Nước mắm độc
Chỉ cần ít nước mắm, một ít hương liệu, nước, đường và bột ngọt, các cơ sở có thể “phù phép” thành… nước mắm với đủ độ đạm khác nhau, giá thành từ vài đến hai chục ngàn đồng mỗi lít. Đường hoá học được sử dụng trong thực phẩm như Sodium Cyclamate. Các thành phần này không thấy xuất hiện trên nhãn hàng mà thay vào đó là những từ “mỹ miều”: bổ sung axít amin, vitamin B1, B12, Vitamin PP…
Nước mắm dậy… mùi hôi
Sodium Cyclamate được tìm thấy tại Cơ sở nước mắm Thanh Phong (441/24 Lê Văn Quới, quận Bình Tân), cùng với một loại đường hoá học khác là Sacccharine.Phòng đựng nguyên liệu, bao bì, nhãn và thành phẩm chỉ rộng khoảng 3 m 2. Trong túi đựng đường phèn, kiến đen bò lổm ngổm, nhìn sởn hết da gà. Cạnh đó là phòng chiết rót, nằm sát với nhà vệ sinh. Có lẽ, cơ sở này chủ yếu dùng hoá chất để pha trộn, chế biến nước mắm nên mặc dù diện tích rất chật hẹp, nhưng không hề có mùi… mắm.
Kinh khủng nhất là cơ sở Lộc Thành (quốc lộ 22, ấp Đình, xã Tân Phú Trung, huyện Củ Chi). Nơi sản xuất, ăn ở, rồi thùng, can, chai, lọ, quần áo, nồi niêu… để lẫn lộn với nhau. Nguyên liệu không có nguồn gốc, được chứa đựng trong can thùng, chai lọ không hợp vệ sinh, không được súc rửa theo quy định. Công đoạn chiết rót được thực hiện trực tiếp trên sàn nhà ẩm ướt, bên cạnh các chai lọ đầy nấm mốc, quần áo, giẻ lau, bao bì cùng nhiều vật dụng linh tinh.
Vệ sinh kém
Trong 9 cơ sở của 3 quận, huyện vùng ven sản xuất nước mắm mà đoàn kiểm tra đi kiểm tra lấy mẫu, có đến 8 cơ sở bị xếp loại vệ sinh kém. Chỉ có duy nhất Công ty TNHHTM - DV Bảy Hồng Hạnh (huyện Củ Chi) được xếp loại khác nhưng trong sản xuất, vẫn sử dụng đường hoá học Accsulfame-k,siêu bột ngọt mà không ghi lên nhãn.
Khi được đoàn thanh tra yêu cầu cho kiểm tra nhà xưởng, ông Tân Văn Anh, chồng của chủ cơ sở Thuận Hiệp, cơ sở Minh Thanh (471 đường Mã Lò, quận Bình Tân) cho biết, cơ sở đang nghỉ để sửa chữa. Cơ sở cũng không xuất trình hoá đơn, sổ sách, hợp đồng mua nguyên liệu đầu vào, mà chỉ có một hoá đơn mua phụ gia như soda, caramel, Colour Benzoat. Tại nhà xưởng sản xuất, nước mắm, nước tương sơ chế và bảo quản ngay trên sàn. Phòng thành phẩm chiết rót không có hệ thống bảo vệ cách ly môi trường ngoài.
Tại cơ sở Thuận Hiệp (288/2 đường Lê Văn Quới, quận Bình Tân), khu súc rửa cho là một hồ nước dơ bẩn, xác gián nổi lềnh bềnh. Cạnh đó, có khoảng 4 - 5 thùng đựng phormon cũ nhưng bên trong đang ngâm… tương ớt. Trong góc phòng, có một bao citric axit Onohydra gần 20 kg ẩm ướt và mấy bịch đường hoá học Acenifaink. Từ ngày công bố (năm 2004) đến nay, cơ sở chưa thực hiện xét nghiệm thành phẩm theo quy định (3 tháng/lần).
Theo ThS. Đào Mỹ Thanh, Trưởng đoàn kiểm tra của Trung tâm y tế Dự phòng TP HCM, người sản xuất cứ chủ quan cho rằng nước mắm có nhiều muối mặn, vi khuẩn không sống được nên chỉ súc nước sơ sơ. Điều này rất nguy hiểm vì một số vi khuẩn vẫn sống được trong môi trường muối mặn.
Với người bình thường, những chất này vô bổ. Việc sử dụng đường hoá học để sản xuất nước mắm mà không ghi rõ lên nhãn hàng là hành vi lừa đảo người tiêu dùng. Tuy chưa có những chứng minh cụ thể các loại đường hoá học gây ung thư, nhưng đã có nghiên cứu ở Pháp cho thấy, đường hoá học Saccharine dễ gây ung thư bàng quang.
Nguồn: Khoa học & Đời sống, số 47, 14/6/2007, tr.3
