Những lưu ý khi sử dụng thuốc dạng lỏng để uống

Xirô là dạng thuốc lỏng để uống phổ biến nhất, hay gặp nhất hiện nay. Thuốc dạng xirô chứa một tỷ lệ đường khá cao (khoảng 64%) nên có vị ngọt, dễ uống. Người ta điều chế xirô thuốc bằng cách hòa tan dược chất vào xirô đơn hoặc hoà tan đường vào dung dịch dược chất. Các thuốc dạng xirô đều có chất bảo quản để chống nấm mốc nên có thể để được lâu. Với bệnh nhân bị bệnh tiểu đường cần thận trọng khi dùng thuốc xirô. Có một số dạng bào chế xirô đặc biệt dành riêng cho người bệnh đái tháo đường bằng cách tạo ra một dung dịch có độ nhớt như xirô và dùng saccarin để làm ngọt.

Ngoài ra, thuốc lỏng để uống còn có dạng hỗn dịch hoặc nhũ tương. Hỗn dịch là thuốc dạng lỏng chứa các tiểu phân dược chất rắn không tan nhưng được phân tán đồng nhất trong một dẫn chất thích hợp. Trong quá trình bảo quản, các dược chất này có xu hướng sa lắng xuống dưới, phân lọ thuốc làm hai lớp hoặc vón cục không đồng nhất. Do đó trước khi dùng cần phải lắc kỹ chai thuốc để đảm bảo dược chất phân bố đồng đều giúp cho chia liều chính xác. Dạng nhũ tương cũng có đặc tính tương tự như hỗn dịch nhưng kích thước tiểu phân dược chất nhỏ hơn.

Khi đi mua thuốc, nếu sử dụng cho trẻ em hoặc cho người già, bệnh nhân khó nuốt, người mua nên tìm các loại thuốc lỏng dạng uống có cùng tác dụng, cùng dược chất để thay thế cho các dạng thuốc viên tương ứng. Trên thị trường hiện nay thuốc dạng lỏng để uống phổ biến là các xirô hoặc hỗn dịch thuốc như các loại xirô ho, long đờm (Atusstin, Creopulmo, Actifed...), xirô vitamin (Kidviton, Nutroplex...), xirô thuốc giảm đau, hạ sốt, chống viêm (chai Nimfast chứa dược chất nimesulid thay cho viên nise, hỗn dịch tylenol chứa paracetamol...). Đối với chai xirô ventolin dùng cho hen phế quản hoặc xirô long đờm ventolin có chứa salbutamol và guaiphenesin cần chú ý bảo quản tránh ánh sáng và không nên trộn lẫn với các dung dịch khác. Kháng sinh co-trimoxazol dạng viên thường đắng và kích thước lớn nên trẻ em khó nuốt, trong trường hợp đó nên dùng hỗn dịch septrin dành cho trẻ em là thuốc có cùng thành phần dược chất.

Xirô thuốc thường được đựng trong chai, lọ bằng nhựa hoặc thủy tinh màu sẫm để tránh tác động của ánh sáng. Các chai thuốc uống xirô hoặc hỗn dịch thường có kích thước vừa đủ để sử dụng cho một đợt điều trị đối với một bệnh nhân. Dùng thìa nhựa kèm theo chai thuốc để phân liều thích hợp. Sau khi sử dụng cần đậy nắp kỹ và để lọ thuốc vào chỗ mát, tránh ánh sáng để tránh nấm mốc, kiến bò vào hoặc bị lên men. Nếu lọ thuốc đã mở ra quá lâu thì không nên sử dụng nữa mặc dù hẹn sử dụng có thể đang còn. Hiện nay các loại xirô thuốc dùng cho trẻ em có khá nhiều loại tương tự nhau. Vì vậy khi mua thuốc cần theo hướng dẫn của thầy thuốc và xem kỹ hướng dẫn trước khi sử dụng để tránh những tai biến đáng tiếc. Đối với người cao tuổi, nên có người phục vụ giúp cho họ uống các dạng thuốc lỏng xirô theo hướng dẫn. Tránh để các cụ tự dùng vì dạng thuốc này dễ uống nhưng cũng khó kiểm soát liều vì trí nhớ của người già không còn được minh mẫn.