phôi thai của cá ngựa.

Ông đặt một phôi thai cá ngựa vào một chiếc túi kín có chứa một máy phát hyđrô và một chất xúc tác mà có thể chuyển đổi tất cả khí ôxy có trong chiếc túi kín đó thành nước. Ông tin rằng, ôxy trong phôi thai sẽ khuếch tán hết qua làn da mỏng của phôi thai trong chiếc túi, nơi mà nó sẽ kết hợp với hyđrô để tạo thành nước. Khi lượng ôxy ở trong phôi thai giảm xuống, các tế bào bắt đầu thoát vị, hình thành sự đông lạnh và tim của nó bắt đầu ngừng đập. Nhưng sau 24 tiếng, Roth phục hồi việc cung cấp ôxy, phôi thai con cá ngựa bắt đầu phát triển. Như vậy, sự phát triển của nó đã chậm mất một ngày.

Tạm dừng cuộc sống không phải là một trạng thái tự nhiên của chuột và con người nhưng Roth nghĩ rằng nó có thể trở nên thường xuyên. Hiện nay, ông đang tiến hành thử nghiệm ở những loài động vật lớn hơn và nhắm tới mục tiêu tiến hành ở người. Nhưng liệu có thể đưa con người tạm về thế giới bên kia mà không gây ra những ảnh hưởng về sinh lý hay sự nhận thức? Roth và Alam nghĩ là chúng ta hoàn toàn có thể đạt được kết quả đó.

Cả hai đã thực hiện ở động vật với hàng loạt các cuộc kiểm tra về hành vi của chúng sau khi đưa chúng từ cõi chết trở về. Alam cũng làm một số kiểm tra về sự nhận thức và hành động của những con lợn và thấy không có sự khác biệt nào giữa những con lợn sau khi đã trải qua một cuộc tạm dừng sự sống với những con không được thực hiện thí nghiệm cũng như hành động của chúng trước và sau khi thí nghiệm.

Ông cũng kiểm tra bộ não của chuột bằng kính hiển vi và không thấy dấu hiệu tổn thương của tế bào não. Những bước tiến nhanh chóng trong các phương pháp của Alam, Kochanek và Roth có thể đưa ước mơ tạm ngừng sự sống của con người trở thành hiện thực. Câu trả lời là thuộc vấn đề đạo đức.