Ruồi - kẻ mang truyền H5N1 và hơn thế nữa

Cơ chế truyền bệnh của ruồi

Chúng ta đã biết virus H5N1 thường do các chim thiên di mang truyền từ vùng nay sang vùng khác. Nhưng chính ruồi là trung gian tiếp theo mang H5N1 từ trại nay sang trại khác, tỉnh này sang tỉnh khác rất nhanh vì ruồi có cánh và trại chăn nuôi gà vịt là nơi hấp dẫn ruồi nhất vì thức ăn và phân để ruồi đẻ trứng, sinh giòi!

Vi khuẩn, virus không chân, không cánh, tuy có nhúc nhích được

đôi chút hoặc cùng lắm là nương theo gió bụi mà bay trong không khí đến được đôi nơi nhưng cũng sẽ chết vì nắng gió khô… Thế nhưng, không may cho loài người, có những sinh vật trung giantruyền bệnh như muỗi, kiến, gián, chuột bọ, nhất là ruồi, có thể chắp cánh cho mầm bệnh bay đi ngàn dặm để lây truyền cho súc vật và người. Các nhà khoa học đã chứng minh rằng có trên 100 loài visinh vật gây bệnh do ruồi mang tới cho người và gia súc như dịch tả, thương hàn, kiết lỵ amit, lỵ trực trùng, siêu vi các loài… Khoảng 16 vi khuẩn và siêu vi gây tiêu chảy các loại, gây bệnh uốn ván,bại liệt, nhỏ mũi, bệnh than, cùi, ngộ độc thực phẩm, đỏ mắt, mắt hột, viêm gan siêu vi A, trứng sán lãi như giun đũa, giun kim, giun móc, sán xơ mít…

Các nhà vi trùng học đã đếm được trung bình mỗi con ruồi mang tới 3.680.000 con vi trùng! Ruồi nhà và ruồi lằng (ruồi đồng) thường tự do bay lui tới hai nơi quan trọng đó là:

- Nhà cửa, nhất là nơi có thức ăn của người cũng như gia súc để kiếm ăn.

- Nơi có chất phế thải (phân, rác) của người và gia súc vốn chứa đủ thứ mầm bệnhđể kiếm thức ăn và đẻ trứng. Do đó những gì tại hai nơi này đều có thể “trộn lẫn” với nhau vì 5 lý do:

- Chân ruồi và mình mẩy ruồi đầy nông lá rất dễ quến đầy vi trùng khi chúng la lết từ nơi dơ bẩn nhất, rồi lại đậu lên thức ăn và cả miệng, mũi, mắt người và cả gia súc!

- Do quá trình biến thái . Ruồi đẻ trứng trên phân, trên xác chết động vật, trứng nở thành giòi, ăn phân, biến thành nhộng rồi lột xác thành ruồi từ những nơi dơ dáy nhất. Do đó nên ruồi mới nở đã mang đầy mầm bệnh, nếu bay đậu lên thức ăn cũng như cơ thể người và gia súc rất dễ truyền nhiều bệnh nguy hiểm. Nay các nhà khoa học đã chứng minh ruồi đồng (nhặng xanh) và ruồi nhà có chứa H5N1 bên trong cơ thể và lưu truyền mầm bệnh này từ thế này sang thế hệ khác!

- Do chất ói của ruồi . Ruồi không có răng miệng mà chỉ có vòi hút với đường kính rất nhỏ (chỉ bằng0,006mm). Do đó khi ăn chúng phải dùng nước miếng để nhào trộn và hút vào, nhả ra cho đến khi thành dịch lỏng mới liếm hút vào được. Và như thế là ruồi luôn bơm vi trùng mà chúng đã “lấy” ở các đốngphân, đống rác hoặc xác chết động vật vào thức ăn của người và gia súc gia cầm!

- Do phân ruồi . Khi ăn ruồi luôn thải ra vài đống phân, trong đó có vô số vi trùng và nấm mốc mà ruồi hút lấy ở nơi phân, rác dơ bẩn nhất vào đường tiêu hóa ruồi.

- Do ruồi sinh sản rất rất nhanh , nếu ta để phân người, phân

gia súc, gia cầm bừa bãi thì sẽ có nơi để giòi phát triển thành ruồi khiến nơi nào, nhà nào cũng có ruồi nên dân chúng coi thường ruồi và nhiều người mắc bệnh vì ruồi mà không biết. Muốnphòng chống ruồi, ta phải nhớ và thực hiện đúng một nguyên tắc: Không có thức ăn và không có nơi sinh sản thì không có ruồi. Hàng ngày luôn quét dọn nhà cửa, sân vườn cho rác vào thùng rác có nắpđậy. Không dùng loại cầu tiêu lộ thiên để tránh giòi phát triển. Phân gia súc, gia cầm phải dồn vào một nơi và dùng bao ni lông đậy kín để ủ cho mau hoai vì lúc ủ như

thế nhiệt độ đống phân rất nóng vừa diệt được giòi và mầm bệnh vừa có phân tốt cho nông nghiệp. Những nơi nuôi gà công nghiệp nên dùng biện phát sấy phân bằng thùng phi vì phân gà khô bán chonông nghiệp cũng có giá. Nếu không xử lý phân gia súc đúng cách thì ruồi sẽ phát triển ra cả làng là trái với luật về y tế công cộng! Những trại gia cầm công nghiệp nào ngăn không cho ruồi tới lui sẽtránh được H5N1 và các mầm bệnh khác cho gia cầm. Ngoài ra, trong nhà phải đậy kỹ thức ăn không để ruồi bu vào.

Nguồn: Thuốc & sức khỏe, 328, 15-3-2007, tr 24.