Oxy cao áp trong điều trị chấn thương chỉnh hình

Nhiễm khuẩn trong chấn thương thường là các nhiễm khuẩn mủ, do các vi sinh vật hiếu khí gây nên. Các thương tổn do vi sinh vật kỵ khí gây hoại thư sinh hơi ít gặp, nhưng thường gây nên bệnh cảnh nặng. Một số trường hợp có nhiễm khuẩn kết hợp cả vi sinh vật kỵ khí và hiếu khí.

Theo nhiều nhà nghiên cứu và thực hành, oxy ở áp suất cao có tác dụng như một loại thuốc, có tính kháng sinh (Demello 1974). Những người đầu tiên phát hiện tác dụng kháng sinh của oxy với vi sinh vật kỵ khí là Pasteur và Bert. Sau đó, Bernhans (1907), Mocre và Williams (1940) đã phát hiện OXCA có tác dụng ức chế một số loại vi sinh vật hiếu khí. Một số tác giả cho rằng, ở áp suất khí quyển, oxy có thể kích thích sự phát triển của vi sinh vật hiếu khí, nhưng ở áp suất cao (2 at), oxy gây bất hoạt và góp phần diệt chúng, đặc biệt với các loại tụ cầu khuẩn vàng, trực khuẩn mủ xanh (Stansel 1964, Stack 1966).

Hiệu quả của OXCA với vi sinh vật kỵ khí mạnh và rõ hơn với vi sinh vật hiếu khí. Vanunnik và cộng sự, qua thực nghiệm nhận thấy OXCA làm B.clostridium ngừng tiết độc tố. Với áp suất 3 at, tuy chỉ bất hoạt, chưa diệt được B.clostridium, nhưng làm các vi sinh vật này ngừng tiết độc tố không chỉ trong OXCA mà cả sau khi ra khỏi môi trường OXCA. Trên bệnh nhân, OXCA làm vi sinh vật bất hoạt và ngừng tiết độc tố mới, lượng độc tố được tạo thành trước đó mau chóng được các mô làm nhiệm vụ chống độc của cơ thể cố định và mất tác dụng.

Bên cạnh tác dụng trực tiếp lên vi sinh vật gây bệnh, OXCA còn làm tăng đáng kể khả năng chống đỡ của cơ thể và tăng cường quá trình hồi phục của tổ chức bệnh.

OXCA đi vào thực hành làm thay đổi phương pháp điều trị bệnh nhân hoại thư sinh hơi. Trước đây, trong điều trị bên cạnh kháng sinh, kháng huyết thanh, có tác giả cho rằng thiếu phẫu thuật coi như điều trị chưa bắt đầu, cần can thiệp phẫu thuật, mở rộng tổn thương, cắt cụt cao, sớm loại trừ nguồn gốc và sự lan rộng của tổn thương. Nhưng nếu sử dụng OXCA thì phẫu thuật chỉ còn là phương pháp hỗ trợ, còn kháng sinh, kháng huyết thanh không nhất thiết phải dùng. Bởi OXCA làm phân tách nhanh các tổ chức có khả năng sống và các tổ chức không còn khả năng sống, do đó làm giảm phạm vi và mức độ cắt cụt, nhiều khi cho phép bảo tồn hoàn toàn.

Ngoài tác dụng chống nhiễm khuẩn, OXCA còn tham gia tích cực vào nuôi dưỡng các vùng bị chấn thương, các mảnh ghép mới. Vi tuần hoàn tại đây thường bị giảm do các mạch máu, mao quản cũ bị đứt, tuần hoàn mới chưa kịp hình thành lại bị các mô phù nề chèn ép. Ở đây chuyển hóa ái khí thường thực hiện không hoàn toàn. Môi trường toan tính nhiều khi pH không vượt quá 5,3. OXCA làm thăng bằng chuyển hóa, hồi phục dinh dưỡng nhanh chóng. Do vậy, thường trong điều trị oxy cao áp, pH tại các vùng chấn thương được phục hồi, từ 5,0 có thể nâng lên 6,8 (sau 3 ngày), rồi 7,3 (sau 7 ngày) và đạt tới chỉ số bình thường ổn định.

Mặt khác, ngoài tác dụng tại chỗ, OXCA còn có tác dụng tích cực vào toàn cơ thể. Ở nước ta, OXCA đã và đang tham gia tích cực vào điều trị chấn thương chỉnh hình, chắc rằng sẽ ngày càng được ứng dụng nhiều.

Nguồn: Khoa học phổ thông 14/3/2007