Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ năm, 10/12/2009 21:17 (GMT+7)

Singapore cải cách giáo dục theo hướng dạy ít, học nhiều (P.2)

Chỉ dẫn chất lượng của mô hình “Dạy ít, học nhiều”

Theo Bộ GD Singapore, mô hình mới “Dạy ít, học nhiều” sẽ từng bước gạt bỏ sự phụ thuộc vào lối học vẹt, các kỳ kiểm tra lặp đi, lặp lại và phương pháp dạy “phù hợp với tất cả”. Đồng thời, nó củng cố vai trò của học tập tích cực thông qua những khám phá mang tính trải nghiệm, phương thức dạy đa dạng, việc học tập những kỹ năng có ích lâu dài trong cuộc sống và xây dựng nhân cách nhờ vào các chiến lược cũng như phương pháp dạy hiệu quả và mới mẻ.

Nhưng làm thế nào để biết một nền GD đã chuyển đổi từ số lượng sang chất lượng? Đây là một vấn đề đòi hỏi cách xử lý tinh tế bởi vì việc cung cấp các chương trình và cấu trúc mới, tuy cần thiết, nhưng không đảm bảo sẽ tạo ra sự chuyển biến từ số lượng sang chất lượng trong bản chất của nền GD.

Dấu hiệu minh chứng chất lượng GD dưới hình thức những tấm gương xuất sắc đã tồn tại từ lâu trong nền GD Singapore. Tuy nhiên, việc đối phó với hình thức coi trọng thành tích này lại làm nảy sinh áp lực tìm kiếm những chỉ báo chất lượng có thể định lượng. Đây là một công việc không hề đơn giản bởi các chỉ báo chưa chắc nắm bắt được những sắc thái tinh vi trong sự thay đổi về chất lượng.

Vì vậy, các nhà sư phạm rất cần tìm kiếm một bộ các “biển chỉ dẫn” chất lượng. Bộ chỉ dẫn này phải có tác dụng như một cẩm nang hướng dẫn các trường học trong quá trình phát triển, giúp các trường đánh giá trạng thái hiện tại và đi đúng hướng. Những yếu tố sau có thể trở thành “biển chỉ dẫn” cho nền GD Singapore:

• Xây dựng kiến thức (chứ không chỉ truyền đạt kiến thức)

• Hiểu (chứ không chỉ ghi nhớ)

• Chú trọng phương pháp sư phạm (chứ không chỉ tiến hành hoạt động)

• Tạo dựng xu hướng xã hội (chứ không chỉ học tập cá thể)

• Học với định hướng của bản thân (chứ không chỉ với định hướng từ giáo viên)

• Đưa ra những đánh giá và tự đánh giá mang tính định hình (chứ không chỉ tổng hợp điểm)

• Học về cách học (chứ không chỉ học về chủ điểm).

Khi nói đến nhu cầu thay đổi nhận thức luận trong quá trình dạy và học, việc cảnh báo cũng rất cần thiết để tránh trường hợp những người tham gia dao động, chuyển sang hướng ngược lại. Do đó, cần tạo ra sự cân đối hợp lý giữa nội dung và kỹ năng tư duy.

Việc khuyến khích học sinh tham gia tất cả các hoạt động “thú vị” núp bóng mô hình “Dạy ít, học nhiều” mà không cân nhắc tới nội dung hay yếu tố sư phạm rất nguy hiểm. Học sinh có thể không học hỏi được nhiều từ các hoạt động này và lơ là các môn đọc, viết và số học.

Vì vậy, vấn đề lớn nhất ở đây vẫn liên quan đến điểm cân bằng.

Một mặt, nội dung hiện tại đang bị nhồi nhét với quá nhiều chi tiết, định nghĩa, công thức và “vật trang sức” khác. Mặt khác, nội dung ngắn gọn hơn không đồng nghĩa với việc chỉ cần tóm lược các cuốn sách giáo trình, ghi chú hay các nguồn thông tin khác dưới dạng sườn thông tin sơ sài.

Trong khi hệ thống hiện tại với những bài tập và bài kiểm tra lặp đi, lặp lại kìm hãm tư duy sáng tạo của học sinh. Mặt khác, muốn đạt hiệu quả cao, học sinh phải thường xuyên ôn lại kiến thức. Do đó, các bài tập lặp đi, lặp lại không phải lúc nào cũng vô tác dụng. Vậy điểm cân bằng nằm ở đâu?

Khó khăn đặt ra ở đây là giáo viên phải lựa chọn điểm cân bằng giữa kiến thức với kỹ năng học tập; giáo viên là trung tâm hay học sinh là trung tâm; chương trình học chuyên sâu theo trục dọc hay chương trình học đa dạng, phát triển theo chiều ngang; thành tích cá nhân hay hoạt động học tập chung của tập thể; trách nhiệm của học sinh và sự tự chủ đi kèm.

Tất nhiên, lý tưởng nhất là đồng thời đạt được cả hai yếu tố trong các cặp đôi trên. Tuy nhiên, ngay cả khi giáo viên phải đánh giá và điều chỉnh liên tục để đạt được sự cân bằng, trạng thái lý tưởng này cũng rất khó xảy ra.

Đạt được sự chuyển biến rộng khắp hệ thống

Về bản chất, mô hình “Dạy ít, học nhiều” là sự chuyển đổi nhận thức, dẫn tới thay đổi trong việc thực hành GD. Mặc dù chúng ta có thể dễ dàng tìm thấy những ví dụ và nghiên cứu tình huống đơn lẻ, nhưng việc đạt được sự chuyển biến rộng khắp hệ thống là một thách thức rất lớn.

Trước hết, có nhiều dự án phát triển và cải cách GD đặt ra giả định: Tự bản thân các chương trình học và giảng dạy mới đã rõ ràng, tường minh. Do đó, giáo viên có thể áp dụng ngay sau khi tham gia những khóa đào tạo sơ lược. Khi những ý tưởng “vượt trội rõ ràng” của chương trình mới được đưa dồn dập cho giáo viên, họ chỉ cần chuyển từ cách dạy truyền thống sang phương pháp mới và thay đổi thói quen lâu năm.

Trái với suy nghĩ này, việc thay đổi phương pháp sư phạm là một quá trình rất đỗi phức tạp. Bản thân các giáo viên là sản phẩm của thế hệ cũ. Đức tin của họ được hình thành từ những trải nghiệm khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Họ được đào tạo thông qua một hệ thống đức tin khác biệt hoàn toàn với hệ thống đang được hô hào, cổ vũ.

Tuy nhiên, không chỉ giáo viên, mà cả các nhà quản lý GD cũng phải hiểu bản chất và biết cách áp dụng mô hình GD mới, bởi họ là người cung cấp nền tảng để giáo viên đổi mới phương pháp giảng dạy.

Lãnh đạo các trường cần chuyển theo hướng quản lý kiến thức giảng dạy và chương trình học, chứ không chỉ đơn thuần là quản lý hành chính. Với cương vị là đầu tàu, họ phải định hướng và tạo động lực cho giáo viên thực hiện quá trình chuyển đổi quan trọng từ “người thực hiện” trở thành “người kiến thiết”.

Tuy nhiên, ở khía cạnh này, kẻ thù tồi tệ nhất của sự tiến bộ và cải cách có thể chính là thành công. Nhiều phụ huynh đã quen sử dụng thước đo định lượng là thành tích học tập. Trong một thời gian dài, người ta đã quen với suy nghĩ, một học sinh giỏi là học sinh có kết quả học tập xuất sắc. Do đó, các hiệu trưởng khó lòng cho phép mình tách rời quá xa quan điểm cũ, khi họ đang là người đứng mũi chịu sào trước kết quả của trường trong các kỳ thi quốc gia.

Với tâm lý ngại rủi ro như thế, đâu sẽ là triển vọng cho những thay đổi liên tục, trên quy mô rộng trong đó việc dạy các kỹ năng tư duy sáng tạo và phản biện, kết hợp công nghệ thông tin vào dạy và học cũng như các hình thức khuyến khích của bài tập dự án chính là thước đo đánh giá?

Cải cách chứ không vay mượn cơ chế

Ở một chừng mực nào đó, trường hợp của Singapore là ví dụ điển hình cho những cuộc cải cách GD gần đây trong hệ thống GD của Đông Á. Các nước Đài Loan, Hồng Kông, Nhật Bản, Hàn Quốc và Singapore dường như đang háo hức chối bỏ hệ thống mà cả thế giới, đặc biệt là Mỹ muốn có: Một chương trình học toán và khoa học có hệ thống, chặt chẽ và nghiêm ngặt để đổi lấy một nền GD toán học và khoa học đặt trọng tâm là học sinh, đi theo hướng xây dựng xu hướng và tùy theo yêu cầu – hệ thống mà nhiều nhà sư phạm Mỹ đang muốn vứt bỏ.

Tất nhiên, những nước này cũng đang tìm kiếm các cách thức khác nhau để giải quyết những vấn đề như việc học sinh thiếu tính sáng tạo, tập trung vào ghi nhớ hơn là ứng dụng, thiếu sự liên hệ giữa những điều được học trong nhà trường với thực tế cuộc sống v.v…

Nhưng về cơ bản, những gì mà các nhà cải cách Đông Á nhắm đến trong tương lai chính là quá khứ và hiện tại của Mỹ và ngược lại.

Sai lầm của các nhà cải cách Đông Á tập trung vào những điểm sau:

Đầu tiên, họ đã vô tình từ bỏ những điều quý giá. Khi học hỏi từ người khác, họ quên mất rằng những gì họ đạt được vẫn vẹn nguyên giá trị. Do đó, họ đánh mất thế mạnh của mình.

Thứ hai, họ thường có khuynh hướng chỉ nhìn thấy những gì lung linh trong thành tựu của người khác mà bỏ qua các góc khuất.

Thứ ba, họ thường vô tình quên mất điều kiện giúp người khác đạt được thành tựu đó. Họ chỉ tập trung vào việc vay mượn cơ chế mà không tính đến điều kiện về hệ thống, xã hội và văn hóa khiến cơ chế đó hoạt động hiệu quả.

Thứ tư, các nhà cải cách thường nhìn vào chiến lược và thực hành ở góc độ riêng lẻ, bỏ qua khả năng chúng có thể tương tác với nhau tạo ra những tác động như mong muốn. Cuối cùng, họ thường đánh giá kinh nghiệm của nước khác từ góc nhìn của mình, do đó thường hiểu sai vấn đề.

Nhiều hệ thống GD đã thất bại với nỗ lực cải cách tập trung hóa trên diện rộng nhằm tác động đến cách học tập của học sinh. Liệu Singapore có thể chứng minh điều ngược lại trong cuộc cải cách mô hình “Dạy ít, học nhiều” của mình? Câu trả lời hiện thời vẫn đang để ngỏ.

Mặc dù mục đích của chính sách này có thể đúng đắn, nhưng để thật sự tác động và làm thay đổi bản chất của thói quen dạy và học, cuộc cải cách GD của Singapore không thể chỉ dừng lại ở việc thay đổi cấu trúc ở cấp hệ thống mà cần phải giải quyết những vấn đề tinh vi và khó nhằn hơn.

Nếu không, việc thực hiện một mô hình khuyến học, chuyển đổi từ số lượng sang chất lượng trên toàn hệ thống sẽ trở thành những mục tiêu trên giấy.

Xem Thêm

Góp ý Luật luật An toàn, vệ sinh lao động: Lấy bảo vệ con người và quản trị rủi ro làm trung tâm
Ngày 30/10/2026, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp Hội Khoa học Kỹ thuật An toàn Vệ sinh Lao động Việt Nam (VOSHA) tổ chức Hội thảo "Góp ý dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật An toàn, vệ sinh lao động". Hội thảo do PGS.TS Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch VUSTA và GS.TS Lê Vân Trình, Chủ tịch VOSHA đồng chủ trì.
Đề xuất giải pháp tăng cường vai trò kết nối của VUSTA với các Hội ngành trong hoạt động tư vấn, phản biện
Ngày 23/10, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) tổ chức hội thảo đề xuất các giải pháp đổi mới cơ chế phối hợp, phát huy tối đa tiềm năng của mạng lưới 92 Hội ngành trong hoạt động tư vấn, phản biện; khẳng định quyết tâm nâng tầm vai trò cầu nối của VUSTA, biến trí tuệ đội ngũ trí thức KH&CN thành những luận cứ khoa học tin cậy phục vụ các quyết sách của Đảng, Nhà nước và MTTQ.
Phát huy vai trò cầu nối của Liên hiệp Hội Việt Nam trong hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội
Tăng cường kết nối giữa các hội thành viên, đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ với các cơ quan Đảng, Nhà nước và Mặt trận Tổ quốc Việt Nam là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tư vấn, phản biện, góp phần hoàn thiện chính sách và thúc đẩy phát triển đất nước.
VUSTA góp ý dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi)
Chiều 19/10, tại Hà Nội, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phối hợp với Tổng hội Y học Việt Nam tổ chức Hội thảo góp ý dự thảo Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi) nhằm đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách, bảo vệ quyền lợi của người hiến, bảo đảm công bằng trong điều phối tạng và thúc đẩy sự phát triển bền vững của y học ghép tạng Việt Nam.
Góp ý kiến Luật Nhà ở (sửa đổi)
Tại hội thảo, nhiều nhà khoa học cho rằng với xu hướng quản trị đô thị hiện nay, dự thảo Luật Nhà ở có thể cân nhắc bổ sung một điều về "Hệ thống dữ liệu nhà ở quốc gia". Đây sẽ là cơ sở để quản lý vòng đời nhà ở, cảnh báo sớm nguy cơ xuống cấp và hỗ trợ hoạch định chính sách.
Góp ý kiến cho Dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi)
Tăng cường ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, các nền tảng số và mạng xã hội để nâng cao hiệu quả tiếp cận pháp luật trong giai đoạn mới. Đây là nội dung được nhiều chuyên gia, nhà khoa học góp ý tại hội thảo “Góp ý Dự án Luật Phổ biến giáo dục pháp luật (sửa đổi) do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam phối hợp với Hội Khoa học Tâm lí - Giáo dục Việt Nam tổ chức chiều ngày 6/8.
Hoàn thiện thể chế thúc đẩy phát triển ngành xuất bản trong kỷ nguyên số
Sáng ngày 6/8, VUSTA tổ chức Hội thảo đóng góp ý kiến cho dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản. Các chuyên gia, nhà khoa học từ các hội thành viên, đơn vị trực thuộc đã tham góp nhiều ý kiến góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động xuất bản trước sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và những thách thức ngày càng lớn trong bảo vệ bản quyền.

Tin mới

Đổi mới cơ chế phối hợp, phát huy sức mạnh của đội ngũ trí thức Hội ngành toàn quốc
Đổi mới cơ chế phối hợp các Hội ngành toàn quốc cần được xem xét đồng bộ với các vấn đề về hoàn thiện cơ chế, chính sách, kiện toàn tổ chức bộ máy là nội dung được Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam Phạm Ngọc Linh nhấn mạnh tại hội thảo “Giải pháp tăng cường hoạt động phối hợp giữa các hội ngành toàn quốc và Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam” được tổ chức sáng 20/11.
Vai trò của đội ngũ trí thức trong xây dựng, phát triển văn hóa, con người Hà Tĩnh
Hà Tĩnh, là vùng “địa linh nhân kiệt” với nhiều giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể phong phú, đa dạng, được các thế hệ xây đắp, bảo tồn, kế thừa và phát huy, là nơi tụ cư của người Việt cổ, được minh chứng bằng các di chỉ khảo cổ có niên đại trên 4.000 năm như Phôi Phối-Bãi Cọi (Nghi Xuân), Thạch Lạc (Thạc Hà) …; là vùng giao thoa của nhiều nền văn hóa (Đại Việt- Chăm pa- Chân Lạp- Trung Hoa).
Lâm Đồng: Hội thảo giải pháp quản lý lũ tổng hợp lưu vực sông Lũy
Sáng ngày 18/11, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Giải pháp quản lý lũ tổng hợp lưu vực sông Lũy, tỉnh Lâm Đồng”. Hội thảo có sự tham dự của đại diện các sở, ban, ngành, địa phương, các cơ quan chuyên môn, chuyên gia, nhà khoa học và các đơn vị có liên quan.
Hải Phòng: Liên hiệp hội làm việc với Viện Kinh tế phát triển và Quy hoạch
Sáng 17/11, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật (Liên hiệp Hội) thành phố đã làm việc với Đoàn công tác của Viện Kinh tế phát triển và Quy hoạch (IDEP), nhằm tăng cường mối quan hệ hợp tác trong hoạt động nghiên cứu khoa học, ứng dụng và chuyển giao công nghệ, tư vấn, phản biện và giám định xã hội góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội bền vững trên địa bàn thành phố.
Phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại lễ chuyển giao vai trò chủ nhà APEC 2027
Sáng 19/11, tại Thâm Quyến, trong khuôn khổ Hội nghị các Nhà Lãnh đạo kinh tế APEC lần thứ 33, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chính thức tiếp nhận vai trò chủ nhà Năm APEC 2027 từ Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, đánh dấu thời khắc quan trọng, chính thức khởi động Năm APEC Việt Nam 2027.
49 năm của Voyager 1, một ngày của ánh sáng
Sau hoàng hôn ngày 17/11, NASA mời người dân khắp thế giới hướng đèn lên trời, nháy mã Morse “V-G-R” chào Voyager 1, vật thể nhân tạo đầu tiên đi tới khoảng cách một ngày ánh sáng. Con tàu thăm dò vừa chạm mốc một ngày ánh sáng lúc 5h 16 phút 7 giây sáng 18/11 theo giờ miền Đông nước Mỹ (EST).
Tăng cường năng lực, đổi mới cơ chế tài chính khoa học và công nghệ
Tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế tài chính, thủ tục hành chính và quản trị rủi ro sẽ tạo động lực mạnh mẽ để cộng đồng khoa học và công nghệ cả nước tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới, góp phần thiết thực vào sự nghiệp đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.