Sữa & biện pháp phòng ngừa loãng xương
 Ở trẻ nhỏ, nhu cầu canxi mỗi ngày khoảng 125 - 150mg cho 1kg thể trọng. Sữa mẹ là tốt nhất, thức ăn hoàn chỉnh nhất, tốt hơn sữa bò vì 60% canxi của sữa được cơ thể trẻ hấp thu. Đối với thiếu niên và đang tuổi dậy thì, nhu cầu về canxi có thể lên đến 1,5g/ngày (khoảng 70 - 80mg/kg thể trọng). Ở tuổi 16 nhu cầu về canxi chỉ còn 12mg/kg thể trọng và sau đó giảm dần. Bệnh loãng xương xảy ra khi khối lượng xương giảm, làm cho xương yếu hơn, giòn hơn, tạo nguy cơ dễ bị gãy xương. Bộ xương phát triển cực độ vào tuổi 25, và vẫn còn phát triển cho đến tuổi 30 - 40. Sau đó, trung bình mỗi năm giảm 1%. Sữa phòng ngừa được loãng xương không?
Theo quan niệm thông thường, uống sữa bổ xương, vì sữa cung cấp canxi cho cơ thể. Nhưng, vài năm gần đây, nhiều nhóm khoa học không công nhận sữa có khả năng ngăn ngừa loãng xương, mà còn cho rằng lạm dụng sữa có thể dẫn đến loãng xương hay tạo nguy cơ mắc một số bệnh. Theo nhà báo khoa học Thierry Souccar, các tập đoàn sản xuất sữa vì có nhiều phương tiện tuyên truyền rông rãi nên đã làm cho người ta hiểu phải dùng 3 đến 4 phần sữa (250ml mỗi phần) mỗi ngày để có thể ngăn ngừa loãng xương. Nhưng GS Henri Joyeux cho rằng, không có bằng chứng khoa học nào chứng minh sữa có lợi cho mật độ xương. Theo BS Roland Weinsier, ông đồng ý là sữa tốt cho xương, nhưng ảnh hưởng đến mật độ xương là rất thấp. Trong lúc đó, nhiều nhà khao học “ủng hộ” lại cho rằng sữa là cần thiết cho cơ thể và các chế phẩm từ sữa giúp ngăn ngừa loãng xương. Nghịch lý về canxi đã được Tổ chức Y tế thế giới đưa ra và là nguyên nhân của nhiều tranh cãi. Thật vây, tỷ lệ gãy cổ xương đùi rất cao ở nhiều nước tiêu thụ nhiều sữa như Thuỵ Điển, trong lúc ở các nước ít sử dụng sữa như Nhật Bản, tỷ lệ gãy cổ xương đùi lại thấp. Vì vây, vài năm gần đây, không có sự đồng tình thống nhất về việc sữa giúp ngăn ngừa loãng xương. Thành phần cấu tạo xương Xương chứa 30% chất hữu cơ gọi là cốt giao (một loại protein), 25% nước, 45% muối khoáng chứa nhiều canxi và photpho, photphat canxi, cacbonat canxi, clorua natri, clorua canxi. Khi có tuổi, tỷ lệ chất khoáng trong xương tăng, xương trở nên giòn, dễ gãy. Loãng xương là sự mất dần trong xương, không chỉ canxi, mà còn của nhiều chất khác như chất đạm, chất vi lượng. Như vậy, uống nhiều sữa đơn thuần, không thể làm giảm hay trị được loãng xương, nếu không kết hợp với các yếu tố khác (hoạt động cơ thể, dinh dưỡng thích hợp, vitamin D…). Sự hấp thụ canxi của xương tuỳ thuộc rất nhiều yếu tố Canxi được hấp thu qua ruột non bằng một cơ chế phức tạp, có ảnh hưởng của sinh tố D. Sự hấp thu canxi được tăng cường khi có lactoz và giảm khi có các yếu tố: muối NaCl, cà phê, thừa protit động vật, phytat, oxalate thực vật. Theo GS Henri Joyeux, loãng xương có thể ngăn ngừa bằng hoạt động cơ thể, dinh dưỡng đa dạng, phong phú, sử dụng canxi nguồn gốc thực vật (xà lách xoong, ngò, các loại đậu, rau cải tươi, trái cây). Không nhất thiết phải dùng 3 - 4 phần sữa/ngày như quảng cáo của các nhà sản xuất sữa. Có thể cung cấp cinxi cho cơ thể mà không cần dùng nhiều sữa, bằng một chế độ dinh dưỡng cân bằng giàu rau cải, trái cây, hạt điều, hạt dẻ…Canxi thực vật phối hợp với một số ít dầu oliu được cơ thể hấp thu dễ dàng đến 74% trong lúc canxi động vật chỉ được hấp thu tối đa là 35%. Vitamin, chất xơ của trái cây và rau cải tươi là cần thiết cho sự hấp thu canxi. Nhóm “ủng hộ sữa” giải thích vấn đề gãy cổ xương đùi cao ở Thuỵ Điển là do dân chúng dùng nhiều sữa, nhưng ít ăn rau cải. Vả lại, trong năm, số ngày có nắng rất ít (thiếu vitamin D tổng hợp), cho nên nguy cơ loãng xương cao. Nhóm vẫn xác định sữa giảm nguy cơ ung thư vú, ung thư trực tràng và đồng ý về việc lạm dụng sữa gia tăng nguy cơ mắc ung thư tiền liệt tuyến, khi vitamin D ở mức thấp. Ở Nhật, dân chúng không có thói quen dùng nhiều sữa, nhưng trong khẩu phần ăn luôn luôn có nhiều rau cải, thịt được thay thế bởi cá giàu omega-3. Đậu nành, dưới nhiều dạng, cũng làm giảm tỷ lệ loãng xương. Theo BS Jacques Fricker, chuyên gia dinh dưỡng ở Bệnh viện Bichat (Pháp), sữa và các chế phẩm từ sữa, từ thời xa xưa, được đề cao quá mức, được coi là thực phẩm vạn năng và đã được tuyên truyền là phòng chống loãng xương. Theo ông, sự tranh cãi này là cần thiết vì đây là một dịp để xét lại các quan điểm nhằm có một lập trường đúng đắn về lợi ích của sữa và vấn đề sử dụng sữa. Kết luận:Nếu chỉ sử dụng sữa đơn độc, dù dùng 3 - 4 lần (mỗi lần 250ml) mỗi ngày, cũng không thể ngăn ngừa và chữa trị loãng xương. Chỉ có thể phòng ngừa bằng cách loại trừ các nguyên nhân như ăn thiếu canxi, thiếu đạm, uống nhiều rượu, hút nhiều thuốc lá, ít vận động hay vận động quá mức, béo phì… Dược phẩm trị loãng xương chỉ dành cho người cao tuổi. Nguồn: Thuốc & Sức khoẻ, 343, 1/11/2007, tr 32. |
