Phát triển điện hạt nhân: Lựa chọn chính trong tương lai

Xu hướng mới.

Từ đầu thế kỷ XXI đến nay, khi an ninh năng lượng có ý nghĩa quyết định nhu cầu điện năng ngày càng tăng và công nghệ ĐHN ngày càng được hoàn thiện, nên xu hướng phát triển điện hạt nhân đã có những thay đổi tích cực. Nhiều quốc gia tái khởi động chương trình ĐHN của mình, nhiều nước đang phát triển đang dự tính mở rộng hoạt động các nhà máy có sẵn, hoặc đang xem xét việc xây dựng nhà máy đầu tiên của mình.

Theo Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA), hiện nay trên toàn thế giới có 439 lò phản ứng hạt nhân đang hoạt động tại 31 quốc gia, cung cấp gần 20% điện năng của thế giới (372.000 MW) và 30 lò phản ứng đang được xây dựng. Dự kiến từ nay đến giữa thế kỷ XXI, công suất ĐHN toàn cầu sẽ tăng lên đến 1.000.000 MW. Những nước có năng lượng ĐHN nhiều nhất hiện nay là Pháp (80% sản lượng điện trong nước) và là nước xuất khẩu ĐHN nhiều nhất triên thế giới với doanh thu vào khoảng 2,6 tỷ Ơ-rô mỗi năm, Bỉ (55%), Nhật Bản (36%), Hàn Quốc (41%), Mỹ (20%).

An toàn của điện hạt nhân còn bất cập

Sự cố ĐHN tại tổ máy số 2 của nhà máy điện nguyên tử "Three Mile Island tại Mỹ năm 1979; sự cố ĐHN xảy ra ở Chéc-nô-bưn năm 1986 làm chấn động thế giới và sự cố xảy ra ngày 30-9-1999 tại nhà máy IKATA của Nhật Bản…, đã làm cho lòng tin của con người vào ĐHN lung lay.

Những sự cố trên làm cho công chúng chống đối ĐHN ngày càng tăng. Một số nước như In-đo-nê-xi-a, Phi-líp-pin xây xong hoặc gần xong nhà máy ĐHN vẫn phải đóng cửa, không đưa vào hoạt động vì sợ không an toàn và sự phản đối của công chúng. Điều đó cho thấy, công nghệ ĐHN của thế kỷ XXI vẫn chưa an toàn.

Điện hạt nhân vẫn còn nhiều vấn đề chưa được giải quyết một cách có hiệu quả, như chất thải có hoạt độ phóng xạ cao; vấn đề chôn cất chất thải hạt nhân vẫn chưa có giải pháp an toàn. Bên cạnh đó, vốn đầu tư cho ĐHN khá cao (khoảng 2.000 USD/KW); vấn đề thanh lý nhà máy sau khi ngừng hoạt động cũng rất phức tạp. Tất cả những vấn đề nêu trên làm cho điện hạt nhân thiếu sức hấp dẫn.

Vẫn sẽ là lựa chọn chính trong tương lai

Các nhà khoa học đã chứng minh rằng, chỉ cần 1 tấn urani-um sau khi được phân hạch hoàn toàn, có thể tạo ra điện năng tương đương với 14 triệu thùng dầu hoặc 3 triệu tấn than đá. Đây là một con số lý tưởng, đặc biệt khi nguồn dầu lửa thế giới đang đi đến cạn kiệt.

Thực tế cho thấy, bên cạnh đáp ứng tốt yêu cầu về điện năng, ĐHN sẽ góp phần giải quyết vấn đề môi trường, vì nó là nguồn năng lượng sạch, không phát thải khí có hiệu ứng nhà kính, không hề có CO ₂, và bụi gây ô nhiễm môi trường như các nhiên liệu hóa thạch truyền thống (các nhà khoa học ước tính, việc sử dụng nguồn năng lượng từ các nhà máy ĐHN hàng năm giúp tránh thải 2,5 tỉ tấn CO ₂vào khí quyển). Điều này có thể giúp kiềm chế được mối nguy hiểm nóng lên toàn cầu và thay đổi khí hậu trên trái đất.

Đáng chú ý là, công nghệ hạt nhân, lò phản ứng hạt nhân - các yếu tố quan trọng nhất đối với nhà máy ĐHN, đang ngày càng được hiện đại hóa hơn, tính an toàn cao hơn. Việc xử lý, bảo quản chất thải hạt nhân ngày càng tốt hơn, an toàn hơn, tuổi thọ lâu hơn (từ 70 - 100 năm), các lò phản ứng hạt nhân được đưa vào sử dụng tăng thời hạn phát điện.

Dĩ nhiên còn nhiều lo âu và đòi hỏi đang ở phía trước của ngành công nghiệp ĐHN. Tính an toàn của lò phản ứng hạt nhân cần phải được nâng cao và hoàn thiện hơn nữa. Văn hóa an toàn công nghiệp, cần phải được đặc biệt chú ý, nhất là đối với các nhân viên vận hành các nhà máy ĐHN.

Thực tiễn của nhiều quốc gia trên thế giới những năm gần đây và trước những tai họa nhãn tiền của sự biến đổi khí hậu của trái đất hiện nay, ĐHN rõ ràng đã vượt qua thời kỳ ảm đạm và đang được hồi sinh.