Phân bị oan, người có biết

Chuyện phân chịu nhiều “oan trái” đã xảy ra trong thời bao cấp như bón apatit cho tất cả các loại đất; bón phôtphorit nghiền cho đất phù sa ngọt, đất mặn ven biển; như sợ đất chua không dám bón lân supe… Hiện nay tình trạng này vẫn tiếp tục diễn ra ở một số nơi do chưa được hướng dẫn chu đáo.

Cần khẳng định rằng, bất kỳ loại phân bón nào (trừ phân giả, phân rởm) đều có những tác dụng nhất định. Vấn đề quan trọng là phải bón cho đúng từng loại phân để dùng cho đúng trên đám đất của mình, đúng với cây đang trồng mới thu được lợi nhuận cao nhất.

Các loại phân hóa học có độ hòa tan khác nhau, nhưng không phải phân nào dễ hòa tan là phân tốt nhất. Chẳng hạn, phân lân nung chảy có độ hòa tan thấp hơn nhiều so với lân supe. Biết được đặc tính này ta dùng phân lân nung chảy bón vào những đất chua nhiều, lợi dụng độ chua của đất làm tăng thêm lượng lân dễ tiêu. Nhưng nếu ta bón lân nung chảy vào các đất không chua thì lợi bất cập hại, vì lân trong loại phân này không hòa tan được khi gặp dung dịch đất có pH cao. Trong phân lân nung chảy ngoài lân và canxi còn có magiê (Mg), nếu bón cho đất nghèo magiê như đất bạc màu thì năng suất tăng nhờ cả magiê. Trái lại bón phân này cho đất phù sa mặn ven biển thì lại có hại, vì ngoài khả năng hòa tan kém khi pH của đất đã cao lại thêm nguyên nhân đất đã giàu magiê rồi.

Thỉnh thoảng ta vẫn gặp những phân NPK, phân hữu cơ- vi sinh… được quảng cáo rùm beng. Trong các phân đó có thứ thật, nhưng cũng không ít thứ giả, thứ rởm, thứ kém phẩm chất… do lừa đảo hoặc do chế biến sai quy trình. Một bác nông dân thắc mắc: “Tại sao trên bao bì NPK ghi rõ 16 - 8 - 8 (trong 100kg phân chứa 16 kg đạm, 8kg lân và 8kg kali) mà chẳng thấy bội thu?”. Chúng tôi lấy mẫu ấy về phân tích thì chỉ có 1/4 lượng dinh dưỡng nói trên. Bác ấy đã hiểu ra, do bón không đủ chất dinh dưỡng thì làm sao có bội thu! Cũng không ít trường hợp phân kali chỉ chứa 50% lượng nguyên chất ghi trên nhãn.

Tóm lại, dùng phân không đúng đất, mua phải phân giả của bọn bất lương mà quy kết cho rằng phân không có tác dụng là… oan cho phân.

Nguồn: KH&ĐS Chuyên đề NTDTTS&MN Số 5 (8 - 12 - 2006)