Những vấn đề cần xử lý đối với dịch tai xanh

Dịch thật - dịch ảo

Ngày 5/4/2010, UBND tỉnh Hải Dương chính thức công bố dịch tai xanh trên địa bàn; đồng thời, ban hành Chỉ thị số 05/CT-UBND về tăng cường các biện pháp phòng, chống dịch tai xanh ở lợn. Những tưởng nhờ kinh nghiệm có được trong 2 lần dập dịch năm 2007, 2008, dịch tai xanh ở lợn lần này sẽ nhanh chóng được bao vây, dập tắt. Nào ngờ, dịch ngày một lây lan nhanh, số lợn bị tiêu hủy, số xã, thị trấn và huyện có dịch tăng vùn vụt. Theo Chi cục Thú y Hải Dương, đến ngày 11/5, dịch tai xanh đã lan ra 63 xã thuộc 8 huyện trong tỉnh khiến 9.190 con lợn nhiễm bệnh, 6.756 con bị tiêu hủy.

Dịch tai xanh ở lợn là có thật, nhưng số lượng lợn bị tiêu hủy quá nhiều, lại đang trở thành dịch ảo. Điều đáng nói là dịch ảo nguy hiểm hơn dịch thật vì nó tạo ra những hệ lụy xấu. Người chăn nuôi ỷ vào cơ chế hỗ trợ giá lợn bị tiêu hủy nên không tích cực cách ly lợn ốm, không mua thuốc chữa bệnh cho lợn mà chỉ lo báo chính quyền tiêu hủy để “bán lợn” cho Nhà nước. Công tác tiêm phòng cũng chưa được quan tâm đúng mức. Đáng lo ngại hơn, nhiều địa phương có dịch, do ngân sách có hạn, thiếu nhân lực đã xảy ra tình trạng xác lợn chết vứt bừa bãi ngoài kênh mương, gây ô nhiễm môi trường và tăng nguy cơ phát tán mầm bệnh. Nhiều chốt kiểm dịch lập vội vàng để “đối phó” với cấp trên hơn là phát huy hiệu quả ngăn chặn vận chuyển lợn từ vùng dịch ra và từ ngoài vào... Đó là chưa kể đến việc các xã đều lúng túng khi cân đo lợn tiêu hủy nên không có số liệu chính xác.

Bác sỹ thú y Vũ Thị Chinh, Trạm trưởng Trạm Thú y TP. Hải Dương cho biết: “Hiện số người dùng sản phẩm thịt lợn giảm khoảng 15 - 20%. Người dân không phân biệt được dùng sản phẩm lợn khỏe, nấu chín thì sức khỏe con người được bảo đảm an toàn tuyệt đối; thậm chí trót dùng nhầm sản phẩm lợn bệnh nhưng được nấu chín cũng không nguy hại gì vì vi-rút bị diệt ở nhiệt độ 700C, hầu hết vi khuẩn bị diệt ở nhiệt độ sôi 1000C. Trong khi đó, nếu dùng sản phẩm lợn khỏe dưới dạng chế biến tái, sống lại cực kỳ nguy hiểm cho sức khỏe con người”.

Sự tiếp nhận thông tin không đầy đủ đã đẩy người tiêu dùng đến chỗ tẩy chay không dùng sản phẩm thịt lợn, đây cũng là nguyên nhân đẩy dịch thật thành dịch ảo bởi người chăn nuôi không tiêu thụ sản phẩm đã bỏ lợn đói, thậm chí báo chính quyền tiêu hủy cả lợn khỏe để nhận hỗ trợ. Trong khi những trang trại làm ăn quy mô lớn cũng lâm vào cảnh “dở khóc, dở cười”. Anh Bùi Huy Hạnh, chủ trang trại ở xã Tái Sơn (Tứ Kỳ) than phiền: “Chúng tôi đang nuôi 1.200 con lợn nái ngoại và 4.500 lợn thịt xuất khẩu. Từ khi có dịch, lợn bị cấm vận chuyển ra khỏi địa bàn. Mỗi ngày số lợn đến tuổi xuất chuồng phải giữ lại nuôi, chịu thêm chi phí thức ăn hơn 40 triệu đồng. Cứ đà này chẳng mấy mà phải đóng cửa vì thua lỗ nặng”.

Làm gì?

Ông Nguyễn Trọng Thừa, Phó chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương nhận định: “Năm 2009, giá trị sản xuất nông nghiệp của tỉnh chịu mức tăng trưởng âm hơn 1%. Năm nay, do thời tiết bất lợi, nhiều khả năng lúa chiêm xuân sẽ giảm năng suất, lại thêm thất bát từ chăn nuôi lợn do dịch tai xanh, nếu không có giải pháp đồng bộ vực dậy lĩnh vực chăn nuôi lợn sau khi dịch đi qua, thì nguy cơ suy giảm kinh tế nông nghiệp là khó tránh khỏi”.

Ông Đào Văn Thức, nông dân nuôi 2 con lợn đực giống ở xã Lạc Long (Kinh Môn) cho biết: “Cả xã chỉ có tôi và chị Trần Thị Ngoan nuôi lợn đực giống. Khi xã có dịch, chúng tôi không dám đưa lợn đi làm dịch vụ nữa. Giữ lợn thì chi phí thức ăn tăng cao, không trụ được nên đành bán lợn cho thợ giết mổ”. Đã vậy, ngày 11/5, tại Hải Dương đã có 560 lợn nái bị tiêu hủy do nhiễm tai xanh. Đàn nái giảm, người chăn nuôi lại không mặn mà tiếp tục cho lợn phối giống sinh sản càng làm gia tăng nguy cơ suy giảm đàn sau dịch tai xanh.

Để “cứu” ngành chăn nuôi lợn, ngăn chặn suy giảm kinh tế, ngành nông nghiệp tỉnh Hải Dương cần sớm tham mưu với tỉnh ban hành cơ chế hỗ trợ đàn nái và lợn thương phẩm; xây dựng mức hỗ trợ cho những hộ chăn nuôi có lợn bị tiêu hủy nhằm nhanh chóng khôi phục chăn nuôi lợn thương phẩm sau dịch. Đồng thời, khuyến cáo người chăn nuôi áp dụng biện pháp truyền tinh nhân tạo cho lợn; những hộ chăn nuôi lợn nái có kinh nghiệm, có lợn bị tiêu hủy vừa qua, khi khôi phục nên chọn lợn nái chất lượng cao của Trung tâm Giống gia súc tỉnh... Tiền hỗ trợ khôi phục đàn nái chuyển trực tiếp cho trung tâm này, trừ vào giá thành bán lợn nái cho người nuôi, tránh tình trạng trước đây, người chăn nuôi lợi dụng “kẽ hở” thiếu kiểm soát chặt chẽ trong hỗ trợ vốn, đã tập kết lợn nái về chuồng, kê khai nhận hỗ trợ, rồi chuyển cho hộ khác kê khai tiếp, khiến một đầu lợn được hưởng hỗ trợ nhiều lần.