Thứ tư, 13/10/2010 21:22 (GMT+7)
Những điều cần biết khi tiêm thuốc
Người ta chỉ dùng thuốc tiêm khi cần tác dụng nhanh của thuốc hoặc hoạt chất sử dụng không có dạng bào chế để dùng đường khác. Tuy nhiên, dùng thuốc đường tiêm cũng có một số bất lợi như gây đau, dễ gây phản ứng dị ứng, dễ lây truyền bệnh vì phải sử dụng các dụng cụ tiêm truyền, tốn kém hơn về chi phí tiền thuốc, chăm sóc…
Khi hoạt chất của thuốc ảnh hưởng không tốt dến đường tiêu hóa, khi đường tiêu hóa của bệnh nhân bị tổn thương, có một số thuốc uống vào sẽ không được hấp thu tốt nên cũng phải dùng thuốc tiêm. Một số thuốc bị phá hủy bởi dịch vị dạ dày (như Atropin sulfat) thường chỉ dùng dạng tiêm. Những bệnh nhân không uống được hoặc không nuốt được do hôn mê, nôn liên tục hoặc có bệnh ở thực quản thì mới bắt buộc phải dùng thuốc tiêm. Bệnh nhân tâm thần không chịu uống thuốc cũng phải dùng thuốc tiêm mặc dù có thể dùng dạng uống với chi phí thấp hơn và ít nguy hiểm cho bệnh nhân hơn.
Các kỹ thuật tiêm
- Tiêm trong da:thường dùng cho tiêm vắc xin BCG, thử phản ứng lao tuberculin, thử phản ứng của thuốc (test).
- Tiêm dưới da:thường dùng với mục đích cho thuốc tác dụng từ từ.
- Tiêm bắp:có tác dụng nhanh hơn tiêm dưới da, nhưng chậm hơn tiêm tĩnh mạch. Kỹ thuật tiêm này thường dùng đối với các thuốc có hoạt chất chậm tan, gây đau, gây ăn mòn nhẹ… các thuốc có tính kích thích mạnh như penicillin, streptomicin, quinin, thường dùng kỹ thuật tiêm này.
 |
- Tiêm tĩnh mạch: tác dụng nhanh, toàn thân. Dùng để tiêm các thuốc ăn mòn mô, gây đau nếu tiêmdưới da hoặc tiêm bắp như canxi clorid, ouabin… các thuốc có màu như Glutylen… tiêm tĩnh mạch cũng thường dùng khi cần đưa một lượng lớn, liên tục thuốc vào cơ thể như truyền các dung dịch natriclorid, 0,9%, glucose, các dung dịch axit amin… tiêm tĩnh mạch có hiệu quả tốt, thuốc được đưa trực tiếp và hấp thu hoàn toàn vào mạch máu, tác dụng nhanh đến đích nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro nếu kỹthuật tiêm không tốt, không đảm bảo vô khuẩn, người bệnh có tiền sử dị ứng có thể tử vong do phản vệ… Có những nguyên tắc trước khi tiêm truyền cần được quan tâm. Người được tiêm truyền phải có nhânviên theo dõi, phải tuân thủ chặt chẽ về tốc độ đưa thuốc vào cơ thể. Kỹ thuật tiêm thuốc nói chung và tiêm truyền nói chung chỉ nên được thực hiện tại các cơ sở y tế có phương tiện cấp cứu đầy đủ đềphòng dị ứng thuốc và sốc phản vệ. |
Một số hoạt chất có cả dạng bào chế để tiêm và để uống thì nên ưu tiên dùng dạng uống nếu thật sự chưa cần phải tiêm. Nếu bắt buộc phải dùngdạng tiêm thì sau thời gian đầu dùng thuốc tiêm có thể chuyển sang dạng uống nếu tình trạng nguy kịch đã qua và bệnh nhân có thể uống được. một số thuốc có sinh khả dụng đường uống rất cao, gần tươngđương với đường tiêm thì nên dùng dạng uống để tiết kiệm chi phí điều trị cho người bệnh, ví dụ kháng sinh amoxycillin có sinh khả dụng đường uống đến trên 80% cho nên chủ yếu được dùng dưới dạng bàochế uống. Các dạng bào chế amoxycillin tiêm chỉ sử dụng nếu thật sự cần thiết.
