Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ sáu, 03/12/2004 16:45 (GMT+7)

Những phát hiện khảo cổ mới ở trung tâm Hoàng thành Thăng Long

Sau gần một năm tiến hành khai quật khảo cổ cạnh đường Hoàng Diệu (Hà Nội), các nhà khoa học đã phát hiện nhiều di tích đặc biệt quan trọng có giá trị khoa học cao về lịch sử và văn hóa Thăng Long.Đây là lần đầu tiên chúng ta nhìn thấy tận mắt một phần diện mạo cực kỳ phong phú và to đẹp của các cung điện ở trong Hoàng thành Thăng Long thời Lý - Trần - Lê.

Hàng thập kỷ qua đã có những cuộc khai quật khảo cổ học nhằm tìm kiếm dấu tích các cung điện của các triều đại Lý - Trần - Lê trên mảnh đất Thăng Long nghìn năm văn hiến, nhưng kết quả mang lại chưađáng là bao so với những tài liệu thư tịch cổ ghi chép. Dường như những tranh luận chung quanh vấn đề xác định không gian khu vực Hoàng thành qua các đời vẫn đang tiếp tục giữa các nhà khoa học.Nhưng cho đến thời điểm này thì những nhà khảo cổ đã có thể khẳng định được rằng, cuộc tìm kiếm đó đã phần nào hé lộ kết quả.

Từ cuối tháng 12 năm 2002, được phép của các cơ quan chức năng, Viện Khảo cổ học đã tiến hành khai quật trên diện tích gần 14.000 m2, cạnh đường Hoàng Diệu (Hà Nội) và đã tìm thấy nhiều di tích quantrọng về lịch sử Thăng Long xưa. Qua bóc tách các lớp đất, các nhà khảo cổ đã nhận ra được di tích của các thời đại chồng lấp lên nhau, lớp văn hóa cổ nhất là dấu tích của thời kỳ tiền Thăng Long, cóniên đại thế kỷ 7-9, ở giữa là lớp văn hóa Đinh - Lê, thời Lý và thời Trần, lớp trên cùng là thời Lê và thời Nguyễn. Một trong những phát hiện tạo được sự chú ý nhiều nhất đối với các nhà khảo cổ làdi tích kiến trúc.

Qua các hố khai quật, các chuyên gia khảo cổ đã làm xuất lộ được gần hết di tích kiến trúc là nền móng của một cung điện lớn dài 62 m, rộng 27 m với chín gian nhà thuộc thời Lý và thời Trần với hệthống 40 trụ móng cột được người đời xưa xử lý chống lún rất kiên cố. Nhiều nhà khoa học khẳng định rằng, đây là lần đầu tiên chúng ta tìm thấy được quy mô khá đầy đủ của một kiến trúc cung điện rấtlớn thời Lý - Trần ở Thăng Long. Đáng ngạc nhiên hơn, tại hố A1, qua gần 1.000 năm nằm dưới các tầng đất đá, một giếng nước cổ thời Lý vẫn còn khá nguyên vẹn, có đường kính 68 cm và sâu 2,5 m cùnghai giếng thời Lê. Tiếp đó là dấu tích hai nền móng cung điện thời Lý có chân tảng đá hoa sen, với chiều dài 24,50 m, rộng 20 m. Đây là di tích cung điện Lý duy nhất hiện nay ở Thăng Long còn nguyênvẹn, cơ sở là chân tảng hoa sen được xếp đặt ngay ngắn trên các trụ móng cột. Cũng qua các hố khai quật đã làm xuất lộ những hệ thống cột gỗ trên chân tảng thời tiền Thăng Long, hệ thống trụ móng sỏithời Lý - Trần, hệ thống các nền gạch thời Lý - Trần chạy theo hướng bắc - nam. Đáng lạ là, những hệ thống cống thoát nước thời Lý - Trần nay vẫn đang còn với đầy đủ dấu tích. Có con đường rải sỏithời Lý -Trần chạy dài 27,5 m hiện còn rõ dấu vết. 

Tổng số di vật tìm thấy ước tính hơn ba triệu, chủ yếu là gạch, ngói, và đồ gốm trang trí kiến trúc. Trong số này có hàng trăm di vật lần đầu tiên được tìm thấy trong Hoàng cung Thăng Long. Đáng kểnhư có hàng vạn viên gạch xây cung điện, lầu gác ở Thăng Long, đặc biệt viên gạch có khắc chữ Hán "Đại Việt quốc quân thành chuyên", nhằm chỉ rõ là gạch để xây kiến trúc của nước Đại Việt thời Đinh -Lê, gạch "Lý gia đệ tam Long Thụy Thái Bình tứ niên tạo", chỉ rõ đó là gạch xây dựng các cung điện nhà Lý năm 1057... Các tượng rồng, phượng cỡ lớn trang trí đẹp chứng tỏ các kiến trúc thời Lý, Trần,Lê xây dựng ở đây hết sức công phu. Hệ thống các gốm sứ cao cấp với các biểu trưng chỉ dành riêng cho nhà vua như hình rồng có năm móng và chữ Quan do Việt Nam sản xuất. Hệ thống di vật như súng thầncông, vũ khí, các loại tiền đồng, đồ dùng sinh hoạt và đồ trang sức bằng kim loại đen, mầu, kim loại có ánh vàng phản ánh nhiều mặt về kinh tế, xã hội Thăng Long thời Lý, Trần, Lê. 

Theo đánh giá của các nhà khảo cổ học, cuộc khai quật đã mang lại nhiều kết quả quan trọng, trong đó có nhiều hiện vật, kiến trúc lần đầu tiên được phát hiện. Điều quan trọng và gây sự chú ý đặc biệtđối với giới chuyên môn, thông qua những dấu tích kiến trúc cho thấy rõ diện mạo nguy nga, đồ sộ, tráng lệ của các cung điện ở trong Hoàng thành Thăng Long thời Lý, Trần, Lê. Điều này chứng minh đượcrằng, kinh đô Thăng Long qua các triều đại phong kiến đã có sự phát triển liên tục, có thể trưng bày được một bảo tàng Thăng Long với đầy đủ hiện vật.

Có thể nói rằng, những gì đã xuất lộ cho phép các nhà khảo cổ hiểu quy hoạch mặt bằng tổng thể của một khu vực kiến trúc khoảng 40.000 m2 ở phía tây của Hoàng thành Thăng Long kéo dài từ thời tiềnThăng Long qua thời Lý, Trần, Lê. Thời tiền Thăng Long đây là trung tâm kiến trúc thành Đại La, Thời Lý, Trần thì đây là một phần phía tây điện Càn Nguyên (Thiên An). Giữa các cung điện là các sông,các ao hồ trồng sen trong đó nổi bật là các tòa thủy đình... Thời Lê, dựa trên những hiện vật, các nhà khảo cổ bước đầu nhận định ở khu vực này có cung Trường Lạc. Đây là cung điện của một vị hoànghậu của vua Lê Thánh Tông.

Tất cả những phát hiện đang được các nhà khảo cổ, các nhà khoa học tiếp tục chỉnh lý, nghiên cứu và đưa ra những kết luận đầy đủ về giá trị khoa học về mặt lịch sử, văn hóa, kinh tế, xã hội. Nhưng cómột điều chắc chắn rằng, những dấu tích kiến trúc đã xuất lộ tại khu vực này cho chúng ta thấy một phần diện mạo về các cung điện của các thời Lý, Trần, Lê. Những phát hiện này là cơ sở khoa học đểhình dung ra quy mô của trung tâm Hoàng thành Thăng Long xưa qua các thời Lý, Trần, Lê.

Nguồn: Nguyễn Nguyên (Báo Tiền phong), www.nhandan.org.vn ngày 26-09-2003

Một dải gốm sứ thời Lê dùng trong Hoàng triều tìm thấy bên dòng sông cổ ở hố A11

Một dải gốm sứ thời Lê dùng trong Hoàng triều tìm thấy bên dòng sông cổ ở hố A11

Dấu vết giếng cổ

Dấu vết giếng cổ

Tượng đầu chim phượng và lá đề lớn trang trí đôi chim phượng tìm thấy ở hố A2, A3

Tượng đầu chim phượng và lá đề lớn trang trí đôi chim phượng tìm thấy ở hố A2, A3

Xem Thêm

Thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý năng lượng - Giải pháp then chốt giảm phát thải nhà kính
Ngày 17/12, tại phường Bà Rịa, thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM), Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Sở Công Thương TP.HCM, Trung tâm Chứng nhận Chất lượng và Phát triển Doanh nghiệp và Công ty Cổ phần Tập đoàn Vira tổ chức Hội thảo khoa học “Giải pháp thúc đẩy ứng dụng AI trong quản lý, sử dụng năng lượng hiệu quả nhằm giảm phát thải khí nhà kính”.
Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách
Trong hai ngày 12-13/11, tại tỉnh Cao Bằng, Liên hiệp các Hội KH&KT Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PanNature) và Liên hiệp các Hội KH&KT tỉnh Cao Bằng tổ chức Chương trình chia sẻ “Thúc đẩy vai trò của Liên hiệp các Hội KH&KT địa phương trong bảo tồn đa dạng sinh học và thực thi chính sách”.
Thúc đẩy ứng dụng thực tiễn của vật liệu tiên tiến trong sản xuất năng lượng sạch
Ngày 24/10, tại Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp với Hội Khoa học Công nghệ Xúc tác và Hấp phụ Việt Nam (VNACA) tổ chức Hội thảo khoa học “Vật liệu tiên tiến ứng dụng trong sản xuất nhiên liệu tái tạo và giảm phát thải khí nhà kính”.
Dựa vào thiên nhiên để phát triển bền vững vùng núi phía Bắc
Đó là chủ đề của hội thảo "Đa dạng sinh học và giải pháp dựa vào thiên nhiên cho phát triển vùng núi phía Bắc" diễn ra trong ngày 21/10, tại Thái Nguyên do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (Vusta) phối hợp với Trung tâm Con người và Thiên nhiên (PANNATURE) phối hợp tổ chức.
Muốn công tác quy hoạch hiệu quả, công nghệ phải là cốt lõi
Phát triển đô thị là một quá trình, đô thị hoá là tất yếu khách quan, là một động lực quan trọng cho phát triển kinh tế - xã hội nhanh và bền vững. Trong kỷ nguyên vươn mình, quá trình đô thị hoá không thể tách rời quá trình công nghiệp hoá - hiện đại hoá đất nước...
Hội thảo quốc tế về máy móc, năng lượng và số hóa lần đầu tiên được tổ chức tại Vĩnh Long
Ngày 20/9, tại Vĩnh Long đã diễn ra Hội thảo quốc tế về Máy móc, năng lượng và số hóa hướng đến phát triển bền vững (IMEDS 2025). Sự kiện do Hội Nghiên cứu Biên tập Công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) - hội thành viên của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) phối hợp cùng Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long (VLUTE) tổ chức.
Ứng dụng công nghệ số toàn diện là nhiệm vụ trọng tâm của VUSTA giai đoạn tới
Ứng dụng công nghệ số toàn diện, xây dựng hệ sinh thái số là bước đi cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả quản trị và phát huy sức mạnh đội ngũ trí thức của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA). Qua đó cho thấy, VUSTA không chỉ bắt kịp xu thế công nghệ mà còn chủ động kiến tạo những giá trị mới, khẳng định vai trò tiên phong của đội ngũ trí thức trong thời đại số.

Tin mới

RIC triển khai Dự án hỗ trợ người dân khắc phục sau bão số 10, 11 tại Tuyên Quang
Ngày 22-23/01, Trung tâm RIC - tổ chức KH&CN phi lợi nhuận trực thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật (KH&KT) Việt Nam phối hợp với Tổ chức Plan International Việt Nam tổ chức cấp phát tiền mặt cho tổng số 287 hộ dân thuộc 02 xã: Lao Chải và Vị Xuyên, tỉnh Tuyên Quang để khắc phục hậu quả thiên tai do bị ảnh hưởng nặng nề bởi cơn bão số 10 và 11 năm 2025 gây ra.
Liên hiệp hội TP. Cần Thơ tổng kết hoạt động năm 2025: Khẳng định vai trò nòng cốt của đội ngũ trí thức KH&CN
Ngày 20/1, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật TP. Cần Thơ (Liên hiệp hội) tổ chức Hội nghị tổng kết hoạt động năm 2025, phương hướng, nhiệm vụ năm 2026. Hội nghị là dịp đánh giá toàn diện kết quả hoạt động của Liên hiệp hội trong năm qua; đồng thời ghi nhận, tôn vinh những tập thể, cá nhân tiêu biểu có nhiều đóng góp cho sự phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của thành phố.
Lịch sử các kỳ Đại hội của Đảng Cộng sản Việt Nam
Trải qua 13 kỳ Đại hội, Đảng Cộng sản Việt Nam đã không ngừng khẳng định vai trò lãnh đạo, dẫn dắt sự nghiệp cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác. Mỗi kỳ Đại hội không chỉ là dấu mốc chính trị trọng đại của Đảng và dân tộc, mà còn ghi dấu những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử trên chặng đường xây dựng và phát triển đất nước.
Khởi động Dự án thúc đẩy phát triển các mô hình sinh kế nông lâm nghiệp, du lịch xanh tại xã Ngọc Chiến, tỉnh Sơn La
Ngày 20/01, tại Khách sạn Hoa Ban Trắng, Phường Tô Hiệu, tỉnh Sơn La, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Sơn La, Quỹ bảo vệ và phát triển Rừng tỉnh Sơn La tổ chức Hội nghị khởi động Dự án “Thúc đẩy phát triển các mô hình sinh kế nông lâm nghiệp, du lịch xanh bền vững từ tiền dịch vụ môi trường rừng của cộng đồng tại xã Ngọc Chiến, tỉnh Sơn La”.
Lào Cai: Nâng cao năng lực cho cán bộ các ngành chủ chốt của tỉnh về giáo dục kỹ thuật số
Sáng ngày 20/01/2026, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Lào Cai phối hợp cùng Trung tâm Phát triển Khoa học công nghệ và Chăm sóc sức khỏe cộng đồng (YENBAI CDSH) tổ chức Hội thảo chuyên đề "Giáo dục kỹ thuật số cho thanh niên trong kỷ nguyên số, cơ hội và thách thức".