Sự phát triển phẫu thuật tim ở các tỉnh phía Nam những năm gần đây

Theo các chuyên gia hàng đầu về tim mạc ở nước ta: Sự phát triển phẫu thuật tim tại Việt Nam tương đối chậm so với thế giới và một số nước khác trong khu vực. Từ thập niên 1960, GS Tôn Thất Tùng, tại Hà Nội, bắt đầu phẫu thuật tim kín (nong van 2 lá, cột ống động mạch), sau đó là phẫu thuật tim hở.

Tại miền Nam , cũng từ thập niên 1960, GS Nguyễn Hữu bắt đầu phẫu thuật tim kín tại Bệnh viện Bình Dân. Những năm đầu thập niên 1970, ê kíp của Bệnh viện Loma-Linda (Mỹ) thực hiện một số trường hợp phẫu thuật tim hở ở Sài Gòn, theo cơ chế sang Việt Nam làm việc từng đợt không chuyển giao kỹ thuật.

Ở miền Nam, từ 1975 đến 1989, phẫu thuật tim được thực hiện tại Bệnh viện Chợ Rẫy TP Hồ Chí Minh, do ê kíp của GS Nguyễn Khánh Dư và GS Nguyễn Đoàn Hồng. Bệnh nhân được thực hiện các loại phẫu thuật tim hở không tuần hoàn ngoài cơ thể (kỹ thuật hạ thân nhiệt) cho bệnh thông liên nhĩ.

Tại Bệnh viện Trung ương Huế, phẫu thuật tim kín khởi đầu được thực hiện bởi GS Đăng Hạnh Đệ trong các chuyến công tác giảng dạy lý thuyết và thực hành. Sau này được PGS TS Bùi Đức Phú tiếp nối.

Trong khi đó bệnh lý tim mạch tại Việt Nam rất đa dạng, các bệnh tim bẩm sinh thường gặp nhất là thông liên thất, thông liên nhĩ và tứ chứng Fallot. Bệnh van tim hậu thấp tại Việt Nam cũng còn rất nhiều và đa dạng. Ngoài hẹp 2 lá hậu thấp, rất nhiều bệnh nhân bị hẹp hở 2 lá, hẹp hở van động mạch chủ hoặc bệnh nhiều van. Do đó rất cần phẫu thuật tim hở; sửa van hay thay van.

Năm 1991, sự thành lập Viện Tim TPHCM đã đánh dấu bước phát triển phẫu thuật tim hở. Từ ca phẫu thuật tim hở đầu tiên ( 1/1/1992), đến tháng 6/2005 đã có 14.092 bệnh nhân (vừa người lớn vừa trẻ em) được phẫu thuật tim tại Viện. Không chỉ bệnh van tim và bệnh tim bẩm sinh, các bệnh khác như bệnh động mạch vành, bệnh màng ngoài tim, bướu tim, bệnh động mạch chủ,… cũng được phẫu thuật tại đây.

Hiện nay, tại các tỉnh phía Nam, có 5 bệnh viện có phẫu thuật cả tim kín lẫn tim hở với hơn 3.300 ca: BV Trung ương Huế, BV Chợ Rẫy, Viện Tim TPHCM, BV Thống Nhất, BV Triều An. Bốn bệnh viện có phẫu thuật tim kín: BV Đa khoa Đà Nẵng, BV Đa khoa Nha Trang, BV Nhi Đồng I và BV Nhi Đồng II.

Các bệnh nhi được phẫu thuật tim bẩm sinh

Qua sự nỗ lực của các đơn vị, hàng trăm bác sĩ chuyên khoa đã được đào tạo, với sự hợp tác của nhiều nước trên thế giới.

Phẫu thuật tim là công trình của cả một ê-kíp. Không chỉ các phẫu thuật viên chính mà còn có vai trò của bác sĩ gây mê hồi sức, bác sĩ phụ trách tim phổi nhân tạo, các điều dưỡng và kỹ thuật viên của phòng mổ và phòng hồi sức cũng như chuyên gia xét nghiệm các loại đều rất quan trọng.

Ba mươi năm qua, phẫu thuật tim Việt Nam đã đạt được những bước tiến vững chắc và hiệu quả.

Một số vấn đề cần được phát triển trong các năm sau này:

- Phẫu thuật bệnh tim bẩm sinh cho trẻ sơ sinh và trẻ dưới 1 tuổi, cần được thực hiện rất sớm (như hoán vị đại động mạch và tăng áp động mạch phổi nặng…) để giảm gánh nặng cho khoa nội tim mạch các bệnh viện nhi, đồng thời đưa trẻ trở lại cuộc sống bình thường.

- Phẫu thuật bắc cầu động mạch vànhmới được thực hiện thường quy tại Việt Nam trong khoảng 4 năm qua. Trong những năm sắp tới, sẽ thoát ly dần kỹ thuật cổ điển cần tim phổi nhân tạo.

- Ghép timcũng là điều phải nghĩ đến tuy không thật khó về kỹ thuật, nhưng cần có nguồn tài chính dồi dào và nhất là có luật cho phép nhận phủ tạng. Đây là phương pháp rất hiệu quả điều trị suy tim giai đoạn cuối.

Phẫu thuật tim là chuyên khoa sâu, chắc chắn sẽ được ngành y tế đầu tư nhiều công của để phát triển, góp phần kéo dài và nâng cao chất lượng của cuộc sống.

Nguồn: Thuốc & Sức khoẻ, số 300-301, 15/1-1/2/2006, tr 42-43