Phát triển ngành sản xuất cà phê bền vững ở Tây Nguyên

1. Mở đầu

Khu vực Tây Nguyên gồm 5 tỉnh: ĐăkLăk, ĐăkNông, Lâm Đồng, Gia Lai và Kon Tum. Tổng dân số toàn vùng (2005) là 4,815 triệu người ^[1].Với điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế, cho dù được sự quan tâm của nhà nước, cộng với sự nỗ lực của các địa phương trong những năm qua, nhưng Tây Nguyên vẫn nghèo. Với 60 vạn ha đất đỏ Bazan, chiếm 40% tiềm năng phát triển cây công nghiệp dài ngày của cả nước Việt Nam . Ở đây cũng là vùng sản xuất cà phê lớn nhất cả nước, cây công nghiệp này có vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế xã hội ở đây. Sự phát triển bền vững ngành sản xuất cà phê có ý nghĩa lớn đối với sự phát triển bền vững nền kinh tế ở đây.

2. Vai trò của ngành sản xuất cà phê đối với sự phát triển kinh tế xã hội

Đây là khu vực có sự phát triển kinh tế xã hội thấp hơn mặt bằng chung của cả nước. Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân qua 5 năm của khu vực trên 10%, nhanh hơn bình quân của cả nước nhưng GDP/ng thấp hơn mức bình quân của cả nước do quy mô GDP nhỏ. Tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn mới tới 28.52%. Trong nền kinh tế, nông nghiệp vẫn là ngành kinh tế chiếm tỷ trọng lớn gần 52% năm 2005, quá trình chuyển dịch cơ cấu còn chậm ^[2]. Ngành nông nghiệp dù vẫn chiếm tỷ trọng cao trong GDP nhưng mức đóng góp vào tăng trưởng đã giảm nhanh. Nếu năm 2002 nông nghiệp vẫn đóng góp gần 80% vào 1% tăng trưởng của Tây Nguyên thì năm 2005 chỉ còn chiếm tỷ trọng gần 30%. Trong cùng thời gian tỷ trọng của công nghiệp xây dựng đóng góp vào 1% tăng trưởng của Tây Nguyên tăng từ 6% lên 46%. Điều này chứng tỏ sản xuất nông nghiệp ở đây đã đến mức giới hạn của tăng năng suất, nếu tiếp tục phát triển theo chiều rộng sẽ kém hiệu quả và không nâng cao thu nhập và đời sống của đại bộ phận người dân Tây Nguyên, vì gần 80% dân số các tỉnh Tây Nguyên sống ở nông thôn và hơn 70% lao động làm việc trong nông nghiệp ^[3].   

Trong ngành nông nghiệp của Tây Nguyên, sản xuất cà phê giữ vị trí quan trọng ảnh hưởng lớn tới giá trị sản lượng nông nghiệp. Sản xuất cà phê đóng góp khoảng gần 30% GDP của Tây Nguyên. Hiện khu vực này là vùng chuyên canh tập trung có qui mô lớn về sản xuất cà phê của Việt Nam . Trong những năm cuối của thập niên 90, sản lượng cà phê nhân của vùng Tây Nguyên chiếm trên dưới 70% sản lượng của cả nước. Tác động của ngành sản xuất này với tăng trưởng kinh tế của vùng là rất lớn. Hiện tại 1 đồng giá trị gia tăng của ngành sản xuất cà phê làm tăng GDP 3.0174 đồng như ở ĐăkLăk ⁽⁴⁾. Sản xuất cà phê là nguồn thu ngoại tệ quan trọng với các tỉnh Tây Nguyên, trong tổng kinh ngạch xuất khẩu của các tỉnh Tây Nguyên, giá trị xuất khẩu của cà phê luôn chiếm khoảng 80%. Nếu giá trị xuất khẩu của cà phê tăng 1% thì kim ngạch xuất khẩu sẽ tăng 1.075%. Tác động của ngành sản xuất này không chỉ với tăng trưởng kinh tế mà quan trọng hơn là tạo ra thu nhập và việc làm cho người dân ở đây.

Khẳng định vai trò của ngành sản xuất cà phê rất quan trọng nhưng cũng cho thấy nền kinh tế của Tây Nguyên phụ thuộc quá nhiều vào ngành sản xuất này và sự phát triển bền vững ngành sản xuất này cũng ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững nền kinh tế của tỉnh.

3. Tính bền vững trong sản xuất cà phê ở Tây Nguyên

Tây Nguyên được xem là vùng chuyên môn hóa cây công nghiệp lâu năm, đặc biệt là cây cà phê. Theo quy hoạch diện tích cà phê được phát triển ở Tây Nguyên với quy mô 150 ngàn ha vào năm 2000, nhưng do giá cà phê tăng đột biến vào năm 1994,1995 đã làm diện tích cà phê tại Tây Nguyên đã tăng từ 81.737 ha năm 1990 lên 313.204 ha năm 1999, gấp đôi so với mục tiêu trong qui hoạch. Sản lượng cà phê từ 48.260 tấn năm 1991 lên 384.535 tấn năm 1999. Diện tích cà phê tăng đột biến vào giai đoạn 1991- 1999 chủ yếu là tăng từ các thành phần kinh tế ngoài quốc doanh. Năm 1990, 31 nông trường quốc doanh trung ương và 25 nông trường quốc doanh địa phương có diện tích cà phê chiếm 59,5% tổng diện tích cà phê Tây Nguyên, thì đến năm 1999, 35 nông trường quốc doanh trung ương và 16 nông trường quốc doanh địa phương chiếm 42,6% diện tích, điều này chứng tỏ cà phê người dân tăng rất nhanh trong giai đoạn này ^[3].            

Biểu 1 Tỷ trọng cà phê Tây Nguyên so với cả nước ⁽³⁾

Giai đoạn 2001 -2005 giá cà phê thay đổi thất thường làm cho diện tích thay đổi theo, năm 2001 có diện tích là 477 ngàn ha thì năm 2005 là 452 ngàn ha. Riêng 5 tỉnh ĐăkLăk, Đăk Nông, Lâm Đồng, Gia Lai, Kon Tum luôn chiếm khoảng 84- 86% diện tích cà phê của cả nước như bảng 1.

ĐăkLăkđượcxemlàthủphủcàphêcủaTâyNguyênvàcủacảnước.Năm2005,diệntíchcàphêcủaĐăkLăkchiếm38.6 %tổngdiệntíchcàphêtoànquốc,vớisảnlượng330.660tấn,chiếm50 %tổngsảnlượngcàphêcủacảnước,tiếpđólàLâmĐồngchiếm26.6%,GiaLai17,2%, ĐăkNông15.2%vàKonTumlà 2.4%.NăngsuấtcaonhấtlàcủatỉnhĐăkLăkbìnhquânxấpxỉ1.94tấnnhân/ha,caohơnmứcbìnhquânchungcủacảnướclàhơn1,5tấnnhân/ha.

VớiviệcphânbốdiệntíchnhưvậychothấydiệntíchchủyếutậptrungởĐăkLăk,LâmĐồng,cáctỉnhkhácdiệntíchkhônglớn.Nhưngngaytrongmỗitỉnhdiệntíchcũngchỉtậptrungởmộtsốhuyện,chẳnghạntrong13huyệnvàthànhphốcủaĐăkLăkthìsảnxuấtcàphêchủyếutậptrungở5huyện.Tìnhhìnhnàychothấysựphântántrongsảnxuấtvàsựpháttriểntheophongtràothiếuquyhoạch.

Diện tích trồng cà phê khá nhạy cảm với giá cả, phân tích số liệu thống kê về diện tích và giá bán cà phê nhân trên thị trường các tỉnh Tây Nguyên, chẳng hạn lấy tỉnh ĐăkLăk làm đại diện.Mốiquanhệgiữadiệntíchvàgiábáncàphêhạtlàdương,vàhệsốcodãnlà 4.19.Nghĩalànếugiágiảm1%thìmứcgiảmdiệntíchlà 4.19%.Nhữngbiếnđộngvềmặtdiệntíchnàychothấyviệcsảnxuấtcàphêvẫncònsựbấtổn,chưatheoquyhoạchvàthiếubềnvững.

TâyNguyênđượcxemlàvùngcólợithếsosánhtrongchuyênmônhóasảnxuấtcâycàphê,có điềukiệnđấtđai,thờitiết,khíhậuthuậnlợiđểpháttriểnsảnxuấtcâycàphêchonăngsuất,sảnlượngcaovớichiphíthấp.

Sựkhácbiệtvềdiệntíchvàsảnlượnggiữacàphêcáctỉnhdonhiềuyếutố,cảkháchquanlẫnchủquan.Vềyếutốkháchquan,chínhlàsựkhácbiệtvềđiềukiệnđấtđai,sựphânbốđấtđaivà địahìnhgiữacáctỉnhlànguyênnhânchủyếu.

Sốliệuthốngkêchothấydiệntíchtăngnhanh,nhưngnăngsuấtkhôngđềukhoảng1,5tấn/ha. Đểđánhgiáviệcmởrộngdiệntíchcàphêvàhiệuquảsảnxuấtcàphê,quaphântíchmốiquanhệgiữanăngsuấtvàdiệntíchchothấykhidiệntíchtăng1%thìnăngsuấtchỉtăng0,0014%,nghĩalàtăngthêm1hathìnăngsuấttăngrấtítkhôngđángkể.Vìvậy,khôngcầnphảităngdiệntíchnữavìnăngsuấtbiênquánhỏ.Quátrìnhpháttriểnngànhsảnxuấtcàphê đãthểhiệnsựkhôngbềnvững,khimàchúngtađangkhaithácquámứcnguồntàinguyênđấtđai,giảmđángkểdiệntíchrừng,gâyảnhhưởngxấutớimôitrườngsinhthái.VấnđềquantrọnglàphảithựchiệnquyhoạchcủaChínhphủmộtcáchnghiêmtúc,chuyểndầnnhữngdiệntíchcó điềukiệnsảnxuấtkhôngthuậnlợichiphícao,năngsuấtthấpsangcanhtáccáccâytrồngphùhợp.

Trongsảnxuấtcàphêhìnhthứctổchứcsảnxuấtchủyếulàkinhtếhộ,sựpháttriểnbềnvữngtrongsảnxuấtcủahọsẽảnhhưởngtớihiệuquảcủangànhnày.Vìthếchúngtôitiếnhànhđiềutraxãhộihọcvới230hộsảnxuấtcàphêtrênđịabànTâyNguyên.

Quasốliệuđiềutra,năngsuấttrungbìnhcủacáchộđiềutralà 2.097caohơnmứctrungbìnhcủacảnướclàdưới2tấn.Năngsuấtcaonhấtcủacáchộđiềutralà 4.0tấn, điềunàychứngtỏtiềmnăngđểtăngnăngsuấtlàrấtlớn.Tínhvềgiátrịsảnxuất(GO)trênmỗihachỉmớikhoảng36triệuđồnglàthấpsovớimụctiêucủangànhnôngnghiệp50triệu/halàthấp,tuynhiênhộcógiátrịcaonhấtcũngđạttớihơn70triệuđồng/ha.Giátrịsảnxuấtthấpvìnăngsuấtchưacao,vìgiácảcàphêhạttrongnăm2006bìnhquâncủacáchộđiềutralà 17-18ngànđồng/kg.Ảnhhưởngcủagiácảlàkhôngnhiềuvìkhigiátăng1000đ/kgthìgiátrịsảnsuấttăng1700đvànóchỉtạorahơn5%sựảnhhưởngcònyếutốsảnlượngđưatớihơn94%.Kếtluậnnàytrùngvớikếtluậntrênlàphảităngnăngsuấtcàphê.

Chiphítrunggian(IC)củasảnxuấtcàphêlàtrungbình10.7triệu/ha,chiếmdưới30%tổnggiátrịsảnxuấthayGO/IClà 3.43chứngtỏcáchộgiađìnhđãquảnlýrấtchặtchẽ,tuynhiêncũngcóhộcómứcchiphítrunggiangấpđôimứctrungbìnhcủacáchộđiềutra,nêncũngcầnphảiđẩymạnhcôngtáckhuyếnnôngđểchuyểngiaokỹthuậtvàkiếnthứcquảnlýchongườitrồngcàphê.

Từ sốliệuđiềutrachothấygiữacácnhómhộcóquymôdiệntíchtừ1500m²tới10000m²–nhóm1vàtừ20000-30000m²–nhóm3khôngcósựkhácnhaunhiềuvềnăngsuất,nhưng2nhómnàylạicaohơnsovớinhómcódiệntíchtừ10000- 20000m²–nhóm2vàlớnhơn30000m²–nhóm4 .Dovậyhiệuquảcũngkhácnhau,phầngiátrịgiatăng(VA)củanhóm1và 3khoảnghơn27triệucaohơnmứctrungbìnhlà 26triệuđồng,trongkhi2nhómlạicóVAthấpchỉtừ17-23triệuđồng, điềunàydogiátrịsảnsuấtcủa2nhómnàytrênmộthathấpnhưngchiphítrunggianlạitươngđươngnhau.Nhưngcũnglưuýnhữnghộcóquymôtrên4hathườngcónăngsuấtthấphơnhiệuquảthấphơn.NhưngưuthếcủacáchộcóquymôlớnthìGOvàVAtrênmộtcônglaođộnggiađìnhcaohơn.

Nhìnchung,quaphântíchkếtquảsảnxuấtvàhiệuquảkinhtếsảnxuấtcàphêcủacáchộđiềutracóthểthấyrằng,thứnhất,năngsuấttrungbìnhcủacáchộđiềutracaohơnnăngsuấttrungcủatỉnhtheothốngkêcủaCụcThốngkênăm2005vàcósựchênhlệchđángkểgiữahộcónăngsuấtcaonhấtvànăngsuấttrungbìnhchungcũngnhưmứcnăngsuấtthấpnhất.Thứhai,cósựkhácbiệtvềhiệuquảkinhtếgiữacácnhómhộtheoquymôsảnxuất,cáchộcóquymôsảnxuấtlớnlàhọcóGOvàVAtrêncônglaođộngcaohơncáchọcóquymônhỏ.Thứba,chiphítrunggianlàtươngđươngnhaugiữacácquymôsảnxuất.

Tínhbềnvữngtrongsảnxuấtcàphêcủacáchộthểhiệnquaviệcsửdụngcácyếutốđầuvào.Khixâydựngmôhìnhhàmsảnxuấttừsốliệucủacáchộđiềutrachothấycácyếutốđầuvàolàphânchuồng,phânure,NPK,lânvàcônglaođộngcóảnhhưởnglàdương,nhưngmứcđộcókhácnhau.Yếutốphânhữucơtăng1 %lượngphânchuồngtăngnăngsuất1.274 %.Ảnhhưởngphânhóahọckhônglớnlắm.Tăng1%lượngNPK,Ure,lântăngnăngsuất0.325%, 0.463%, 0.351%.Nhữnghộcó điềukiệnchủđộngtướitiêuthìnăngsuấtcaohơn225kg/hasovớihộkhôngchủđộng.Nhưnghiệnchỉcókhoảng33%sốhộchủđộngđượctướitiêusốcònlạikhôngchủđộng.Từđóchothấynăngsuấtbiêntừsảnxuấtnhưbảng2dướiđây.

Bảng2.NăngsuấtbiêncủacâycàphêởĐăkLăk

Nguồn: Kết quả xử lý số liệu điều tra.

Ảnhhưởngmạnhnhấtlàcủayếutốlaođộngtăng1%cônglaođộngtăngnăngsuất2.65%,tiếpđó .Vìsảnxuấtcàphê đòihỏingườisảnxuấtphảicó đượcnhữnghiểubiếtnhấtđịnhvềkỹthuậtvàquảnlýsảnxuấtcâycôngnghiệpnày.Vìvậytrìnhđộhọcvấncủachủhộsảnsuấtcàphêlàcơsởđểnắmbắtđượcnhữngkiếnthức.Nhưngtrongcáchộđiềutrathìcótới11%khôngđihọcgì, 29%cótrìnhđộtừlớp1-lớp6,và 42%cótrìnhđộtừlớp7-lớp9vàchỉcókhoảng18cótrìnhđộtốtnghiệpphổthôngtrunghọc.   

Nhưvậy,việcsửdụngcácnhântốtớihiệuquảsảnxuấtcàphêởTâyNguyênchothấy.Thứnhất,cácyếutốđầuvàolàphânhóahọcảnhhưởngkhôngnhiềuvà đãtớigiớihạn,nghĩalàquátrìnhsảnxuấtsửdụngquánhiềuyếutốnày.Thứhai,yếutốđầuvàolaođộngvàphânchuồngchưađượcsửdụngnhiều,nênkhuyếnkhíchsửdụng.Thưba,trìnhđộhọcvấncủachủhộảnhhưởnglớntớihiệuquảsảnxuấtcàphênhưngcònnhiềuhạnchế.Thútư,chủđộngtướitiêulànhântốquyếtđịnhtớihiệuquảsảnxuấtcàphê,nhưngcònphụthuộcquánhiềuvàothiênnhiên.

4.Phươnghướngvàgiảiphápđểpháttriểnbềnvững

4.1.Phươnghướngđểpháttriểnbềnvững

ĐểpháttriểnthànhcôngngànhsảnxuấtcàphênàytrongnhữngnămtớicầnxácđịnhphươnghướngpháttriểnngànhsảnxuấtnàytrêncơsởnhữngcăncứnhấtđịnhvàchuẩnbịcácbướcđểthíchứngvớiquátrìnhhộinhậpvàoWTObảođảmchongànhsảnxuấtpháttriểnbềnvững.Phươnghướngbaogồm: (1)Xâydựngngànhsảnxuấtcàphêthànhngànhsảnxuấthànghóatậptrungtrênquymôlớnpháttriểnbềnvững.Chútrọngpháttriểntheochiềurộngvàchiềusâu. (2)Lựachọnmôhìnhsảnxuấtphùhợpvớisảnxuấtcàphê;Tiếptụckhuyếnkhíchkinhtếhộgiađìnhsảnxuấtcàphê,hìnhthànhvàpháttriểncáctrangtrạisảnxuấtcàphê.Từngbướchìnhthànhcáchợptácxãsảnxuấtcàphêtheohướngkinhdoanhtổnghợp. (3)Tổchứchệthôngcáchoạtđộngdịchvụ;Củngcốvàhìnhthànhhệthốngcácdoanhnghiệpcungứngdịchvụtưvấnkỹthuậtkhuyếnnôngvàbảovệthựcvật.

4.2.Giảiphápđểpháttriểnbềnvững

Trêncơsởphươnghướngđócácđịaphươngcầnthiếtthựchiệnđồngbộcácgiảiphápsauđây.

4.2.1.Duytrìquymôsảnxuấthợplý.Muốnduytrì đượcquymôhợplýthìbắtđầuphảitừcôngtácquyhoạchmàbaogồmhoànchỉnhquyhoạchvàquảnlýthựchiệnquyhoạchchungchocảkhuvựcvàtừngđịaphương.Quyhoạchpháttriểnnôngnghiệpnôngthôncủakhuvựccóvaitròhếtsứcquantrọngtrongpháttriểnkinhtếxãhộicủakhuvựccũngnhưtừngvùng, địaphươngvà đơnvịcơsở. Đólàcơsởchotổchứcphânbốvàsửdụngmọinguồnlựctrongnôngnghiệpnôngthônmộtcáchhợplý.Nguyêntắcđểhoànchỉnhquyhoạchsảnxuấtcàphêlàpháttriểnsảnxuấtcàphêtậptrungtheohướngthâmcanhvàcôngnghiệphóatừsảnxuấtđếnthumua,chếbiếnởcácđịabàncó điềukiệnthuậnlợiđểpháthuytiềmnănglaođộng, đấtđai,khíhậu.Từđómỗitỉnhphảihoànthiệnquyhoạchvùngsảnxuấtcàphêcủamìnhtrêncơsởquyhoạchchung.

Hoànchỉnhvùngquyhoạchsảnxuấtcàphêtậptrungnhằmcóchínhsáchđầutưvềcơsởhạtầngtốthơnnhấtlàthủylợi,từđógópphầntăngnăngsuất. Điềunàycònchophépquảnlýthựchiệnquyhoạchtốthơn.Việcthựchiệnquảnlýquyhoạchlàrấtkhókhănkhimàdiệntíchsảnxuấtcàphêrấtnhạycảmvớigiácả.Vànhưvậylýdokinhtếvẫnlàyếutốquantrọngảnhhưởngtớiquyếtđịnhsảnxuấtcàphêcủangườikinhdoanh.Dovậymộtmặthỗtrợchonhữngvùngtậptrungnhữngđiềukiệnsảnxuấtkinhdoanhthuậnlợisẽgiúphọsảnxuấthiệuquả,nhữngngườimuốnsảnxuấtkinhdoanhsẽlựachọnđầutưvàođó,vàhạnchếđầutưrangoàivùngtậptrung.

Duytrìquymôsảnxuấthợplý điliềnvớiviệctăngquymôsảnxuấtcủamỗihộđểnângcaohiệuquảvàpháttiểnbềnvững.Khuyếnkhíchcáchộsảnxuấtmởrộngquymôsảnxuấtbằngcáchthựchiệnliênkếtgiữacáchộhaytíchtụvàtậptrungsảnxuấtvàkhôngkhuyếnkhíchcácmởrộngquymôbằngconđườngtăngthêmdiệntíchquakhaihoangvàchuyểnđổidiệntíchcâytrồngkhác.Tiếntớihìnhthànhnhữngtrangtrại–doanhnghiệpsảnxuấtcàphêtheoquymôlớn. Đâylà điềuhếtsứckhókhănnhưngnếukhôngquảnlýtốtdẫntớiphávỡquyhoạchvàcũngchínhđiềunàyđangđặtrachocácnhàquảnlýnhữngnhiệmvụhếtsứckhókhăn.

4.2.2. Đầutưthâmcanhđểtăngnăngsuất  

Tiềmnăngđểthâmcanhtăngnăngsuấtlàrấtlớn,vớinăngsuấttrungbìnhcủatỉnhlàkhoảng1.9tấn/ha,củanhómhộđiềutralà 2.097tấn/ha.Nếusovớihộcónăngsuấtcaonhấtđượcđiềutralà 4.0tấn/hathìkhoảngcáchkhálớn,cótới43,4%sốhộcónăngsuấttrênmức3.13tấn/ha,có 8.1%sốhộcónăngsuấttừ3tấn/hatrởlên.

Nângcaotrìnhđộhiểubiếtvềkỹthuậtcanhtácvàtrìnhđộquảnlýchongườisảnxuấtlàcôngviệccầnthựchiệnngay. Điềunàyđòihỏimởrộnghơnnữavànângcaochấtlượnghoạtđộngcủatrungtâmkhuyếnnôngvàchicụcbảovệthựcvật. Điềuquantrọngcótínhchấtchiếnlượclànângcaotrìnhđộhọcvấnchongườisảnxuấtnóiriêngvàngườidânnóichung.Việcđầutưvàovốnnhânlựcchotỉnhkhôngchỉlà đểpháttriểnngànhsảnxuấtcàphênàymàcònlà đểgópphầnthựchiệncôngnghiệphóaởtỉnh.

Cầnthayđổitậpquáncanhtáccủangườitrồngcàphêkhihọquálạmdụngtrongviệcsửdụngphânhóahọcvàhóachấtbảovệthựcvậtmà ítchú ýtớiviệcsửdụngphânhữucơ.Hậuquảtừđâykhôngchỉlàmchođấtđaikémmàumỡ,năngsuấtsẽbịảnhhưởngmàvềlâudàikhinhucầuthịtrườnghậuWTOđòihỏisảnxuấtsảnphẩmsạchsẽảnhhưởngtớichấtlượngcàphêvàhiệuquảsảnxuất.

Cầnkhuyếnkhíchcáchộkếthợpchănnuôivàtựsảnxuấtphânchuồnghayphânhữucơ.Làmộttỉnhcó điềukiệnpháttriểnchănnuôinhấtlà đạigiasúcnhưtrâu,bò,dê,vớisốlượng105ngàncontrâu, 115ngànconbò, 160ngàncondê, 109ngànconlợnhàngnămcholượngphânchuồngkhálớn^[6].Bìnhquânmỗicontrânbòcho6tấn^[7]phânchuồngmộtnămthìchỉriêngsốtrâubòmỗinămcũngcungcấpkhoảng1,3triệutấnphânchuồng. Đểkhaitháctốtnguồntàinguyênnày,cóthểliênkếtgiữacáchộgiađìnhchănnuôivàsảnxuấtcàphêhaycóthểkhuyếnkhíchhìnhthànhdoanhnghiệpsảnxuấtvàkinhdoanhphânhữucơtrênđịabàntậptrungsảnxuấtcâycàphêsẽbảođảmhiệuquảvànguồncungứng.

Hiệuquảcủangànhsảnxuấtcàphêcònphụthuộcrấtlớnvàoviệcchủđộngtướitiêu.Dovậyngoàiviệcquyhoạchthìtỉnhcũngcầnphảiđầutưxâydựnghệthốngthủylợinhấtlàcáchồchứanướcởnhữngvùngchophép,cũngnhưhệthốngkênhmươngdẫnnướcđểgiảmdầnviệcsửdụnggiếngkhoan.Việcsửdụnggiếngkhoancũngchỉnênsửdụngởnhữngnơikhôngcónguồnnướckhácvìviệckhaithácnguồnnướcngầmbằnggiếngkhoanquámứcsẽảnhhưởngtớinguồnnướcngầmchungmànguồnnàytronghiệntạiviệckhaithácphảitheoquyhoạchvềtàinguyênmôitrường.

Ngoàiviệcchủđộngtướitiêuthôngquaxâydựnghệthốngthủylợithìbiệnpháptiếtkiệmnướccũnglàmộtgiảiphátcầnápdụng. Đểgiảmbớtáplựcnướctướichocâycàphêtrongmùakhôhanh,nênkhuyếnkhíchcácdoanhnghiệp,cácchủvườncàphêmởrộngtrồngxencácloạicâyhànghoálâunămnhưquế,sầuriêng,tiêu,câyănquả,muồngđen,keodậu..trongvườncàphêtheomôhìnhmàViệnKhoahọcKỹthuậtnônglâmnghiệpTâyNguyênđãxâydựng.Việctrồngxencácloạicâyhànghoálâunămtrongvườncàphêkhôngchỉgiảmbớtlượngnướctướitrongmùakhô,màcònđadạnghoásảnphẩm,giảmthiểunhữngrủirodobiếnđộngcủathờitiết,sâubệnh.

4.2.3. Ápdụngmôhìnhsảnxuấtphùhợpvớisảnxuấtcàphê

Quađiềutrathựctếđãchothấynhữngthànhcôngtrongviệcpháttriểnsảnxuấtnôngnghiệp,trongđócósảnxuấtcàphê,chủyếulàdựavàosựpháthuyđượcđộnglựccủakinhtếhộgiađình.

Vớiđặcđiểmcủaviệcsảnxuấtcâycàphêtrongquátrìnhcôngnghiệphoáhiệnđạihoá đòihỏiviệcpháttriểnsảnxuấtcâycàphênóiriêngvànôngnghiệp,nôngthônnóichungphảisảnxuấttậptrungtrênquymôlớnhiệnđại.Trướcyêucầuđó,bảnthânkinhtếhộgiađìnhdùcótrởthànhkinhtếtrangtrạiđinữathìvẫncósựhạnchếcủanólàphântán,khôngđápứngđượcyêucầucủasảnxuấttậptrungcanhđòihỏiphảiquymôtậptrung,nhưkinhnghiệmtrongnướccũngnhưquốctếđãchỉra.Hơnnữaquátrìnhhộinhậpngàycàngmạnhmẽ,vớiquymônhỏlẻcủacáchộgiađìnhthậmchítừngHTXriêngbiệtsẽkhôngchophépcạnhtranhthắnglợi,dùrằngngaytrênsânnhàchúngta.

Vậyviệcpháttriểnsảnxuấtcâycàphêcủatỉnhdựatrênsựpháttriểncủakinhtếhộgiađìnhvàkinhtếtrangtrại,trongsựnghiệpcôngnghiệphoáhiệnnaytấtyếusẽphảitheohướngtậptrungquymôlớnvàhiệnđại,nhưngsẽtheoconđườngnào?

Câutrảlờiởđâylàtheoconđườnglàcáchộgiađìnhvàcáctrangtrạiliênkếthợptácvớinhauđểxâydựnghợptácxãtheomôhìnhđổimới.BởiHTXkiểumớidựctrênquyềntựchủkinhdoanhcủamỗinônghộhaytrangtrạitrênmảnhđấtđượcchínhquyềngiaochosửdụnglâudàinhằmmụcđíchpháttriểnnôngnghiệpdựavàogópvốncổphầngópsứcvàcóquyềnbiểuquyếtcủaxãviên,cũnghưởngthụkếtquảhoạtđộngvàcũngchiasẻrủirocủaHTXđểvừatăngsứcmạnhcủamỗihộ,vừatạosứcmạnhkinhtếmớichoHTX.HTXkiểumớiphảithựchiệncóhiệuquảcáckhâudịchvụđầuvàovà đầurachocáchộvàtrangtrại,vìtrongthựctếcáchộchănnuôigiađìnhcóthểphấnđấuđểthànhtrangtrạivớiquymôlớnhiệnđại,lúcđóhọcóthểchủđộngtừkhâuđầutớikhâucuốicủaquátrìnhsảnxuấtchếbiến,tiêuthụsảnphẩm,nhưngtấtnhiênlàhiệuquảsẽkhôngcao.Mặtkhác,theocáchnàychỉcómộtsốhộcónhiềuvốn,muađượcnhiềubògiống,diệntíchđất,thuêmướnđượcnhiềulaođộngmớithànhcông,cònsốđôngnônghộkhácsẽchuyểnthànhngườilàmthuêvẫnnghèođói.

Vìthếtrongviệcpháttriểnsảnxuấtcâycàphêphảivừahỗtrợthúcđẩysựpháttriểnkinhtếhộvàkinhtếtrangtrạitrongsảnxuấtcâycàphê,vừaxâydựnghệthốngcácHTXlàmcơsởchosựpháttriểncủachúngtrongmộthệthốngthốngnhất.

5.Kếtluận

QuátrìnhpháttriểnngànhsảnxuấtcàphêởTâyNguyêncódấuhiệuthiếuvữngchắc.Sựpháttriểnbềnvữngnàyrấtquantrọngcảvềkinhtếlẫnxãhội. Đểpháttriểnnócầnphải:duytrìquymôsảnxuấthợplý,bảođảmquyhoạch;Pháttriểntheochiềusâudựavàođầutưthâmcanh; Ápdụngmôhìnhsảnxuấthợplý.Việcthựchiệncácgiảiphápnàyđòihỏiphảicósựnỗlựclớntừcảchínhquyềnvàngườidân./.