Quy hoạch phát triển kinh tế đảo Việt Nam đến năm 2020
Để phục vụ mục tiêu trên, hệ thống kết cấu hạ tầng thiết yếu gồm cầu cảng, hệ thống giao thông, cấp điện, cấp nước, thông tin và hạ tầng xã hội trên các đảo, nhất là các đảo quan trọng sẽ được tập trung xây dựng nhằm tạo điều kiện phát triển kinh tế, kết nối các đảo với đất liền và bảo vệ vững chắc vùng biển của Tổ quốc.
Từ việc xây dựng các công trình thiết yếu trên sẽ tạo sự chuyển biến căn bản và vững chắc trong cơ cấu kinh tế đảo, hình thành và phát triển một số ngành mũi nhọn phù hợp với lợi thế của vùng đảo. Phấn đấu nâng mức đóng góp của kinh tế biển đảo trong kinh tế cả nước từ 0,2% hiện nay lên 0,5% vào năm 2020 và tốc độ tăng trưởng kinh tế đảo đạt bình quân 14 - 15%/năm.
Theo đó, định hướng phát triển đến năm 2020 sẽ tập trung xây dựng nhanh hệ thống kết cấu hạ tầng trên các đảo coi đây là khâu đột phá chính để thu hút đầu tư và khuyến khích dân ra định cư lâu dài trên các đảo vừa phát triển kinh tế, vừa góp phần bảo vệ an ninh chủ quyền vùng biển, đảo. Tập trung phát triển một số ngành chủ lực, có lợi thế như phát triển ngành hải sản, du lịch, dịch vụ, một số ngành kinh tế khác như công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, nông nghiệp, lâm nghiệp. Đồng thời, phát triển các lĩnh vực xã hội, bảo vệ môi trường đảm bảo sự bền vững.
Quy hoạch sẽ tập trung phát triển các đảo trọng điểm như Đảo Phú Quốc (Kiên Giang), Cụm đảo Vân Đồn (Quảng Ninh), Cụm đảo Côn Đảo (Bà Rịa-vũng Tàu), Cụm đảo Cô Tô - Thanh Lân (Quảng Ninh), Cát Bà-Cát Hải (Hải Phòng), Lý Sơn (Quảng Ngãi), Phú Quý (Bình Thuận). Ngoài ra còn một số đảo nhỏ khác như đảo Trần (Quảng Ninh), Bạch Long Vỹ (Hải Phòng), Hòn Mê (Thanh Hoá), Cồn Cỏ (Quảng Trị), các đảo thuộc quần đảo Trường Sa (Khánh Hòa), quần đảo Thổ Chu, quần đảo Hà Tiên ( Kiên Giang).
Đối với các đảo này, nhiệm vụ quan trọng hàng đầu là tăng cường tiềm lực quốc phòng an ninh để canh giữ và bảo vệ vững chắc các vùng biển đảo của Tổ quốc, đồng thời kết hợp phát triển một số ngành kinh tế có lợi thế và bảo tồn thiên nhiên tại các đảo.
Tăng cường đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng trên đảo theo hướng vững chắc, hiện đại để phục vụ quốc phòng an ninh. Trang bị các phương tiện hiện đại, tốc độ cao và các trang thiết bị, khí tài cho các lực lượng vũ trang trên các đảo đảm bảo đủ khả năng kiểm soát và bảo vệ toàn bộ vùng biển đảo của Tổ quốc, đồng thời hỗ trợ đắc lực cho các hoạt động kinh tế trên biển.
Tiếp tục thực hiện mô hình "Xây dựng đảo thanh niên" từng bước đưa dân ra sinh sống ổn định tại các đảo vừa phát triển kinh tế, vừa góp phần bảo vệ an ninh quốc phòng. Triển khai xây dựng khu kinh tế quốc phòng tại một số khu vực quan trọng, trước hết xây dựng thí điểm ở một số đảo thuộc vùng biển Đông Bắc và quần đảo Trường Sa, trên cơ sở đó rút kinh nghiệm nhân rộng ra các khu vực biển đảo khác.
Ưu tiên phát triển một số ngành có ưu thế của đảo, chủ yếu là du lịch và dịch vụ nghề cá. Đẩy mạnh thu hút đầu tư phát triển du lịch sinh thái, gắn với xây dựng các khu bảo tồn biển, đảo. Nâng cấp và xây dựng mới các khu dịch vụ hậu cần nghề cá, khu neo đậu tránh trú bão cho tàu thuyền nghề cá . . . tại một số đảo gần các ngư trường lớn như Bạch Long Vỹ, Cồn Cỏ, Thổ Chu, Trường Sa... Xây dựng trung tâm tìm kiếm cứu nạn với trang bị đồng bộ trên các đảo quan trọng, đáp ứng yêu cầu của công tác tìm kiếm cứu nạn, cứu hộ trong từng khu vực.
Tiếp tục thực hiện việc đưa dân ra các đảo sinh sống và phát triển sản xuất, nhất là các đảo ít dân, chưa có dân, có vị trí quan trọng, vừa phát triển kinh tế, vừa góp phần bảo vệ chủ quyền vùng biển. Trước mắt, tiến hành điều tra khảo sát cụ thể, xác định các điều kiện tự nhiên của từng đảo và cơ cấu ngành nghề hợp lý để có kế hoạch di dân ra định cư phát triển kinh tế đảo kết hợp bảo vệ quốc phòng an ninh và chủ quyền quốc gia các vùng biển đảo.
Để thực hiện quy hoạch này, Chính phủ sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp liên quan, cụ thể:
Hoàn thiện khung pháp lý: Rà soát các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến biển, đảo để sửa đổi bổ sung các quy định nhằm bảo đảm phù hợp với Luật biển Quốc tế và các Điều ước quốc tế mà Việt Nam đã ký kết hoặc tham gia. Từng bước xây dựng hệ thống đồng bộ các luật và văn bản quy phạm pháp luật làm cơ sở cho việc quản lý, khai thác và bảo vệ biển đảo. Nhanh chóng hoàn thiện việc đặt tên cho các đảo và xây dựng mô hình quản lý đảo phù hợp, tạo cơ sở pháp lý cho việc quản lý, bảo vệ đảo cỏ hiệu quả. Cụ thể hoá các chính sách nhằm phát huy mọi nguồn lực để phát triển nhanh một số ngành có ưu thế của đảo, cụm đảo quan trọng có vai trò động lực để thúc đẩy kinh tế đảo phát triển nhanh. Xây dựng các chính sách khuyến khích, hỗ trợ các thành phần kinh tế đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng cho phát triển kinh tế xã hội, phục vụ phát triển du lịch và phát triển phương tiện giao thông để kết nối các đảo với đất liền. Khuyến khích mạnh mẽ nhân dân ra định cư lâu dài trên các đảo. Xây dựng và cụ thể hoá các cơ chế chính sách đặc thù, phù hợp với vị trí, chức năng của từng đảo, cụm đảo. Đối với các đảo trọng điểm về phát triển kinh tế tiếp tục cụ thể hoá cơ chế chính sách ưu đãi thu hút các nhà đầu tư trong và ngoài nước để phát triển nhanh trong thời gian tới. Đối với các đảo có chức năng phát triển kinh tế với bảo đảm an ninh quốc phòng cần nghiên cứu áp dụng các chính sách khuyến khích, ưu đãi cao hơn chính sách đang thực hiện cho vùng đặc biệt khó khăn. Đối với các đảo nhỏ khác, ngoài những chính sách chung cần có những chính sách đặc thù để tăng cường tiềm lực cho bảo đảm quốc phòng an ninh và thực hiện việc dân sự hoá các đảo.
Phát triển nguồn nhân lực: Phát triển hệ thống giáo dục chính quy từ mầm non đến trung học phổ thông. Đẩy mạnh giáo dục hướng nghiệp, dạy nghề tại các trường phổ thông. Tăng cường năng lực đào tạo của các cơ sở đào tạo, dạy nghề hiện có trên các đảo. Mở phân hiệu cao đẳng hoặc đại học trên một số đảo quan trọng đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho các đảo. Liên kết, tổ chức các chương trình đào tạo từ xa cho vùng đảo, kể cả đào tạo cao đẳng, đại học. Tăng cường phổ biến các kiến thức về biển, đảo về pháp luật và các phương pháp khai thác tiên tiến cho người dân trên đảo. Ban hành các chính sách ưu đãi đặc biệt để thu hút đội ngũ giáo viên trong đất liền ra công tác tại vùng đảo, áp dụng chính sách luân chuyển cán bộ, hợp đồng lao động có thời hạn đối với các chuyên gia, các nhà quản lý ra công tác tại đảo.
Đẩy mạnh điều tra cơ bản và nghiên cứu khoa học kỹ thuật. Thực hiện các chính sách khuyến khích, hỗ trợ của nhà nước để doanh nghiệp đầu tư cải tiến kỹ thuật và áp dụng công nghệ mới, công nghệ sạch vào sản xuất. Khuyến khích các thành phần kinh tế áp dụng công nghệ tiên tiến để giảm chi phí sản xuất tiết kiệm năng lượng, nhiên liệu điện năng, nước sạch... và bảo vệ môi trường biển, đảo. Tăng cường ứng dụng công nghệ tiên tiến trong khai thác, nuôi trồng, bảo quản, sơ chế và chế biến hải sản... Đưa nhanh các phương tiện vận tải có chất lượng cao vào hoạt động trên các tuyến vận tải giữa vùng đảo với đất liền. Áp dụng các công nghệ mới, vật liệu mới trong đóng mới và sửa chữa tàu thuyền nhằm sử dụng tiết kiệm nhiên liệu. Đẩy mạnh sử dụng năng lượng gió, năng lượng mặt trời, bioga, năng lượng thủy triều... trên các đảo nhất là trên các đảo lẻ và các khu vực xa trung tâm, xa nguồn cấp điện, tập trung điều tra cơ bản và nghiên cứu khoa học, trong đó tập trung vào một số lĩnh vực như điều tra về tự nhiên, tài nguyên, môi trường, khí tượng thủy văn, địa chất của toàn bộ hệ thống đảo, cụm đảo quan trọng, xây dựng bộ dữ liệu cơ bản phục vụ xây dựng các kế hoạch, chính sách lâu dài; Điều tra đánh giá khả năng khai thác các nguồn lợi chính của các đảo, nhất là khả năng về đất đai, nguồn nước ngọt để có kế hoạch khai thác phục vụ kinh tế, quốc phòng và tổ chức di dân ra đảo; Nghiên cứu áp dụng các công nghệ tiên tiến trong việc khai thác, sử dụng các nguồn năng lượng mới, công nghệ ngọt hoá nước biển trên các đảo.
