Quả trám

Trám có hai loại màu vỏ khác nhau của 2 cây khác nhau: Trám trắng ( Canarium albumReausch), vỏ màu xanh lục nên còn gọi là Trám xanh. Trám đen ( Canarium tramdenum,tên cũ là Canarium nigrum Engl.) còn gọi là cây Bùi vì quả ăn rất bùi, màu tím thẫm. Cả hai loại đều cây to, cao hàng chục mét, mọc trong rừng núi miền Bắc, miền Trung, Tây Nguyên và Đông Nam bộ (Đồng Nai, Bình Dương, Bình Phước, Tây Ninh) nước ta. Hái quả vào tháng 9 - 10 (miền Bắc) và tháng 10 - 11 (miền Nam) làm các món ăn có tác dụng phòng ngừa bệnh đường hô hấp do nghề nghiệp môi trường và thời tiết mùa thu đông hanh khô lạnh lẽo.

Quả trám có thể làm nhiều món ăn ngon như làm mứt, ô mai, muối để dành, kho cá...

Quả trám làm thuốc

Trám trắng dùng chữa bệnh đã có lịch sử 2000 năm.

Thường dùng Trám trắng, quả Trám trắng vị chua, ngọt bùi, béo tính ôn (có sách viết lương = hơi hàn) vào 2 kinh phế và vị (có sách viết vào phế và thận) có tác dụng sinh tân dịch, giải khát, thanh giọng, giải độc cá, giải say rượu mê man, nôn mửa, nhức đầu. Theo Bản thảo cương mụccủa Lý Thời Trân, Trám chủ trị đau yết hầu (họng).

Cùi Trám có 1,2% đạm, 1,09% béo, 12% đường, một số vitamin và đáng chú ý lượng vitamin C, 0,021%, các chất khoáng như canxi 0,04%, sắt 0,0014%, kẽm, kali, magiê, chất diệt các loài vi khuẩn bạch hầu, phế cầu, liên cầu.

Tài liệu khác cho biết thêm thành phần của 100g thịt quả Trám có 80g nước, 1,2g đạm, 1g chất béo, 12g đường, 4,1g xơ, 204mg canxi, 60mg photpho, 1,4mg sắt, 1,1mg caroten, 0,08mg vitamin B1, 0,1 mg vitamin PP, 21mg axit folic và các axit hữu cơ.

- Vào mùa thu đông đêm ngủ có khi thấy khô cổ bắt ho, gây mất giấc ngủ:20 - 30 quả Trám trắng tươi (bỏ hột) đập dập lấy nước uống. Có thể thêm Gừng, đường hay mật để uống.

- Viêm họng, cấp mãn, amiđan, khô rát cổ, mất tiếng:dùng Trám muối như Chanh muối để ngậm hay pha nước uống. Có thể dùng phối hợp Trám tươi để hãm uống chữa đau họng và hạ hư hoả.

- Sốt cao, khô môi, miệng, khát nước:giã quả Trám lấy nước uống.

- Ho khan: Trám tươi 4 quả bỏ hột, giã nát với Huyền sâm 10g thái lát. Cho vào nồi đất đổ ngập nước, nấu uống. Có tác dụng tư âm, giáng hoả, lợi yết hầu, thanh nhiệt giải độc, tiêu thũng.

Trám đen(Cà na đen, Trám bùi): vị chát, ngọt hơi chua, không

Trám đen

- Chữa ho khan: Trám đen muối 20 quả, vỏ (váng) Đậu phụ 50g, nước vừa đủ nấu sôi xong chắt lấy nước uống.

- Miệng khô, họng rát, khản tiếng:nhai Trám đen nuốt nước. Ngày 7 quả, liền 3 - 4 ngày.

- Ho gà (Bách nhật):Nấu Trám đen với đường phèn lấy nước uống đối với các bệnh hô hấp. Một số sách hướng dẫn có thể dùng cả 2 loại Trám như nhau. Nhưng Trám trắng xanh nên dùng dạng thuốc, Trám đen dạng thức ăn.

Sau mỗi giờ giảng (45 phút) giáo viên thấy khô rát cổ họng, mệt mỏi. Đó là hiện tượng khởi phát rối loạn giọng chức năng. Nếu để kéo dài tình trạng đó nặng dần lên với biểu hiện tình trạng khản tiếng kéo dài, dai dẳng qua nhiều năm có thể gây tổn thương thực thể ở dây thanh quản như viêm, xơ... Để đề phòng bệnh nghề nghiệp này có nhiều biện pháp. Trong đó có biện pháp ẩm thực để ngậm và uống các loại nước trái cây trong giờ nghỉ giải lao. Trám là một loại được Đông y nói nhiều đến tác dụng làm trong giọng.