Sử dụng men vi sinh trong nuôi thủy sản

Hai thành phần chủ yếu của men vi sinh là vi khuẩn có lợi và các chất dinh dưỡng để nuôi vi khuẩn. Vi khuẩn có lợi được phân lập từ nhiều nơi khác nhau như trong đất, nước biển, rác. Chúng gồm các loài như Bacillus sp, Nitrosomonas, Nitrobacter...Chất dinh dưỡng là các loại đường, muối canxi, muối magiê...

Về hình thức, sản phẩm men vi sinh có 2 dạng, dạng nước và dạng bột (hay dạng viên). Thông thường, dạng bột có mật số vi khuẩn có lợi cao hơn so với dạng nước. Về công dụng, men vi sinh có 2 loại, loại dùng để xử lý môi trường (loài vi khuẩn chủ yếu là Bacillus sp) và loại trộn vào thức ăn cho tôm cá (loài vi khuẩn chủ yếu là Lactobacillus).

Các lợi ích mang lại khi sử dụng men vi sinh gồm một hay nhiều điểm sau đây: (1) Làm ổn định chất lượng nước và nền đáy trong ao nuôi tôm, cá. (2) Nâng cao sức khoẻ và sức đề kháng của tôm, cá. (3) Giảm thiểu ô nhiễm môi trường ao nuôi và xung quanh do nuôi thuỷ sản gây nên. (4) Nâng cao hiệu quả sử dụng thức ăn.

Các lợi ích đạt được như trên là do hoạt động tích cực của vi khuẩn qua một hay nhiều cơ chế tác động: (1) Cạnh tranh mạnh mẽ chất dinh dưỡng, năng lượng và nơi bám với các loài vi khuẩn có hại và tảo độc. (2) Chuyển hoá các chất hữu cơ như thức ăn dư thừa, xác tảo, cặn bã thành CO ₂và nước; chuyển các chất độc hại như NH ₃, NO ₂- thành các chất không độc như NO ₃-, NH ₄+. (3) Hạn chế vi khuẩn có hại trong đường ruột và giúp chuyển hoá hiệu quả thức ăn. (4) Tiết ra một số chất kháng sinh, enzyme hay hoá chất để kìm hãm hay tiêu diệt mầm bệnh và tảo độc.

Để men vi sinh phát huy hiệu quả cao, người nuôi thủy sản phải tuân thủ một số nguyên tắc sử dụng sau đây:

- Hoà loãng men vi sinh bằng nước trong ao nuôi, cho vào xô, thau, sau đó sục khí 4 -5 giờ đến khi men có mùi chua hay pH giảm thì đem bón.

- Định kỳ sử dụng trong suốt quá trình nuôi, thông thường, 7 -10 ngày /lần đối với loại xử lý môi trường và luân phiên sử dụng 5 ngày, sau đó ngưng 5 ngày đối với loại trộn vào thức ăn. Lần đầu tiên sử dụng cùng lúc với bón phân gây màu nước hay khi nước đã lên màu.

- Liều lượng sử dụng phải theo đúng theo yêu cầu của nhà sản xuất.

- Khi môi trường ao nuôi có dấu hiệu hay đang suy giảm chất lượng như hàm lượng khí độc cao (NH ₃, H ₂S, NO ₂…), nước nhiều cặn bã, nước phát sáng thì men vi sinh được sử dụng sớm hơn so với bình thường với liều lượng tăng gấp 2 lần so với yêu cầu.

- Không được sử dụng men vi sinh cùng với các loại hoá chất có tính diệt khuẩn như BKC, thuốc tím, Chlorine, i-ốt, kháng sinh. Đồng thời, không được sử dụng men vi sinh khi các chất trên đang hiện diện trong môi trường nước hay trong cơ thể tôm, cá nuôi.

- Trước khi bón men vi sinh cần cải thiện môi trường ao nuôi bằng các biện pháp như thay nước, bón vôi nâng pH lên 7,5 - 8,5, bón Dolomite nâng cao độ kiềm.

Men vi sinh sẽ có hiệu quả sau khi sử dụng 2 - 4 ngày, thể hiện qua màu nước và chỉ tiêu môi trường.

Nguồn: Kinh tế nông thôn, 04/06/2007