Phát triển khuyến viên trên cơ sở ứng dụng khoa học – công nghệ: Mở rộng tầm nhìn cho nông dân về nghề vườn

Hiệu quả từ những mô hình

Thông qua dự án, các địa phương đã xây dựng được nhiều mô hình VAC tiêu biểu, tuỳ thuộc vào từng vùng sinh thái và điều kiện phát triển cây ăn quả. Trong đó nổi lên 3 mô hình tiêu biểu: cải tạo vườn tạp ở các vùng sinh thái và phát triển VAC miền núi; VAC hàng hoá ở các địa phương có nhiều cây ăn quả đặc sản; tiêu thụ sản phẩm ở những nơi cây ăn quả được trồng tập trung và thu nhập từ vườn là chính.

Có 30 tỉnh - thành Hội với trên 1.000 hộ hội viên và nông dân được tham gia và hưởng lợi từ dự án. Điều đặc biệt là, ở vùng miền núi, vùng sâu vùng xa, đồng bào Khmer, Stiêng, Tày, Nùng, … đã tham gia tích cực xây dựng các mô hình vườn cây ăn quả và chăn nuôi tiêu biểu, góp phần giúp bà con thay đổi tập quán canh tác lạc hậu, tiến tới sản xuất tập trung, chuyên canh quy mô lớn. Trong đó có 20 mô hình VAC cải tạo và VAC miền núi tại Sơn La, Lào Cai, Lạng Sơn, Hà Nam, Thái Bình, Thừa Thiên – Huế, Quảng Nam, Phú Yên, Bình Thuận, Lâm Đồng, Đắk Lắk, Bình Phước, Sóc Trăng, Trà Vinh và Cần Thơ. 6 mô hình VAC hàng hoá tại Hưng Yên, Hà Tây, Hà Nội, Bà Rịa – Vũng Tàu, Vĩnh Long, Đồng Tháp và Hà Giang. 4 mô hình tiêu thụ sản phẩm VAC tại Bắc Giang (vải thiều), Hà Giang (cam sành), Ninh Thuận (nho xanh) và Tiền Giang (xoài cát Hoà Lộc).

Sức ảnh hưởng của dự án lan toả đến đâu thì số vườn cây ăn quả, trang trại VAC cũng tăng theo đến đấy. Đến nay, tổng diện tích các mô hình cây ăn quả dự án xây dựng được là 361,6ha, trong đó có 67, 8ha đang cho quả, 292, 8ha trồng mới và 1ha vườn ươm. Cơ cấu cây bao gồm hồng (7,05%), bưởi (23,92%), cam- quýt (9,82%), nhãn, vải, xoài (56,3%) và nho xanh (2,82%). Không chỉ khôi phục và mở rộng diện tích cây ăn quả, dự án còn giúp bà con nhận thức rõ hơn tầm quan trọng của việc sử dụng giống cây sạch bệnh. Hầu hết các loại giống cây ăn quả đều được mua từ các cơ sở sản xuất giống thuộc các viện, trung tâm hoặc công ty Nhà nước, công ty tư nhân có đăng ký. Nhờ đó, tỷ lệ cây sống đạt trên 90%. Việc tạo tán và tỉa cành được thực hiện từ năm thứ hai tại hầu hết các mô hình; công tác quản lý dinh dưỡng và dịch hại cây ăn quả thực hiện khá tốt. Cây sinh trưởng và phát triển khá: chiều cao trung bình đạt trên 1,5m, độ rộng tán 1,5 – 2,5m, đường kính gốc 2 – 3,5cm, sâu bệnh hại ở mức thấp, vườn cây được giữ sạch cỏ. Sang năm thứ ba, nhiều vườn cây đã bói quả, đặc biệt một số vườn bưởi của đồng bào Stiêng ở Bù Đăng (Bình Phước) đã ra quả ngay từ năm thứ hai, tạo niềm vui và lòng tin cho người làm vườn.

Sản xuất hàng hoá và xây dựng thương hiệu

Thành công nổi bật nhất của dự án là đã xây dựng thành công thương hiệu cho 4 loại quả đặc sản địa phương: vải thiều Lục Ngạn, cam sành Hà Giang, nho xanh Ninh Thuận và xoài cát Hoà Lộc. Đó là những nỗ lực lớn lao của cán bộ và hội viên HLV, tập hợp các hộ làm ăn riêng rẽ thành một tổ chức sản xuất và tiêu thụ, ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ trong tất cả các khâu của quá trình sản xuất từ canh tác, thu hoạch đến vận chuyển, tiêu thụ. Nhờ đó, huy động thêm hàng ngàn ngày công lao động, tạo thêm công ăn việc làm cho các thành viên trong gia đình tham gia dự án và bà con xóm giềng. Hầu hết các hộ tham gia dự án còn phát triển chăn nuôi gia súc – gia cầm để lấy ngắn nuôi dài. Năm 2005, tổng số đầu gà là 29.000 con, với trọng lượng xuất chuồng sau 2 tháng nuôi đạt bình quân 1,5 – 2kg/con.

Những kết quả to lớn này bắt nguồn từ kiến thức và kinh nghiệm nghề vườn được nâng cao qua các đợt tập huấn và giao lưu. Theo thống kê chưa đầy đủ, đến nay, các tỉnh – thành Hội đã tổ chức 120 đợt tham quan và 180 lớp tập huấn về cây ăn quả và chăn nuôi, với trên 10.000 lượt người tham gia. Trung ương Hội cũng tổ chức trên 10 lớp huấn luyện tiểu giáo viên, 2 cuộc giao lưu giữa các đại biểu làm VAC giỏi của 2 miền Nam - Bắc và 2 cuộc hội thảo khoa học về ứng dụng tiến bộ kỹ thuật sản xuất cây ăn quả, cải tạo và nâng cao chất lượng vườn tạp. Hàng ngàn trang tài liệu về kỹ thuật làm vườn và chăn nuôi đã được trình bày và phát đến từng học viên, đại biểu trong các hoạt động đào tạo, nâng cao tay nghề. Đánh giá về hiệu quả của dự án, ông Nguyễn Văn Nhưng, Phó chủ tịch HLV tỉnh Thái Bình khẳng định: “Dự án góp phần giúp bà con dần thay đổi định kiến rằng đất Thái Bình chỉ trồng được lúa. Hiện nay cây cam đã phát triển rất tốt ở những vùng chuyển đổi với diện tích trên 50ha”. ông Đỗ Thanh Quang, Chủ tịch HLV Hà Tây thì cho rằng: “Dự án đã góp phần quan trọng vào sự nghiệp công nghiệp hoá - hiện đại hoá nông nghiệp – nông thôn”. Bà Hoàng Thị Oanh, cán bộ HLV Thanh Hoá nhận định: “Dự án đã nâng tầm nhìn, cách nghĩ, cách làm cho người dân, giúp cho bà con có thêm kiến thức về cải tạo VAC, phát triển nghề vườn vươn lên làm giàu”.

Dự án VAC sắp đi hết chặng đường cuối nhưng những gì nó mang lại đã khẳng định một hướng đi mới, hiệu quả và bền vững, góp phần phủ xanh đất trống đồi trọc, hình thành các vùng chuyên canh cây ăn trái lớn và hơn hết là nâng cao hiểu biết của nông dân và hội viên về kỹ thuật làm vườn.

Nguon: kinhtenongthon.com.vn   (25/09/06)