Phẫu thuật lạnh điều trị viêm họng hạt cắt amiđan
Ứng dụng của phẫu thuật lạnh trong y học
Chữa bệnh bằng nhiệt độ thấp đã ra đời cách đây từ rất lâu, nhưng chỉ trong vài thập kỷ gần đây, các nhà y học mới tập trung nghiên cứu ảnh hưởng của tác nhân lạnh và hiệu quả của chúng đối với cơ thể con người. Dựa trên những thành tự của ngành vật lý sử dụng nhiệt độ thấp, sự hiểu biết đầy đủ về cơ sở sinh học, miễn dịch... của phẫu thuật lạnh và sự ra đời của những thiết bị điều trị bằng liệu pháp lạnh hiện đại nên phẫu thuật lạnh được áp dụng phổ cập ở các nước châu Mỹ, châu Âu, châu Á và được ứng dụng rộng rãi ở nhiều chuyên khoa y học khác nhau: Điều trị các tổn thương bệnh lý ở da (mụn cóc, u mạch máu, quá sản sừng, viêm da thần kinh, bạch sản...), điều trị bệnh trĩ, các bệnh nhãn khoa (viêm kết mạc mùa xuân, đau mắt hột, chắp lẹo mãn tính), điều trị các bệnh thần kinh, phụ khoa, các bệnh trong tai mũi họng. Đối với các chuyên khoa khác nhau, thầy thuốc chỉ cần thay đổi hình dạng cực lạnh cho phù hợp với hình thái tổn thương và điều chỉnh thời gian hoá băng nhằm đạt được hiệu quả huỷ diệt mô bệnh cần thiết. Khi điều trị, không một bộ phận nào của cơ thể phải cắt hoặc khoét bỏ. Tuy nhiên, phẫu thuật lạnh khó thực hiện hoàn hảo khi các khối u phát triển quá lớn. Nhiệt độ thấp chỉ tạo nên hoại tử lạnh tại chỗ mà không có khả năng loại bỏ những di căn.
Điều trị viêm họng hạt, cắt amiđan ở nước ta
Bác sĩ Lê Xuân Cành, Phó Giám đốc Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương cho biết: năm 1976, phẫu thuật lạnh bắt đầu đuợc sử dụng ở nước ta trong điều trị bệnh viêm họng hạt, cắt amiđan, loạn sản họng... Phương pháp phẫu thuật này không sử dụng đến dao kéo, không gây chảy máu, thực hiện đơn giản, không để lại sẹo xấu... Nhưng nếu thao tác không đúng phương pháp rất dễ gây bỏng cho bệnh nhân.
Nguyên liệu sinh hàn được sử dụng là ni tơ hoá lỏng ở nhiệt độ thấp (- 196 0C). Khi tiến hành điều trị: cho ni tơ từ bình vào đầu áp (đối với cắt amiđan) hoặc kim phun (đối với điều trị viêm họng hạt), sau đó áp sát đầu áp vào amiđan hoặc xịt ni tơ lạnh qua kim phun vào các tổ chức hạt (đối với điều trị viêm họng hạt). Tuỳ theo tổ chức to hay nhỏ mà thầy thuốc quyết định thời gian áp lạnh hoặc liều xịt phù hợp. Thông thường, đối với viêm họng hạt xịt khoảng 9 - 10 giây, đối với áp lạnh amiđan dùng thêm thuốc kháng sinh và chống phù nề.
Tuy nhiên, theo bác sĩ Cành, không phải ai điều trị bằng phẫu thuật lạnh cũng khỏi bệnh. Các bệnh về tai mũi họng phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố của môi trường, khí hậu, và vào lối sống của con người. Hơn nữa, 1 năm ở nước ta thường có 4 vụ dịch xảy ra do siêu vi trùng có ảnh hưởng trực tiếp qua đường hô hấp. Vì thế mà các bệnh ở mũi họng có khi cứ tái đi tái lại nhiều lần, cho nên người ta mới có câu: “Lai ra như tai mũi họng”.
Thực chất của phương pháp phẫu thuật lạnh này làm hoá băng tế bào. Trong cơ thể có tới 65% là nước. Khi áp lạnh (hoặc xịt) ni tơ ở nhiệt độ - 196 0C, toàn bộ phần nước bị đóng băng làm tăng thể tích của tế bào do đó phá vỡ màng tế bào. Kết quả phần mô bệnh vị loại trừ do quá trình hoại tử vô khuẩn dưới tác dụng của nhiệt độ âm. Sau một tuần các tổ chức bị hoại tử tự rụng, bệnh nhân trở lại bình thường.
Bác sĩ Đào Gia Hiên, Phó Chủ nhiệm khoa Tai Mũi Họng, Viện Quân y 103 cho biết thêm: không phải mọi trường hợp viêm họng hạt hay cắt amiđan đều áp dụng phương pháp này. Đối với những trường hợp viêm amiđan to, quá phát, đốt một lần không thể triệt để bằng phẫu thuật. Hay với trường hợp viêm họng hạt, các hạt nhỏ nằm rải rác, phun mù sẽ làm ảnh hưởng đến những phần xung quanh, có thể gây ra sẹo co cứng, khó chịu. Vì thế, phẫu thuật lạnh chỉ nên áp dụng khi viêm họng hạt nhiều, dày đặc hoặc amiđan mãn tính xơ chìm hoặc những người bị amiđan không thể cắt được (người bị bệnh hen, đái tháo đường nặng...) và tỷ lệ khỏi bệnh đạt tới 70%.
Theo các chuyên gia về tai mũi họng, phẫu thuật lạnh chỉ đem lại hiệu quả cao khi được dùng đúng chỉ định, đúng phương pháp và người bệnh được sự tư vấn đúng từ phía các nhà chuyên môn.
