SRI thay đổi diện mạo những cánh đồng
Nhưng trên thực tế, nếu biết áp dụng tiến bộ kỹ thuật, bà con có thể làm giàu từ cây lúa. Phương pháp thâm canh lúa cải tiến (SRI) là một ví dụ. Qua áp dụng thử nghiệm tại một số địa phương cho thấy, SRI không những giúp nông dân giảm chi phí sản xuất mà còn có thể thu lãi tới trên 30%.
SRI ở Đồng Phú
Đồng Phú là xã thuần nông của huyện Chương Mỹ (Hà Nội), cuộc sống của bà con chủ yếu dựa vào cây lúa và rau màu. Trước đây, việc sản xuất lúa chủ yếu theo kinh nghiệm nên năng suất không cao, lợi nhuận thấp. Từ khi bà con được hướng dẫn áp dụng phương pháp thâm canh lúa cải tiến (SRI), năng suất lúa đã cao hơn hẳn, thu nhập của nông dân theo đó cũng tăng lên. Bà Nguyễn Thị Bún ở đội 1 kể: “Tôi chỉ có 3 sào ruộng (1 sào Bắc Bộ = 360m2) nhưng do nhà neo người nên năm nào tôi cũng mất rất nhiều thời gian trong việc gieo cấy. Từ khi Chi cục Bảo vệ thực vật Hà Nội và Tổ chức Phát triển quốc tế Oxfam (Mỹ) đưa phương thức canh tác SRI về thử nghiệm, trồng lúa đã không còn là gánh nặng với chúng tôi nữa”. Đến nay, bà Bún đã áp dụng SRI được 6 vụ, năng suất cứ tăng dần theo kinh nghiệm canh tác. Bà cho biết: “Sau vụ đầu tiên thử nghiệm, tôi đã tin SRI thực sự có hiệu quả. Những năm trước, tôi cấy lúa và bón phân theo cách thông thường, năng suất cao nhất chỉ đạt 2 tạ/sào, nhờ áp dụng SRI, hiện năng suất đạt 2,1-2,5 tạ/sào”.
Đồng Phú là một trong 4 xã của Hà Nội áp dụng SRI từ năm 2005. Hiện Hà Nội đã mở rộng lên 20 mô hình ở 14/22 quận, huyện, diện tích ứng dụng SRI vụ xuân là 36.500ha, trong đó ứng dụng toàn phần là 8.500ha; vụ mùa ứng dụng 35.700ha, ứng dụng toàn phần 9.500ha. Theo ông Ngô Tiến Dũng, Trưởng phòng Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và PTNT): “Áp dụng SRI giúp bà con giảm được hơn 70% lượng giống; 30% urê và hầu như không cần dùng thuốc bảo vệ thực vật, lợi nhuận tăng từ 7-10 triệu đồng/ha. So với tập quán canh tác cũ, ruộng lúa áp dụng SRI rất ít bị sâu bệnh gây hại. Bệnh khô vằn giảm 2-3 lần, sâu cuốn lá nhỏ 0,2-9 lần, rầy nâu 6 lần”.
Ngoài ra, ứng dụng SRI còn mang lại hiệu quả về xã hội và môi trường. Chị Nguyễn Thị Biên, Trạm trưởng Trạm Bảo vệ thực vật huyện Chương Mỹ nhận xét: “Thực tế cho thấy, canh tác theo SRI năng suất lúa rất cao, ít sâu bệnh, không cần dùng nhiều hoá chất và thuốc bảo vệ thực vật, góp phần bảo vệ môi trường”.
Hỗ trợ để bà con ứng dụng trên diện rộng
Tuy SRI cho hiệu quả thấy rõ nhưng để thuyết phục bà con áp dụng trên diện rộng lại không hề đơn giản. Bà Lê Nguyệt Minh, đại diện Oxfam tại Việt Nam cho rằng: “Nông dân Việt Nam có điều kiện để áp dụng SRI rộng rãi nhưng điều quan trọng là phải thay đổi nhận thức của họ, làm sao để bà con tin tưởng vào phương pháp canh tác mới và hiệu quả này. Theo tôi, các cấp, ban ngành cần tích cực triển khai các lớp tập huấn kỹ thuật, giúp bà con làm quen, thích ứng với cách làm mới”.
Chị Hoàng Thị Liên, nông dân xã Đồng Phú, tuyên truyền viên tích cực cho SRI cho biết, sau vài vụ làm công tác khuyến nông vất vả, nay rất nhiều nông dân trong xã đã ứng dụng thành thạo SRI, không những thế, họ còn hướng dẫn người khác cùng làm. Tuy nhiên, để nhân rộng mô hình này, biện pháp quan trọng nhất là đẩy mạnh việc triển khai các hoạt động chứng minh hiệu quả và thuyết phục bằng thực tế như mở các lớp nghiên cứu, xây dựng các mô hình ứng dụng có hiệu quả thiết thực,...
Theo ông Nguyễn Văn Doanh, Phó chủ tịch UBND huyện Chương Mỹ, canh tác theo phương pháp SRI rất đơn giản, dễ áp dụng và cho hiệu quả cao. Vì vậy, Bộ Nông nghiệp và PTNT, Cục Bảo vệ thực vật cần có chính sách hỗ trợ cụ thể cho các địa phương nhằm mở rộng diện tích lúa ứng dụng SRI. Các ban ngành cần phối hợp chặt chẽ để chỉ đạo thực hiện đến từng địa phương. Ngoài ra, cần tăng cường công tác tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng... Cùng với việc hỗ trợ về giống, vật tư, nâng giá thu mua, việc áp dụng tiến bộ kỹ thuật là cách để giúp nông dân trồng lúa có lãi 30% theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
