Nuôi cá trong ruộng lúa, một vốn bốn lời

Cá - lúa “hữu hảo”

Cá và lúa chẳng những không làm phiền nhau mà còn hỗ trợ nhau cùng phát triển. Anh Lê Đình Sơn ở tổ 9, khối Liêm Trực cho biết: “Gia đình tôi đang thực hiện mô hình “2 lúa - 1 cá” trên 5.000m ²ruộng; được trung tâm Khuyến ngư tỉnh hỗ trợ 40% giống và 20% chi phí thức ăn nuôi cá. Các sản phẩm sinh học như phân, thuốc trừ sâu... phục vụ cho lúa được Công ty Sinh Thành hỗ trợ 100%. Đây là những sản phẩm giúp cây lúa phát triển ổn định, chống được sâu bệnh nhưng không ảnh hưởng đến sự phát triển của cá. Trước đây, tôi cũng đã nuôi trồng kiểu này nhưng không thành công vì các loại thuốc BVTV dùng cho lúa đã làm hại cá. Nhưng nếu làm theo quy trình của Trung tâm Khuyến nông tỉnh thì thu nhập tăng gấp nhiều lần”. Anh Sơn tính toán, với 5.000m ²ruộng, vụ đông xuân năm trước, chỉ trồng lúa, thu được 65 tạ. Vụ đông xuân năm nay, anh đào ao quanh ruộng, chiếm khoảng 20% diện tích nhưng sản lượng lúa vẫn tăng lên (82 tạ). Đến vụ hè thu, với sự phát triển rất tốt của lúa, anh Sơn hy vọng sẽ bội thu. Ngoài ra, anh còn thả trên 10.000 con cá giống, trừ chi phí thức ăn và thất thoát, thu khoảng 20 triệu đồng. Không những thế, nhờ sử dụng các sản phẩm sinh học nên chi phí sản xuất cũng giảm đáng kể.

Chị Nguyễn Thị Hường ở tổ 1, thôn Kim Châu cũng đang nuôi cá trên 5 sào ruộng. Chị cho biết: “Trước đây, khi nuôi cá trong ruộng, mỗi vụ tôi phải bón 4 đợt phân hoá học, nhưng bây giờ chỉ cấn bón 3 đợt phân mà cây lúa vẫn phát triển tốt”. Về “phép màu” này, KS Dương Ngọc Đường, cán bộ của HTXNN thị trấn Bình Định, cho biết: “Những sản phẩm sinh học của Công ty Sinh Thành ngoài việc đảm bảo sự phát triển và phòng trừ sâu bệnh cho lúa còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái nên không ảnh hưởng đến việc nuôi cá trong ruộng. Vả lại, khi cá sống trong ruộng, chúng sẽ bổ trợ cho sự phát triển của lúa. Lúc lúa còn nhỏ, cá bơi lội sẽ làm đứt những rễ già làm phát sinh rễ mới, giúp cây lúa phát triển mạnh hơn, giống như sục bùn cho ruộng. Khi bơi chúng làm rung gốc lúa, khiến trứng rầy và rầy rơi xuống. Đó là những món “khoái khẩu” của cá nên cây lúa ít bị sâu bệnh tấn công”.

Nuôi cá trong ruộng lúa không khó!

Đó là khẳng định của anh Nguyễn Văn Thi ở tổ 1, thôn Kim Châu. Anh Thi cho biết: “Trước khi thả giống vụ đông xuân, tôi đào ao quanh ruộng. Theo quy trình kỹ thuật thì 1m ²thả 2 con cá. Lứa cá kéo dài từ vụ đông xuân đến khi thu hoạch lúa hè thu. Khi thu hoạch lúa đông xuân, tôi lùa hết cá xuống ao. Thực hiện mô hình này không nên sạ vãi mà phải sạ hàng để tạo không gian thông thoáng dưới ruộng cho cá sinh sống. Trong giai đoạn lúa 20 ngày tuổi, bờ ao phải đắp cao hơn mặt nước để tiện việc xử lý thuốc BVTV và sinh hoạt của cá không ảnh hưởng đến mạ non. Khi lúa được 1 tháng tuổi thì phá bờ để cá ra sinh sống trong ruộng. Có thể thả nhiều chủng loại, trừ cá lóc vì loài này là “sát thủ” của cá chép, rô phi, mè Vinh... Thả nhiều chủng loại cá vừa giúp sản phẩm phong phú mà còn làm trong sạch môi trường vì chúng ăn cả 3 tầng nước. Cá rô phi ăn tầng nổi, cá mè ở tầng giữa và cá chép ăn tầng ngầm. Để hạn chế lũ tiểu mãn (tháng 4 âm lịch hàng năm), bà con nên vây lưới quanh ruộng để đề phòng nước lũ làm trôi cá.

Cũng theo KS Đường, mô hình này phù hợp với những vùng ruộng chủ động nước. Trong bối cảnh đất sản xuất ngày càng thiếu thì đây là cách làm bền vững, hiệu quả, “một vốn bốn lời” cần được nhân rộng.

Nguồn: Kinh tế nông thôn, số 35 (521), 28/8/2006, tr 12