Suy nghĩ về việc chuyển đổi tổ chức khoa học công nghệ theo Nghị định 115

Mới đây, ngày 5/6/2006 Bộ Khoa học và công nghệ, Bộ Tài chính, Bộ Nội vụ có Thông tư liên tịch số 12/2006/TTLT/BKHCN-BTC-BNV hướng dẫn thực hiện Nghị định 115/2005/NĐ-CP ngày 5-9-2005 của Chính phủ quy định cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các tổ chức khoa học và công nghệ công lập, đây là loại văn bản liên quan đến công tác tổ chức, thì nên được thực hiện thận trọng.

Tại điều 4 của Nghị định 115, thì việc chuyển đổi tổ chức và hoạt động của các tổ chức khoa học và công nghệ có ảnh hưởng không lớn đến các tổ chức hoạt động khoa học trong lĩnh vực nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu chiến lược (các đơn vị này lại có nhiều lợi thế như trực thuộc các cơ quan Trung ương, lại thường đóng tại thủ đô và các thành phố lớn, có nhiều thuận lợi trong việc tiếp cận thông tin; hơn nữa lại đã được thành lập nhiều năm, có nhiều kinh nghiệm và bề dày trong quá trình tổ chức thực hiện chức năng nhiệm vụ); mà sẽ ảnh hưởng đáng kể đến các đơn vị sự nghiệp thuộc sở khoa học và công nghệ của 64 tỉnh thành trên phạm vi toàn quốc, cụ thể là Trung tâm UDTBKHCN và Trung tâm tin học và thông tin KHCN.

Hiện nay, mặc dù có sự khác nhau (không lớn) về số đơn vị, biên chế... nhưng tựu trung lại thì các tổ chức sự nghiệp thuộc sở KH&CN địa phương là: Trung tâm ứng dụng tiến bộ khoa học và công nghệ và Trung tâm tin học và thông tin khoa học và công nghệ. Hai đơn vị này là những bộ phận hợp thành hệ thống tổ chức ngành khoa học công nghệ. Từ khi thành lập đến nay các đơn vị này đang ngày càng thể hiện được vai trò của mình trong việc chuyển giao tiến bộ khoa học và công nghệ vào thực tiễn sản xuất và đời sống, xây dựng được nhiều mô hình tiên tiến có hiệu quả, để từ đó thông qua các loại hình chuyển giao khác, tiếp tục nhân ra diện rộng; đồng thời đã góp phần xác định được những căn cứ khoa học cho các cấp ủy đảng chính quyền hoạch định chiến lược phát triển kinh tế xã hội.

Nét mới của Nghị định 115 là tạo điều kiện cho các tổ chức khoa học và công nghệ có thêm nhiều quyền hạn sau khi chuyển đổi (hạn cuối là tháng 12/2009) như: tự trang trải nguồn tài chính, tự xác định nhiệm vụ khoa học, công nghệ, được ký hợp đồng với các tổ chức và cá nhân trong và ngoài nước, được tổ chức các hoạt động kinh doanh... sẽ là tạo bước đột phá cho các tổ chức khoa học và công nghệ công lập có nhiều lợi thể, tiếp tục phát triển; nhưng đối với các tổ chức khoa học và công nghệ địa phương; là một thách thức lớn đầy khó khăn.

Sản phẩm của công tác quản lý các hoạt động KH&CN không chỉ là các sản phẩm cụ thể có hàm lượng chất xám và sức cạnh tranh cao; mà còn là sản phẩm của cách thức tổ chức quản lý; của sự phối kết hợp nhằm phát huy được sức mạnh tổng hợp của nhiều ngành nhiều cấp và các tổ chức xã hội khác ứng dụng các tiến bộ khoa học công nghệ; của tổ chức và nghiên cứu như thế nào để xác lập được những căn cứ khoa học sát với thực tế địa phương giúp cho các cấp uỷ đảng chính quyền hoạch định chiến lược phát triển kinh tế xã hội.

Theo cơ chế thị trường, việc dần chuyển đổi các tổ chức hưởng ngân sách nhà nước sang cơ chế tự chủ, tự trang trải là hợp với xu thế phát triển; thế nhưng việc chuyển đổi các tổ chức khoa học và công nghệ công lập thì cần phải được tính đến hệ thống tổ chức mạng lưới quản lý khoa học và công nghệ cấp cơ sở một cách cẩn thận, có lý, có tình; vì rằng bao nhiêu năm nay, phòng quản lý khoa học và công nghệ cấp huyện chưa ra đời được, thì việc sáp nhập hoặc giải thể các đơn vị sự nghiệp khoa học và công nghệ địa phương khổng chỉ tác động đến công ăn việc làm của hàng trăm cán bộ khoa học mà còn làm cho hệ thống quản lý khoa học và công nghệ địa phương vốn đã nghèo nàn lại càng teo tóp!

Đoàn Quang Lân - Sở KH&CN Yên Bái

Đinh Tiên Hoàng - TP Yên Bái - Yên Bái

Tel: 029.852.461; Fax: (029) 852.274