"Tam giác sắt" của Cách mạng Việt Nam

Năm 1906 ông Nguyễn Tất Thành vào trường Quốc học Huế. Ông nghe lời khuyên của cha là không nên trở thành con mọt sách, không nên trở thành nô lệ của nền giáo dục vì danh lợi. Song cũng đừng ngần ngại dành ba bốn năm học trong trường để học tập nghiên cứu trên nhiều lĩnh vực sâu rộng hơn bao gồm cả việc học ngoại ngữ. Ông cũng ấp ủ giải phóng dân tộc. Ông đã lãnh đạo phong trào sinh viên biểu tình chống thực dân và bãi thuế.

Cũng trong thời gian này hai cậu bé đã ra đời. Số phận dường như đặt trên vai hai cậu gánh nặng của phong trào giải phóng dân tộc trong những năm tới. Ngày 1-3-1906 và ngày 20-8-1911 - Năm mà Nguyễn Tất Thành lên chiếc tàu buôn Pháp La Touche Tréville rời Sài Gòn đi Châu Âu thực hiện giấc mộng giải phóng dân tộc. Một người được sinh ra trong một gia đình “phong kiến” ở tỉnh Quảng Ngãi. Như chúng ta đã biết đó là Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng. Người kia được sinh ra trong một gia đình nho sĩ ở làng An Xá tỉnh Quảng Bình. Như chúng ta đã biết đó là Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Rất tình cờ hai người này cũng vào học Quốc học Huế.

Trong suốt những năm dài của cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc và thống nhất đất nước, các báo chí phương Tây đều gọi các ông là “ trụ cột của Cách mạng Việt Nam” và một tờ báo Mỹ (TIME) đã gọi họ là “Tam giác sắt của cách mạng Việt nam”.

Sau khi rời Quốc học Huế, ông Phạm Văn Đồng ra Hà Nội, tổ chức phong trào sinh viên để tang cụ Phan Châu Trinh. Năm 1925 ông may mắn trốn thoát sang Quảng Châu nơi mà một năm trước đó ngày 19-6-1924, liệt sĩ Phạm Hồng Thái đã làm cả Châu Á phải kinh hoàng bởi việc ném bom ám sát tên Toàn quyền Đông Dương Merlin tại khách sạn Victoria . Ở đây ông gia nhậpViệt Nam Thanh Niên Cách mạng Đồng chí hội do Nguyễn Ái Quốc tổ chức. Tại Trung tâm Đào tạo Chính trị ông tham dự các khoá giảng bài của Nguyễn Ái Quốc về “Lịch sử các phong trào giải phóng dân tộc ở châu Á như Triều Tiên, Ấn Độ, Việt Nam dưới ách thống trị của Thực dân Pháp”.

Là một học giả người Hàn Quốc, tôi nghĩ đây là phần rất quan trọng trong cuộc đời hoạt động của ông Nguyễn Ái Quốc vì nó thể hiện rất rõ thế giới quan và khả năng phân tích sâu sắc nhạy bén sức mạnh của xã hội châu Á của ông. Gần 5 năm tôi đã đi khắp New York, miền đông nước Mỹ cũng như Việt Nam, cố tìm cho được những tài liệu nói về nội dung những bài giảng của Nguyễn Ái Quốc về phong trào giải phóng dân tộc ở Triều Tiên ngày đó nhưng đã hoài công. Rất may nhờ sự giúp đỡ của Giáo sư Văn Tạo, nguyên Viện trưởng Viện Sử học Việt Nam , ngày 20-11-1998 tôi rất hân hạnh được gặp Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng tại phòng làm việc của ông. Có lẽ chỉ có ông là những người còn lại duy nhất trong số những người tham dự khoá giảng bài của ông Nguyễn Ái Quốc tại Trung tâm Đào tạo Chính trị 70 năm trước đây. Với trí nhớ tuyệt vời, ông rất thân tình trả lời trực tiếp các câu hỏi của tôi về nội dung bài giảng của Nguyễn Ái Quốc về phong trào giải phóng dân tộc ở Triều Tiên. Đây là thực chứng vô giá được các độc giả Triều Tiên đánh giá cao và tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với ông.

Đồng chí Phạm Văn Đồng Tiếp kiến thủ tướng J.Nêru.

Năm 1941 Võ Nguyên Giáp đã từ bỏ việc dạy học tại trường Thăng Long, Hà Nội. Bên bờ Hồ Tây, ông chia tay với người vợ trẻ thân yêu và đứa con gái vừa mới lọt lòng để cùng ông Phạm Văn Đồng vượt qua biên giới Việt-Trung tại Lào cai trên chiếc bè mỏng manh trên dòng sông Hồng cuộn sóng. Cả hai người đã đến Côn Minh. ở đó, được sự giúp đỡ của cơ sở bí mật, họ chào đón Nguyễn Ái Quốc trở về từ Liên Xô sau 30 năm biệt xứ.

Sự ngu xuẩn của chính quyền Thực dân Pháp khi không bắt nổi hai ông trên đường trốn sang Trung Quốc là sự phỉ báng đối với các nước đế quốc chủ nghĩa phương Tây. Sau này Phạm Văn Đồng trở thành Thủ tướng và Võ Nguyên Giáp trở thành Bộ trưởng Quốc phòng. Đó là hai cánh tay đắc lực của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong suốt 30 năm của cuộc chiến tranh giành độc lập cho Tổ quốc và thống nhất nước nhà.

Ngày nay con sông Hồng đỏ nặng phù sa đang hiền hoà trôi chảy trên mảnh đất Lào Cai như đang ôm ấp trong lòng mình hình bóng hai người trong cuộc vượt biên huyền thoại cách đây 66 năm. Cũng qua biên giới Trung Quốc chúng ta cũng đến được Quảng Châu thăm lại trụ sở Thanh Niên Cách mạng Đồng chí hội ở số nhà 250 phố Văn Minh. Trong căn phòng trưng bày trên tầng hai của toà nhà này bạn sẽ nhìn thấy 6 quyển sách của Chủ tịch Hồ Chí Minh và hai cuốn sách của tôi. Tôi cảm thấy vô cùng vinh dự và tự hào khi được ông Giám đốc Trung tâm cho phép sách của tôi được trưng bày ở đây.

Chúng ta còn rất nhiều điều để nói về một con người cao quý, thông minh yêu nước. Một con người luôn luôn tin tưởng vào chủ nghĩa Mác Lê Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Ông chính là ngài Cố vấn Phạm Văn Đồng. Ông qua đời vào ngày 29-4-2000. tại ngày lễ quốc tang chiếc quan tài ông được phủ một lá cờ đỏ sao vàng, được đưa tới nghĩa trang Mai Dịch trên khẩu đại bác thể hiện lòng tự hào của Quân đội nhân dân Việt Nam, tổ chức mà Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã thành lập ngày 22-12-1944 theo lệnh của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Sau khi quan tài được hạ xuống, Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã tiến lên vài bước cúi nhìn huyệt mộ của người đồng chí thân yêu, lòng thương xót vô hạn.

Tôi viết bài này để tưởng nhớ Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng nhân dịp 100 năm ngày sinh của ông. Song tên tuổi của ông vẫn luôn trong trái tim những người dân Việt nam và nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới.