Quyết tâm bảo vệ đàn gà móng
Chị Hoàng Thị Hưởng ở thôn An Mông 1 đang nuôi đàn gà móng trên 150 con, trong đó có 40 con mái mẹ cho biết: khi được cảnh báo về nguy cơ dịch cúm, gia đình tôi đã chủ động tổng vệ sinh và năng cấp chuồng trại, đảm bảo giữ cho gà ấm trong mùa đông, mát trong mùa hè. Còn chị Lê Thị Thu thì không đợi đến lúc "mất bò mới lo làm chuồng": Đâu cứ đợi đến khi có dịch chúng tôi mới lo, bình thường để phát triển được giống gà này, gia đình tôi đã phải thường xuyên làm công tác phòng dịch theo sự hướng dẫn của Hội Chăn nuôi.
Một giống gà quý
Gà móng Tiên Phong là loại gà hướng thịt có thân hình chắc khỏe, nổi tiếng về năng suất cũng như chất lượng thịt. Khi chế biến, thịt gà móng rất thơm, ngọt, ngon dù gà có béo nhưng không có mỡ, da rất giòn. Lúc nhỏ, gà có màu lông trắng, khi trưởng thành gà trống có màu lông nâu đỏ, đỏ tía (màu mã lĩnh) đạt trọng lượng 4 - 4,5 kg: gà mái màu lông bạc, trọng lượng khoảng 2,5 - 3 kg, năng suất trứng đạt 80 - 100 quả/ năm. Khác với các giống gà ta là tuy ống chân gà móng có màu vàng, nhưng giữa các kẽ móng lại có màu đỏ đặc trưng (màu này bị mất đi sau khi chế biến) và có khả năng chống chịu bệnh tật tốt.
Trước đây, vì chạy theo nuôi những giống gà công nghiệp năng suất cao nên một thời gian dài giống gà móng ở xã Tiên Phong bị mai một, rất ít hộ nuôi. Năm 2001, nhờ chương trình bảo tồn gen vật nuôi quốc gia và sự hỗ trợ của tỉnh Hà Nam , giống gà móng có điều kiện bảo tồn và phát triển. Hiện nhân dân ở cả 3 thôn trong xã Tiên Phong đều nuôi gà móng với tổng số 650/704 hộ nuôi, mỗi hộ nuôi trên dưới 20 con mái sinh sản, hộ nuôi nhiều khoảng 40 con. Hơn thế, để hỗ trợ hợp tác, giúp đỡ nhau về vốn, kỹ thuật, vật tư nhằm phát triển đàn gà móng, đồng thời bảo vệ lợi ích cho các hộ chăn nuôi gà, tháng 3/2005, Hội Chăn nuôi gà móng xã Tiên Phong chính thức ra đời, với 120 hội viên và 3 chi hội ở cả 3 thôn... Bên cạnh đó, Hội còn phối hợp với anh Hoàng Thế Tiến thành lập lò ấp trứng tập trung cho bà con trong xã với giá ưu đãi (400 đồng /con). Vì thế mà đàn gà móng ở Tiên Phong ngày càng phát triển.
Hiện trên địa bàn xã Tiên Phong chỉ có duy nhất giống gà này, đến nay cả xã đã có tổng số trên 13.000 con mái sinh sản. Bà Vũ Thị Kim Mai, Chủ tịch UBND xã cho biết: Gà giống bán khá chạy, hiện gà 25 ngày tuổi bán với giá từ 20.000 - 25.000 đồng /con nhưng cũng không đủ giống cung cấp cho thị trường. Do vậy, trên địa bàn xã không có gà thịt. Bình quân 1 con gà mái mẹ sau 1 năm có lãi tới 350.000 đồng. Bà Mai quả quyết: "Trước kia, trồng dâu nuôi tằm là thế mạnh thì nay phải là con gà móng. Cũng từ con gà mà Tiên Phong đã xoá được đói nghèo để vươn lên. Chăn nuôi gà đã đóng góp 25% thu nhập hàng năm của các hộ chăn nuôi, nhờ vậy thu nhập đầu người của Tiên Phong năm 2006 đã đạt 5, 4 triệu đồng".
Quyết tâm bảo vệ đàn gà
Mặc dù hiện nay dịch cúm gia cầm đang hoành hành tại nhiều tỉnh thành trong cả nước, trong đó có Hà Nam, nhưng người chăn nuôi ở Tiên Phong vẫn rất tự tin, bởi họ đã thực hiện một cách triệt để sự hướng dẫn của Hội Chăn nuôi về các biện pháp phòng dịch. Theo ông Hoàng Kim Tôn - Chủ tịch Hội Chăn nuôi xã Tiên Phong thì điều thuận lợi trong công tác bảo vệ đàn gà móng trước nguy cơ dịch cúm là các hộ chăn nuôi trên địa bàn xã cơ bản chăn nuôi với quy mô nhỏ. Tất cả các hộ chăn nuôi đều có chuồng trại, sân vườn và tường rào bảo vệ thoáng mát. Các đàn gà của mỗi hộ gia đình được tách biệt nên hiện tượng lây lan dịch cúm là rất khó. Không chỉ đàn gà của 14 hộ thuộc dự án bảo tồn gen mà đàn gà của tất cả các hộ chăn nuôi trong xã đều được tiêm phòng các bệnh như Newcatsle, tụ huyết trùng... định kỳ 3 tháng; một năm phun thuốc khử trùng tiêu độc 2 lần trên địa bàn toàn xã bằng nguồn kinh phí đóng góp của các hộ chăn nuôi.
Như vậy, có thể nói nhận thức của người dân Tiên Phong trong việc bảo vệ đàn gà móng là rất cao. Vừa qua, 100% số gà trên địa bàn đều được tiêm phòng vacxin cúm gia cầm lần 1. Công tác tiêu độc khử trùng được thực hiện triệt để đối với tất cả các khu vực chăn nuôi. Các hộ chăn nuôi, sau khi tiêu độc khử trùng, đều rắc vôi bột, vệ sinh chuồng trại sạch sẽ. Người dân tự tin là vậy, nhưng vấn đề đặt ra trong trường hợp xuất hiện dịch cúm gia cầm trên địa bàn xã thì phương án bảo vệ như thế nào? Do địa bàn nhỏ, nếu xảy ra dịch thì rõ ràng nguy cơ cả đàn gà móng của xã sẽ phải tiêu huỷ là rất cao. Như vậy, dù có quyết liệt bảo vệ đến đâu thì vẫn cần phải có một phương án bảo tồn giống gà quý hiếm này triệt để, hữu hiệu hơn.
