Stress và phòng chống stress thời hội nhập

Những áp lực dồn nén, thường người ta hay nhấn mạnh đến sự căng thẳng của yếu tố công việc. Đúng vậy, nhưng không chỉ thế, mà thực tế cuộc sống hàng ngày còn có nhiều tình huống gây stress, như tang gia, gia đình có người ốm đau, thất nghiệp, tiền bạc, vợ chồng hục hặc nhau, môi trường sống độc hại, tiếng ồn,... đã làm căng thẳng và mất thăng bằng thần kinh một cách trầm trọng ở mỗi con người cụ thể. Theo M.A. Môxốp, người được giải thưởng Lênin về y học mô tả hệ thống căng thẳng gồm: vỏ não, vùng dưới vỏ não, vùng dưới đồi, tuyến yên, tuyến thượng thận, máu và hệ tế bào,... khi cơ thể nhận được tin tâm lý xã hội, nó sẽ đáp ứng bằng cảm xúc: vui, buồn, sợ hãi, đau khổ, tức giận,... gây ra stress. Nhưng stress không phải là một bệnh tật mà là nguồn gốc phát sinh ra một loại bệnh thật nguy hiểm. Nó làm cho tế bào già đi nhanh chóng, giảm sút hệ miễn dịch, sớm phát sinh ra bệnh tật, tai biến mạch máu não,... trầm trọng hơn gây chết người. Các nhà y học Anh quốc đã chú ý nguồn gây ra cảm giác đau như đau đầu, mất ngủ thường xuyên, tinh thần suy sụp, tim đập nhanh, loạn nhịp, đau nhức một bộ phận cơ thể, mệt mỏi, sức khỏe giảm sút... không rõ nguyên nhân đều có liên quan đến stress.

Cơ chế tác động của stress là gây rối loạn các chất dẫn truyền thần kinh trong não, mà ba chất dẫn truyền thần kinh mang lại cảm giác thoải mái như serotonin, noradrenalin và dopamin. Khi bị stress, những chất dẫn truyền thần kinh trên bị giảm sút, dẫn đến nhiều rối loạn trong cơ thể, đến mức nặng hơn sẽ bị đau ngực, đau nhức cơ... cuộc sống rất khó chịu... rồi sẽ rơi vào trầm cảm.

Khi bị stress, thường người ta hay dùng các chất kích thích như cà phê, rượu, thuốc lá, thuốc ngủ... các chất này sẽ hủy hoại thêm các chất dẫn truyền thần kinh, làm nặng thêm tình trạng stress và khi ngưng thuốc sẽ bị lệ thuộc vào thuốc. Do đó khi bị stress nên tránh các chất trên.

Về cách phòng chống stress:

Stress và cuộc sống cứ đan xen nhau, không thể tách rời, cách tốt nhất là phải biết sống thích nghi với nó. Thích nghi vốn là bản năng sinh tồn đã truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Khi bị stress phải tìm nguyên nhân và áp dụng những biện pháp hữu hiệu để giải tỏa stress. Nhưng cần hiểu rằng, stress là một trạng thái tinh thần cần phải được giải quyết chủ yếu thông qua những tác động tinh thần như tạo nếp sống, nếp sinh hoạt lành mạnh, tập thể dục, đi bộ, tập Yoga, dưỡng sinh, đi du lịch (nếu có điều kiện), xem phim ảnh vui. Dùng mùi hương các loài hoa sẽ làm cho tinh thần phấn chấn, khỏe mạnh, ngủ đúng giờ, cố gắng ngủ đủ 6 – 8 giờ/ngày. Nếu sức khỏe là vàng thì giấc ngủ còn quý hơn vàng. Ăn uống hợp lý phù hợp với tình trạng sức khỏe mỗi người. Tăng cường quan hệ tốt với bạn bè. Theo Karl Marx: “Tình bạn theo cái nghĩa chân chính, cổ điển của từ này là viên ngọc đọp nhất cho đời” hay như ngạn ngữ Pháp: “Đời không bạn như cuộc sống không có mặt trời”. Sống có bạn là niềm vui bất tận, vì khi tiếp xúc sẽ tạo niềm vui để sống khỏe, sống lâu...

Giải tỏa stress có cả trăm ngàn cách khác nhau, nhưng nếu ai làm chủ được bản thân, có cuộc sống lành mạnh, khoa học thì stress không dễ gì xâm nhập được.