Phòng chống bệnh Tungro virus trên lúa
Triệu chứng
Cây bị bệnh lá sẽ biến đổi màu và hạt không dày. Sự biến đổi màu lá bắt đầu từ chóp rồi lan rộng ra phía mép và xuống phần thấp hơn của lá lúa.
Các lá bị bệnh có các đốm hoặc các vạch và cây bị lùn. Cây giảm sự đẻ nhánh, làm chậm việc trổ bông và dẫn đến chậm trễ sự chín.
Gié lúa nhỏ và không thoát hoàn toàn. Hầu hết các gié bị lép (khô) và có màu nâu tối.
Yếu tố phát triển bệnh
Tuỳ thuộc vào tuổi cây lúa và cây lúa nhiễm (không kháng), bệnh có thể xuất hiện ở tất cả các giai đoạn của cây lúa, đặc biệt là giai đoạn sinh trưởng dinh dưỡng.
Yếu tố chỉ thị rõ nhất là có sự hiện diện của quần thể rầy xanh (Nephotettix spp).
Sự chuyển vàng của lá lúa rất dễ nhầm với các triệu chứng: rối loạn sinh lý như là sự thiếu đạm hoặc kẽm và rối loạn do thiếu nước; côn trùng gây hại như là sâu đục thân, các loại rầy, chuột phá hoại và các bệnh như vàng lùn lúa cỏ, bệnh vàng cam.
Tác nhân gây hại
Bệnh Tungro được truyền bởi rầy xanh và rầy bông. Bệnh này là sự phối hợp giữa Tungro bacciliform virus (RTBV) và Tungro spherical virus (RTSV). RTBV không thể truyền bởi rầy trừ khi có sự hiện diện của RTSV. Rầy xanh và rầy bông có thể tiếp nhận virut từ tất cả các bộ phận cả cây lúa bị bệnh. Sau khi nhận được virut, vec-to (rầy) có thể lập tức truyền ngay bệnh Tungro này đến cây lúa.
Cơ chế gây bệnh
Rầy hút virut do chích hút nhựa cây lúa trong 8 giờ, và có thể truyền bệnh ngay sau khi chích hút sang cây khoẻ.
Virut không thể duy trì trong cơ thể rầy. Sau khi ăn trên cây bệnh, côn trùng có thể truyền virut trong vòng 5 ngày và lâu nhất là một tuần. Rầy chỉ có thể tái gây nhiễm sau khi tiếp nhận lại virut do ăn trên cây lúa bị bệnh. Đây là những điểm khác với bệnh lùn lúa cỏ và lùn xoắn lá.
Biện pháp kiểm soát bệnh
Có 3 yếu tố hạn chế việc quản lý bệnh Tungro: sự không xuất hiện triệu chứng bệnh ở giai đoạn phát triển sớm của bệnh; thiếu giống kháng bệnh và sự thích nghi của vec - to trên giống kháng rầy xanh.
Trồng giống kháng đối với bệnh Tungro virut là phương pháp kinh tế nhất trong quản lý bệnh.
Giữa các phương pháp canh tác, việc điều chỉnh thời gian cấy sạ được khuyến cáo cùng với việc bỏ hoá ít nhất một tháng hoặc luân canh với hoa màu khác nhằm loại trừ cây ký chủ, virut và rầy xanh.
Cày bừa đồng ruộng kỹ để loại trừ gốc rạ ngay sau khi thu hoạch, qua đó loại bỏ ký chủ của bệnh Tungro cũng được áp dụng.
Nguồn: Kinh tế nông thôn, số 36, 04/09/2006
