Sản phẩm sinh thái: Sử dụng tối ưu nguồn tài nguyên sẵn có
Tuy nhiên, theo ông Lê Minh Đức, Viện Nghiên cứu Chiến lược Chính sách Công nghiệp, Bộ Công Thương, đội ngũ chuyên gia phục vụ trong lĩnh vực này (đặc biệt là chuyên gia trẻ) vừa yếu vừa thiếu, các chế tài chuyển giao công nghệ mới vẫn chưa được hoàn thiện cũng là nguyên nhân cản trở sự phát triển của ngành công nghiệp môi trường ở Việt Nam. Ông Đức cho biết, cho đến nay, ngành công nghiệp môi trường chưa hình thành một tổ chức quản lý chuyên ngành Bộ, Tổng Công ty riêng biệt như một ngành công nghiệp khác.
"Do chưa hoàn chỉnh về bộ máy quản lý nên chúng ta cũng chưa có sự quan tâm đến nguồn lực con người và năng lực công nghệ", ông Đức nhấn mạnh: "Tới giờ, chúng ta mới có chuyên gia với năng lực công nghệ trong lĩnh vực xử lý nước thải, trong khi đó các lĩnh vực xử lý chất thải rắn, chất thải nguy hại, xử lý khí thải và quản lý tài nguyên còn thiếu cả năng lực công nghệ lẫn con người".
Ông Đỗ Hữu Hào - Thứ trưởng Bộ Công Thương cho biết, để cải thiện chất lượng môi trường sống, môi trường lao động, Chiến lược phát triển bền vững ở Việt Nam (Chương trình nghị sự 21) trên cơ sở khung pháp lý và một số chính sách ưu đãi ban đầu, đã có nhiều tổ chức, cá nhân tham gia cung cấp các dịch vụ về bảo vệ môi trường như: xử lý, tái chế, tái sử dụng chất thải; tư vấn kỹ thuật và quản lý môi trường; thiết kế chế tạo và chuyển giao các công nghệ xử lý môi trường.
Định hướng Chương trình nghị sự 21 của Việt Nam đã xác định các hoạt động cụ thể trong các lĩnh vực kinh tế xã hội và môi trường theo quan điểm phát triển bền vững. Theo TS. Nguyễn Ngọc Sinh, Chủ tịch Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Việt Nam, tùy theo điều kiện tự nhiên (thổ nhưỡng, khí hậu, nước, địa hình, địa chất) và xã hội (phong tục tập quán, truyền thống văn hóa, phương thức sản xuất và sinh hoạt) mà mỗi vùng đều có mô hình làng sinh thái với những đặc trưng riêng phù hợp với điều kiện tự nhiên và xã hội của mình.
Như mô hình làng sinh thái được xây dựng ở xã Phú Điền, huyện Nam Sách, Hải Dương là làng sinh thái ở vùng trũng, lấy mô hình sản xuất chủ đạo là cây - cá - lúa, với đặc trưng: cây vừa cho thu hoạch hoa, quả, chất đốt vừa có chức năng sinh thái như che gió, tạo bóng mát cho cá; lúa sau khi thu hoạch cây non mọc lên là nguồn thức ăn cho cá; cá là nguồn cung cấp chất dinh dưỡng, tạo thu nhập cho nông dân vừa có chức năng sử dụng các nguồn năng lượng dư thừa sẵn có nhằm tăng hiệu quả kinh tế, đầu tư trở lại nhằm chăm sóc cây được tốt hơn.
Làng sinh thái ở vùng đất dốc cần áp dụng mô hình sản xuất rừng - vườn - ao - chuồng, hoặc mô hình trang trại với sự đa dạng làng kinh tế sinh thái ở thôn Hợp Nhất, xã Ba Trại, Ba Vì, Hà Tây.
Vẫn theo TS. Nguyễn Ngọc Sinh, với cách hiểu rộng về sản phẩm sinh thái, rất nên quan tâm đến chiếc xe đạp. Xét theo quan điểm môi trường, xe đạp rất thân thiện (không khí thải, không tốn nhiên liệu, không tiếng ồn). Nhiều nghiên cứu khoa học cho thấy việc sử dụng xe đạp có lợi cho sức khỏe con người, góp phần làm cho cuộc sống tốt đẹp hơn.
Một số doanh nghiệp và cơ quan nghiên cứu đã đưa ra nhiều sản phẩm sinh thái với nhiều mặt khác khác nhau. Trường Đại học Đà Nẵng chế tạo thành công xe máy chạy bằng ga thay cho chạy bằng xăng, tiết kiệm nhiều nhiên liệu và giảm thiểu ô nhiễm môi trường không khí. Nhà máy Bóng đèn phích nước Rạng Đông sản xuất nhiều loại bóng đèn tiêu thụ ít điện lượng, có loại chỉ bằng 1/2 so với bóng đèn thường dùng hiện nay. Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ sản xuất các loại hầm biogas phù hợp với các quy mô gia đình, trang trại, sản xuất tập trung lớn, tận dụng chất thải để làm phân bón, đun nấu, giảm bớt ô nhiễm môi trường.
Với các dự án chương trình bảo vệ môi trường giai đoạn 2006-2010 đang kêu gọi nguồn vốn ODA với tổng kinh phí khoảng 3.000 triệu USD, các sản phẩm sinh thái cùng với các làng sinh thái sẽ góp phần đưa ngành công nghiệp môi trường Việt Nam trở thành ngành kinh tế mũi nhọn.
Nguồn: Tài nguyên và Môi trường, 3/2008
