Quy hoạch vùng ở Việt Nam: Thiếu tính rành mạch và chuyên nghiệp

Căn cứ pháp lý chưa rạch ròi

Được biết, ở cấp độ Bộ, Bộ Xây dựng là cơ quan cuối cùng chịu trách nhiệm lập quy hoạch không gian cho tất cả các đô thị ở các cấp hành chính khác nhau, cũng như nơi có yêu cầu về quy hoạch và quản lý xây dựng. Tuy nhiên, lập quy hoạch không gian vùng thì phức tạp hơn do việc xác định chức năng chính của vùng là công cụ quản lý toàn bộ tài nguyên. Chính vì thế cơ chế thích hợp cho việc lập và thực hiện quy hoạch không gian vùng ở Việt Nam vẫn chưa được xác định cụ thể.

Mục tiêu, nhiệm vụ chính của quy hoạch không gian vùng là điều phối những chính sách và chiến lược phát triển để nó không trùng lặp hay mâu thuẫn nhằm đạt được sự phân bổ không gian hiệu. Các chuyên gia nước ngoài cho rằng, quá trình quản lý quy hoạch nguồn và quản lý hành chính ở Việt Nammang tính đặc thù riêng do đó việc đưa ra mô hình quy hoạch không gian vùng phù hợp cho Việt Namlà rất cần thiết để thể hiện đúng tính đặc thù của Việt Nam .

Liên quan đến quy hoạch, phát triển đô thị và quá trình thu hồi đất đai phục vụ quy hoạch phát triển, ông Phạm Sỹ Liêm Phó Chủ tịch Tổng hội xây dựng Việt Nam cho biết, hiện hay chính sách thu hồi đất đai phục vụ mục tiêu phát triển còn nhiều bất cập với khung pháp lý hiện hành (như mục 2 chương V Luật Xây dựng; Nghị định số 197/2004 về bồi thường, hỗ trợ, và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất...), theo đó TS Phạm Sỹ Liêm cho rằng quy hoạch đã thể hiện nhiều nhược điểm như thiếu rành mạch và tính chuyên nghiệp... do đó hậu quả dự án đầu tư xây dựng kém hiệu quả, gây đọng vốn dẫn đến đầu tư phát triển kém hiệu quả. Bên cạnh đó còn giảm khả năng cạnh tranh quốc gia về việc thu hút nguồn vốn đầu tư trực tiếp của nước ngoài (FDI) vào Việt Nam .

Cần có sự phối hợp giữa các bộ ngành

Theo kết quả khảo sát điều tra của TARP những thay đổi lớn hiện đang diễn ra trong toàn bộ các vùng chủ yếu là do tác động của đầu tư từ khu vực ngoài quốc doanh, do đó điều thiết yếu là tấtcả quy trình quy hoạch không gian ở Việt Nam (cả cấp vùng và đô thị) phải phản ánh được ảnh hưởng của tất cả các lĩnh vực của nền kinh tế dù cho đó là đầu tư của nhà nước hay đầu tư của tư nhân cũngnhư việc quản lý các dự án đầu tư này để đạt được mục tiêu phát triển cấp tỉnh, vùng và cấp quốc gia.

ông Lawrie Wilson và bà Phạm Thị Khánh Vân (chương trình TARP) đã đưa ra giải pháp, theo đó yêu cầu quan trọng đối với việc mở rộng quy trình soạn thảo các quy hoạch vùng hiện nay thành một quy trình quy hoạch vùng là thành lập một cơ quan quản lý có trách nhiệm thực hiện quy hoạch vùng (được hiểu là Ban Chỉ đạo Quy hoạch vùng). Cơ quan quản lý này nên chịu trách nhiệm quản lý quy hoạch phát triển vùng tổng thể bao hàm tất cả lĩnh vực của nền kinh tế.

Theo ý kiến của nhiều chuyên gia, để có quy hoạch vùng hiệu quả đòi hỏi phải có nhiều biện pháp tổng thể. Theo đó mỗi Bộ chủ quản phải chịu trách nhiệm xây dựng quy hoạch vùng của ngành mình. Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm về định hướng quy hoạch xây dựng và không gian cho các dự án đầu tư xây dựng. Điều cần thiết là phải có một quy hoạch phát triển vùng tổng thể thống nhất tập trung vào phân bố không gian cho phát triển kinh tế, xã hội của vùng thông qua một quy trình quản lý vùng để đạt được mục tiêu kinh tế -xã hội quốc gia nhằm khai thác có hiệu quả các nguồn lực của vùng. Đồng thời giảm bớt, tiến tới loại bỏ những hạn chế không mong muốn trong quá trình phát triển.

Nguồn: Đời sống và Pháp luật, 24/05/2007