Phòng bệnh cho gia cầm

Tiêm phòng là việc đưa vào cơ thể một kháng nguyên (Vaccin) để kích thích hệ thống miễn dịch sinh ra kháng thể đặc hiệu chống lại các bệnh virut, vi khuẩn. Khi thực hiện chương trình tiêm phòng cần dựa trên cơ sở bệnh học tại khu vực chăn nuôi, trạng thái miễn dịch của đàn gà bố mẹ, chi phí để mua và tiêm phòng, kế hoạch thay thế và khả năng có được các vaccin đặc hiệu.

Đối với một loài vật nuôi nếu bỏ quên về công tác chăm sóc thì đây là một nguy cơ làm cho con vật dễ bị nhiễm bệnh (do nhiều nguyên nhân gây bệnh, những bệnh chưa được tiêm phòng), nên trong công tác phòng bệnh phải đi đôi với việc chăm sóc, nuôi dưỡng đàn vật nuôi tốt thì sức đề kháng của đàn gia cầm đối với mầm bệnh được đảm bảo và an toàn sinh học cao.

Muốn cho đàn gà con có đủ khả năng đáp ứng miễn dịch đối với mầm bệnh tại khu vực chăn nuôi thì đàn gà giống phải được tiêm phòng để tạo ra kháng thể được truyền huyết thanh của gà mẹ qua lòng đỏ trứng tới gà con, bảo hộ đàn gà con tới khi ấp nở. Kháng thể mẹ từ gà mái truyền sang gà con từ ngày thứ 1 đến ngày thứ 3 khi lòng đỏ trứng bị hấp thụ. Hiệu giá kháng thể sẽ giảm xuống từ 1 đến 3 tuần sau đó.

Khả năng miễn dịch ở bố mẹ cao thường làm vô hoạt các vaccin virut nhược độc thể nhẹ đối với gà con, hiện tượng này rất quan trọng trong việc xác đ?nh thời điểm tiêm chủng mũi đầu tiên để kích thích khả năng miễn dịch chống lại các bệnh truyền nhiễm ở đường hô hấp và đường tiêu hoá. Cho nên trong thực tế việc xây dựng chương trình tiêm phòng cho gà con phải đặc biệt chú ý tuổi tiêm chủng, vì có liên quan đến độ miễn dịch từ mẹ, cường độ kháng nguyên (độ mạnh của vaccin virut), mối đe doạ và các hậu quả của dịch bệnh và các yếu tố môi truờng và quản lý có thể gây ra phản ứng bất lợi của vaccin.

Nếu vaccin đầu tiên tiêm phòng quá sớm khi kháng thể mẹ chua giảm thì gà con không được bảo hộ. Nếu vaccin đầu tiên tiêm muộn thì đàn gà mẫn cảm sẽ phát bệnh.

Ở đàn gà giống nuôi nhốt với độ an toàn sinh học cao, lần tiêm chủng đầu tiên có thể hoãn lại 7-12 ngày tuổi để bảo đảm việc chủ động khởi hoạt của hệ thống miễn dịch. Liên tục vaccin trong nước uống hoặc phun sương trong suốt thời kỳ gà tăng trưởng.

Cần có các chương trình tiêm chủng thâm canh để bảo hộ đàn gà thịt, gà giống và gà mái tơ chống lại các bệnh ngoại nhập.

*Cách dùng vaccin:

Một số cách dùng vaccin thông thường:

- Vaccin tiêm chủng cho trứng cần có phương pháp đặc biệt.

- Phun sương vaccin: vaccin khí dung cho gà con 1 ngày tuổi.

- Tiêm dưới da hoặc tiêm bắp dùng để tiêm vaccin sống hoặc vaccin nhũ tương vô hoạt.

- Vaccin nhỏ mắt, nhỏ mũi: dùng cho gà mới áp nở và gà úm.

- Dùng khí dung, bình phun sương hoặc máy điện phun sương để đưa vaccin vào đàn gà.

- Cú thể đưa vaccin vào nước uống, giá chi phí hạ song hạn chế hiệu quả đối với một số bệnh.

* Cách dùng thuốc:

Các kháng sinh và các chất hoá học trị liệu dùng để điều trị bệnh dịch - Sử dụng thuốc là phương sách cuối cùng để cứu vãn giá trị đàn gà, làm giảm các thiệt hại sau khi bị dịch bệnh. Nếu sử dụng thuốc quá mức thì không kinh tế ảnh hưởng không tốt tới đàn gà và sức khoẻ con người. Chỉ nên dùng thuốc sau khi thực hiện các biện pháp phòng ngừa và kiểm soát dịch, nên người chăn nuôi cần lưu ý:

- Xác định mầm bệnh.

- Thuốc được chọn dùng phải có tác dụng đặc hiệu với mầm bệnh.

- Thuốc được dùng phải đúng theo hướng dẫn của nơi sản xuất thuốc.

Chỉ nên bắt đầu dùng thuốc khi có lợi. Phải tuân thủ thời hạn ngừng thuốc theo luật định trước khi xuất bán gà, bán trứng để phòng ngừa thuốc tồn dư trong thực phẩm.

Nên dùng thuốc (hàng ngày) cho các đàn liên liếp sẽ tồn tại các khiếm khuyết về quản lý và an toàn sinh học hoặc tiêm chủng đàn giống có thể bị bệnh khi bệnh lan truyền dọc. Vì khi dùng thuốc thường xuyên hoặc liên tục sẽ làm xuất hiện mầm bệnh kháng thuốc, chúng sẽ ảnh huởng tới đàn gà và sức khoẻ cộng đồng.

Nhu vậy, để khôi phục đàn gia cầm, nguời chăn nuôi phải có biện pháp tích cực khắc phục trên cơ sở bệnh học tại khu vực chăn nuôi, phải tiêu độc chuồng trại, dụng cụ, kiểm soát các loài vật chủ trung gian truyền bệnh (chuột, muỗi), có chuơng trình tiêm phòng chặt chẽ đối với đàn gia cầm và cần thực hiện đúng qui chế của Luật Thú y để bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Nguồn: Bản tin Nông nghiệp và Nông thôn Vĩnh Long, số 32, 05/2004