SUDAN IV - Phẩm màu công nghiệp đỏ thắm gây ung thư

Với công thức hóa học C ₂₄H ₂₀N ₄O, Sudan IV là một phẩm màu tan trong dầu mỡ dùng để nhuộm các lipid, triglycerid và lipoprotein. Nhuộm màu là một kỹ thuật sinh hóa quan trọng, giúp nhận diện một hợp chất béo nào đó mà không cần phải phân lập nó. Phẩm Sudan IV có hình dạng các tinh thể nâu đỏ, tan chảy ở nhiệt độ 199 ⁰C.

Các tên gọi khác của Sudan IV là: Scarlet Red (Đỏ Thắm), Sudan R, C.I. Solvent Red 24, C.I. 26105, Lipid Crimson, Oil Red, Oil Red BB, Fat Red B, Oil Red IV, Scarlet Red N.F., Scarlet Red Scharlach, Scarlet R, và - ở dạng tinh khiết - Biebrich scarlet R (cần phân biệt với phẩm tan trong nước Biebrich scarlet).

Sudan IV được dùng trong công nghiệp để nhuộm các chất không - cực (nonpolar) như dầu, mỡ, nhớt (dầu nhờn), sáp, các sản phẩm hydrocarbon và các nhũ tương acrylic. Ở Anh Quốc, Sudan IV cũng được dùng như là một phẩm màu nhiên liệu để nhuộm loại dầu thuế suất thấp, vì thế nó còn được gọi là Oil Tax Red.

Sudan IV được sử dụng bất hợp pháp làm phẩm màu thực phẩm. Do tác hại của nó khi sử dụng lâu dài, kể từ 1995 Sudan IV được xếp vào nhóm hợp chất không an toàn khi sử dụng trong ăn uống.

- o-aminoazotoluen:thử nghiệm với liều cao trên động vật (chó và chuột) cho thấy chất này có tiềm năng làm phát sinh các ung thư bàng quang và gan-mật.

- o-toluidin:được xếp vào loại chất sinh ung thư, có độc tính, gây kích thích và nguy hiểm cho môi trường.

- 1-amino-2-naphthol:tiềm năng sinh ung thư chưa được khẳng định.

- 2,5-diaminotoluen:độc, có hại và nguy hiểm cho môi trường.

- 1-[(4-amino-2-methylphenyl)azo]-2-naphthol : chưa ghi nhận độc tính.

Không riêng gì Sudan IV, các phẩm màu Sudan I, II và III cũng đã từng được phát hiện tại các nước Liên minh châu Âu trong các thực phẩm, đặc biệt là các loại ớt bột, xuất xứ từ nhiều nước khác nhau (Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan, Thái Lan, Li Păng, Thổ Nhĩ Kỳ và cả Anh, Úc, Nam Phi…). Cả bốn phẩm màu azo này ( Sudan từ I đến IV) đều bị cấm dùng trong thực phẩm trên toàn Liên minh châu Âu.

Việc bỏ phẩm màu Sudan IV vào thức ăn gia cầm để lòng trứng có màu đỏ xuất phát từ hiện tượng trứng có lòng đỏ tươi và chất lượng dinh dưỡng cao từ những con vịt Bạch Dương Định (Bắc Kinh) nuôi tự nhiên, khiến một số nơi tìm cách sản xuất trứng Bạch Dương Định giả mạo.