Sản xuất khoai tây giống sạch bệnh từ nuôi cấy mô: Bước tiến mới
Tạo giống sạch bệnh
Lâu nay bà con nông dân vẫn có thói quen lấy những củ khoai tây tốt của vụ trước làm giống cho vụ sau. Với cách làm này, chỉ sau 2-3 năm, giống bị thoái hóa. Còn muốn tăng năng suất, bà con phải nhập giống mới với mức giá không dễ chịu chút nào, đó là chưa kể việc không chủ động được nguồn giống nên lịch thời vụ cũng ảnh hưởng. Từ những hạn chế này, ngay từ năm 1985, ông Thạch đã bắt đầu nghiên cứu để có thể tạo ra giống khoai tây sạch bệnh theo phương pháp mới.
Quy trình sản xuất khoai tây bằng nuôi cấy mô khá phức tạp, đầu tiên phải xác định nguyên liệu sạch bệnh mới đưa vào cấy, sau đó đưa vào ống nghiệm để tạo củ, từ đây hình thành củ giống gốc siêu sạch (củ siêu bi). Để tiếp tục nhân giống, củ siêu bi được đưa vào trồng trong nhà màn và tuân thủ nghiêm các quy trình kỹ thuật để tạo giống nguyên chủng. Giống nguyên chủng được trồng ngoài đồng nhưng phải cách ly để cây không nhiễm bệnh. Từ giống nguyên chủng cho ra các giống xác nhận để đến tay nông dân. Qua mỗi quy trình đều phải kiểm tra để loại bỏ cây giống không đạt yêu cầu.
Cơ hội làm giàu cho nông dân
“Giống khoai tây nguyên chủng sẽ thực sự là cơ hội làm giàu cho nông dân, đặc biệt là bà còn vùng Đồng bằng sông Hồng, nơi diện tích khoai tây chiếm 85% cả nước” - TS Thạch nhận xét.
Nếu sử dụng giống cũ, năng suất chỉ đạt 12 tấn/ha, nhưng với giống nguyên chủng sạch bệnh, bà con có thể thu hoạch 15 - 20 tấn/ha. Đây thực sự là con số “mơ ước” vì khoai tây có thời gian sinh trưởng ngắn, hiệu quả kinh tế cao hơn nhiều so với trồng lúa. Với giá bán hiện nay 2.000 – 3.000 đồng/kg, nếu được trồng trên nền đất thích hợp, chăm sóc và bón phân đúng cách, bà con có thu nhập 50 - 60 triệu đồng. Công nghệ này đã được chuyển giao và triển khai thành công ở một số địa phương như Bắc Ninh, Bắc Giang, Hải Phòng, Lạng Sơn, Nam Định, Thái Bình... Giống sản xuất tại các địa phương được đánh giá có chất lượng tốt, năng suất cao, không thua kém các giống nhập ngoại. Tại Nam Định, nhờ lượng giống ổn định và có chất lượng, đến nay tỉnh đã có 4.000 ha khoai tây. Ông Nguyễn Hoan, Giám đốc Trung tâm Giống cây trồng Nam ĐỊnh cho biết: “Diện tích khoai tây của tỉnh có khả năng lên đến 7.000 ha. Trung tâm phấn đấu đến năm 2010 sẽ cung cấp 30% giống sạch bệnh từ nuôi cấy mô cho thị trường”.
Được đưa ra trồng rộng rãi trên đồng ruộng các tỉnh phía Bắc gần 7 năm qua, hệ thống sản xuất khoai tây giống sạch bệnh bắt nguồn từ nuôi cấy mô của Viện Sinh học nông nghiệp đã góp phần chủ động nguồn giống chất lượng cao với giá chỉ bằng 1/2 so với giống nhập khẩu (6.000 đồng/kg). Muốn có được những nông sản đạt tiêu chuẩn xuất khẩu, trước hết phải có nguồn giống tốt, những cố gắng của TS. Thạch và các cộng sự đã góp phần làm thay đổi dần thói quen canh tác của bà con và bước đầu thích ứng với cách làm chuyên nghiệp hóa.
