Quảng Bình: Liên hiệp Hội đẩy mạnh hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội

Căn cứ Quyết định số 22/QĐ-TTg ngày 30/01/2002 của Thủ tướng Chính phủ và mới đây là Quyết định 14/2014/QĐ-TTg quy định về hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam và điều kiện thực tế tại địa phương, Liên hiệp Hội Quảng Bình đã tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh ban hành Quyết định số 19/2013/QĐ-UBND ngày 19/8/2013 về việc ban hành Quy định về hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Quảng Bình. Sau khi có Quyết định của Ủy ban nhân dân tỉnh, Liên hiệp Hội đã kịp thời triển khai trong tổ chức hội và các hội thành viên. Liên hiệp Hội đã tiến hành bồi dưỡng, tập huấn cho đội ngũ cán bộ hội, các chuyên gia về kỹ năng nghiệp vụ tư vấn, phản biện và giám định xã hội; tích cực rà soát để tiến hành xây dựng mạng lưới chuyên gia bao gồm các cán bộ quản lý, cán bộ chuyên môn có đủ trình độ, năng lực, đáp ứng các yêu cầu về tư vấn, phản biện và giám định xã hội. Liên hiệp Hội còn tăng cường phối hợp với Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh, các sở, ban, ngành cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố đề xuất các đề án cần được tư vấn, phản biện và giám định xã hội để trình Ủy ban nhân dân tỉnh xem xét quyết định.

Ngày 08/4/2015, Ủy ban nhân dân tỉnh đã có Quyết định số 897/QĐ-UBND về việc phê duyệt nhiệm vụ tư vấn, phản biện năm 2015 giao cho Liên hiệp Hội thực hiện với các nội dung: chương trình phát triển kinh tế vườn (VAC), kinh tế trang trại xóa đói giảm nghèo và làm giàu; chương trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi; các hiện tượng tự nhiên xảy ra gây tai biến địa chất do biến đổi khí hậu; tư vấn và phản biện công tác giải quyết khiếu nại đối với những vụ việc phức tạp, tồn động kéo dài. Đến nay, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Quảng Bình đã hoàn thành việc tư vấn, phản biện kết quả thực hiện Đề án Phát triển Kinh tế trang trại tỉnh Quảng Bình giai đoạn 2011-2015, góp phần tham mưu cho Ủy ban nhân dân tỉnh đánh giá những kết quả đạt được cũng như những tồn tại, hạn chế trong việc phát triển kinh tế trang trại trên địa bàn tỉnh thời gian qua và các giải pháp thiết thực tiếp tục chỉ đạo phát triển kinh tế trang trại tỉnh giai đoạn 2016-2020.

Liên hiệp Hội còn chủ trì phối hợp với Hội Luật gia tham gia phản biện, đóng góp ý kiến vào các dự thảo Luật như dự thảo sửa đổi Hiến pháp năm 1992, dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), dự thảo sửa đổi, dự thảo Bộ luật Dân sự (sửa đổi).

Đáng chú ý trong năm 2015, Liên hiệp Hội đã phối hợp tổ chức hội nghị tư vấn, phản biện Văn kiện Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2015-2020, thu hút sự tham gia đông đảo của đội ngũ trí thức trên địa bàn tỉnh, góp phần cung cấp những luận cứ khoa học cho Đảng bộ tỉnh để hoạch định chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của địa phương trong nhiệm kỳ mới.

Được sự hỗ trợ tích cực của Liên hiệp Hội, các tổ chức thành viên đã tham gia tư vấn, phản biện, giám định xã hội các đề án, chính sách góp phần phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao vai trò quản lý, hoàn thiện cơ chế, chính sách của nhà nước. Nhiều hội đã thành lập Ban tư vấn, phản biện để nâng cao năng lực và hiệu quả hoạt động của hội. Một số hội đã chủ động đề nghị các cơ quan có liên quan giao thực hiện tư vấn, phản biện và giám định xã hội một số chương trình, dự án có quy mô nhỏ của sở chuyên ngành và các dự án lớn thuộc ngành, lĩnh vực hội hoạt động và đem lại những hiệu quả thiết thực. Tiêu biểu như Hội Khoa học kỹ thuật Cầu đường đã tham gia đề tài mở thêm tuyến Quốc lộ 1A đi về phía Đông qua vùng cát huyện Quảng Ninh - Lệ Thủy, được Bộ Giao thông vận tải duyệt cho khởi công; tham gia tư vấn, phản biện các công trình cầu Quảng Hải, Nhật Lệ II, đường ven biển Quảng Bình, các công trình chống sụt trượt trên Quốc lộ 12A, Quốc lộ 15. Hội đã tham mưu đề xuất với ngành Giao thông vận tải và Ủy ban nhân dân tỉnh về những vấn đề đáng quan tâm như công tác an toàn giao thông, chất lượng thi công các công trình giao thông, giải tỏa hành lang đường bộ, bảo vệ môi trường đối với thiết kế thi công các công trình giao thông vận tải. Hội Tin học tỉnh đã tham gia phản biện Dự án “Phản triển hạ tầng Chính phủ điện tử tại Quảng Bình giai đoạn 2016-2020”, “Hệ thống thư điện tử công vụ tỉnh Quảng Bình”. Hội Kiến trúc sư đã góp ý, tư vấn phản biện đối với việc thi tuyển, chọn lựa phương án thiết kế quy hoạch, thiết kế kiến trúc công trình có quy mô lớn như Nhà văn hóa tỉnh, trụ sở Ủy ban nhân dân, Huyện ủy Quảng Trạch, khách sạn Mường Thanh mới. Các Chi hội thuộc Hội Khoa học kỹ thuật Cầu đường đã tham gia tư vấn, phản biện và khảo sát các dự án xây dựng cơ bản, dự án sửa chữa đường bộ… Các hội đã chỉ đạo tổ chức và tập hợp, nghiên cứu ý kiến tham gia vào các chương trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, của địa phương, đơn vị; tham gia vào xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật liên quan đến lĩnh vực hoạt động của hội. Hội Luật gia các cấp đã tổ chức tham gia góp ý vào hàng chục dự án Luật (riêng trong năm 2014 đã trợ giúp pháp lý 1218 vụ việc với 2536 lượt người, tư vấn soạn thảo 142 văn bản cho các cơ quan thực hiện quản lý nhà nước về lĩnh vực bảo vệ rừng, bảo vệ tài nguyên môi trường, quản lý đất đai…, tư vấn cho cán bộ xã, phường, thị trấn trong việc giải quyết 367 vụ việc phát sinh của người dân sở tại, hướng dẫn cho trên 1500 lượt người dân về các quy định của pháp luật hải quan, về công chứng, chứng thực, về quản lý và bảo vệ rừng, khiếu nại, tố cáo). Hội Y học phối hợp với phòng Nghiệp vụ sở Y tế tham mưu cho sở cấp 2123 cơ sở hành nghề tư nhân, 118 giấy phép hoạt động cho các cá nhân và cơ sở khám chữa bệnh, hoàn thành cấp giấy phép hoạt động cho 5 bệnh viện đa khoa các huyện, thành phố, từng bước thực hiện bộ tiêu chí quản lý chất lượng bệnh viện, thẩm định danh mục phân tuyến chuyên môn kỹ thuật tại các cơ sở khám chữa bệnh, phối hợp khám chữa bệnh nhân đạo…

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đã đạt được, so với yêu cầu, nhiệm vụ đặt ra, hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp Hội còn hạn chế về số lượng và hiệu quả công tác. Nguyên nhân của thực trạng trên là do sự phối hợp hoạt động giữa Liên hiệp Hội với các cơ quan nhà nước trong việc triển khai các hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội đối với các chương trình, đề án, dự án trọng tâm, trọng điểm của tỉnh còn rất khó khăn, dẫn đến chưa khai thác được tiềm năng, sức sáng tạo của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ. Trong đó, có việc nhận thức của các cấp, các ngành về phát huy vai trò của Liên hiệp Hội tham gia tư vấn, phản biện và giám định xã hội chưa thật đầy đủ nên chưa tích cực, chủ động phối hợp đề xuất, kiến nghị xem xét tư vấn, phản biện đối với các nhiệm vụ thuộc diện bắt buộc phải có ý kiến tư vấn, phản biện của Liên hiệp Hội. Công tác củng cố, phát triển tổ chức của Liên hiệp Hội và các hội thành viên còn nhiều hạn chế, nhất là các hội có tính chất chuyên ngành về khoa học và kỹ thuật. Do đó việc tập hợp, lựa chọn chuyên gia tham gia các hội đồng tư vấn, phản biện và giám định xã hội còn gặp những khó khăn nhất định. Vai trò của Liên hiệp Hội trong việc chủ động đề xuất, tham mưu với các cấp, các ngành và phối hợp với các hội thành viên để triển khai các hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội chưa được phát huy đầy đủ. Số lượng cán bộ chuyên trách của Liên hiệp Hội và các hội thành viên còn thiếu; cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện, kinh phí dành cho công tác hội nói chung và hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội nói riêng còn hết sức hạn hẹp, chưa đáp ứng được so với yêu cầu nhiệm vụ.

Để góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp Hội trên địa bàn, cần tập trung triển khai những vấn đề cơ bản sau đây:

Một là,nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành về vai trò, vị trí của hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp Hội đối với chương trình, dự án trọng tâm, trọng điểm trước khi trình cấp có thẩm quyền quyết định. Chỉ trên cơ sở nhận thức đầy đủ, sâu sắc mới tạo được sự chuyển biến thực sự trong hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp Hội, góp phần phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương.

Hai là,cơ quan Liên hiệp Hội cần thực hiện tốt các công tác tập hợp đội ngũ trí thức, cán bộ khoa học và kỹ thuật để tham gia tư vấn, phản biện và giám định xã hội. Trước mắt, khẩn trương hoàn thiện việc xây dựng cơ sở dữ liệu ngân hàng chuyên gia trên các lĩnh vực ngành nghề, trình độ chuyên môn và sở trường của đội ngũ trí thức trong tỉnh. Đồng thời phối hợp chặt chẽ với các cơ quan Trung ương, các tỉnh lân cận, xây dựng danh mục nhóm chuyên gia, các nhà khoa học có năng lực để phục vụ cho việc lựa chọn chuyên gia phản biện đối với các nhiệm vụ khoa học cụ thể.

Ba là,phát huy vai trò của Liên hiệp Hội trong việc chủ động phối hợp với Văn phòng Ủy ban nhân dân tỉnh, các sở, ban, ngành cấp tỉnh, Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố đề xuất các đề án cần được tư vấn, phản biện và giám định xã hội để trình Ủy ban nhân dân tỉnh xem xét quyết định. Trên cơ sở đó, hàng năm, Liên hiệp Hội xây dựng kế hoạch nội dung và dự toán kinh phí tư vấn, phản biện và giám định xã hội đối với các đề án trình cấp có thẩm quyền xem xét, tổng hợp dự toán chi ngân sách đảm bảo để triển khai có hiệu quả công tác giám sát, phản biện và giám định xã hội.

Bốn là,chăm lo xây dựng, kiện toàn tổ chức bộ máy của Liên hiệp Hội, chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên trách làm công tác hội có năng lực, bản lĩnh, tích cực, sáng tạo để chủ động tham mưu việc triển khai các hoạt động giám sát, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp Hội. Ủy ban nhân dân quan tâm sớm phê duyệt Đề án kiện toàn tổ chức bộ máy Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh để có cơ sở hàng năm Hội đồng nhân dân tỉnh giao chỉ tiêu biên chế cho Liên hiệp Hội theo mô hình chung do Bộ Nội vụ chỉ đạo.

Năm là,tăng cường công tác tập huấn, bồi dưỡng nâng cao kiến thức, kỹ năng công tác giám sát, phản biện và giám định xã hội cho đội ngũ cán bộ, hội viên của Liên hiệp Hội và các hội thành viên nhằm trang bị cơ sở lý luận khoa học và thực tiễn trong quá trình xây dựng, thẩm định, phê duyệt, thực hiện các đề án, cơ chế, chính sách, hợp tác của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ.