Sử dụng thuốc hiệu quả, an toàn, hợp lý

Trong những năm gần đây, ngành dược đã đạt nhiều thành tựu trong lĩnh vực cung ứng thuốc, tiền thuốc bình quân đầu người năm 2006 gấp khoảng 35 lần so với 1990. Dạng thuốc cũng phong phú: ngoài viên nén, viên nang thông thường còn có viên tan chậm, tan trong ruột, thuốc trứng (dùng đặt âm đạo), thuốc đạn (đặt qua đường hậu môn, trực tràng) các dạng thuốc dùng cho trẻ em …

Với các dạng thuốc phong phú như vậy để đảm bảo tính an toàn và hiệu lực của thuốc cần phải hết sức chú ý đến việc sử dụng thuốc.

Với những hoạt chất bị phân hủy trong môi trường axit của dịch vị, trước đây được bào chế dưới dạng tiêm, với kỹ thuật bào chế hiện nay có dạng viên bao phim không tan trong dạ dày, tới ruột non mới tan và được hấp thụ nên vẫn giữ nguyên được tác dụng điều trị. Dạng thuốc này phải uống nguyên cả viên.

Đối với trẻ em cho uống thuốc vô cùng khó khăn, hiện nay đã có các dạng thuốc trong sirô, thuốc đặt hậu môn, viên sủi… gây cho trẻ em một trạng thái thoải mái khi dùng thuốc.

Các dạng bào chế mới đều có thể mua được trên thị trường Việt Nam như thuốc viên tan trong ruột, thuốc sirô, viên sủi, viên đặt hậu môn, âm đạo, thuốc nhỏ mắt, nhỏ mũi, nhỏ tai, dán trên da…

Thuốc quảng cáo trên các phương tiện thông tin đại chúng, các tờ hướng dẫn sử dụng thuốc đều có câu: Đọc kỹ hướng dẫn sử dụng trước khi dùng, nhưng thực tế vì nhiều lý do khác nhau, người bệnh ít đọc tờ hướng dẫn sử dụng thuốc. Sử dụng thuốc đúng cách sẽ phát huy hiệu lực an toàn của thuốc. Hằng ngày, dược sĩ tại các nhà thuốc tiếp xúc rất nhiều với người bệnh tới mua thuốc, nhưng không vì thế mà bỏ qua các hướng dẫn vì thế bệnh nhân nên chú ý nghe dược sĩ hướng dẫn tỉ mỉ cách sử dụng thuốc.

- Uống khi nào, trước hoặc sau bữa ăn, ngày mấy lần, tác dụng phụ, cần kiêng loại nước uống nào (rượu, bia, nước ngọt…), không uống đồng thời với thuốc nào có trong đơn. Trường hợp quên thì lần sau uống ra sao, loại nào lái xe phải chú ý. Kháng sinh phải bán đủ liều,…

- Các dạng bào chế đặc biệt: với viên tan trong ruột phải uống cả viên với nhiều nước, thuốc đặt phải để vào ngăn mát tủ lạnh (không để ngăn đá) để giữ độ cứng mới thuận lợi cho việc đặt thuốc, cách đặt thuốc. Viên sủi phải cho vào cốc nước chờ tan hết hãy uống, bên cạnh hoạt chất, thuốc sủi còn tạo ra một lượng muối do phản ứng các tá dược với nhau hoặc với hoạt chất (trường hợp vitamin C)… nên người bị thận phải kiêng muối cần chú ý. Thuốc nhỏ mắt phải rửa tay sạch với xà phòng, lau khô mới mở lọ thuốc, thao tác khi nhỏ mắt, hoặc thao tác với thuốc nhỏ mũi, nhỏ tai, thuốc xịt…

Cũng có trường hợp, bệnh nhân không được hướng dẫn cụ thể, chỉ được nhắc về đọc hướng dẫn sử dụng, nhưng thực tế nhiều bệnh nhân không mua cả hộp nên không có tờ hướng dẫn hoặc dạng đóng gói lớn 100 viên mới có 1 tờ hướng dẫn. Vai trò của dược sĩ, người bán thuốc phải hướng dẫn tỉ mỉ, chi tiết cho bệnh nhân. Đây là trách nhiệm và lương tâm của dược sĩ trong việc hướng dẫn sử dụng thuốc an toàn, hợp lý cho nhân dân. Thiết nghĩ trong đào tạo, cần chú ý nội dung này. Người bệnh cần hợp tác chặt chẽ với bác sĩ, dược sĩ, lắng nghe hướng dẫn và tuân thủ hướng dẫn, có như vậy mới phát huy tác dụng của thuốc và hạn chế tác dụng phụ, phản ứng có hại.