Nhân sâm không là thần dược

Lạm dụng nhân sâm, thêm bệnh

Ông Nguyễn Quang Sáng, ngụ tại 148/32 đường Tây Hòa, quận 9, TP.HCM, vừa đi mổ sỏi thận về, có người quen ở nước ngoài biếu một hộp sâm. Tin rằng sâm có thể giúp phục hồi sức khỏe nhanh chóng, một ngày ông uống liên tục 3 gói trà sâm. Khoẻ đâu chưa thấy nhưng từ đó người ông cứ bứt rứt, không ngủ được, tiểu không thông, mắt mờ. Đi khám bác sĩ cảnh báo, bệnh sỏi thận của ông có kèm hiện tượng tăng huyết áp, ông không được sử dụng nhân sâm. May mà ông đã ngừng và đi khám kịp thời, nếu không rất nguy hiểm đến tính mạng.

Chị Lê Thị N. thấy chồng có hiện tượng “chưa đi đến chợ đã hết tiền”. Nghe bạn bè mách, liền mua sâm dạng củ về sắc cho chồng uống liên tục trong nhiều ngày. Kết quả là anh có biểu hiện hưng phấn bất thường, không ngủ được, lại kèm bệnh tiêu chảy.

Trung tâm y tế Tân Bình - TPHCM vừa cấp cứu một bệnh nhân có biểu hiện đau bụng dữ dội, bác sĩ chẩn đoán bị chảy máu đường ruột. Tìm hiểu nguyên nhân mới biết, lâu nay đường tiêu hóa của ông có vấn đề. Ông thấy hay bị đau bụng, lúc thì tiêu chảy, lúc lại táo bón, ăn không được, người xanh xao. Ông đã tự ý mua nhân sâm về uống, kết quả bệnh tình còn nặng hơn.

Sử dụng không đơn giản

Theo dược sĩ Phan Văn Hiển, Giám đốc Công ty Dược phẩm Vạn Xuân TPHCM, nhân sâm là một vị thuốc quý, chứa 15 yếu tố vi lượng. Nhân sâm có tính chất hỗ trợ bồi bổ trong quá trình điều trị các chứng hư, mệt mỏi, nội thương, tăng sức đề kháng, thúc đẩy công năng của tuyến sinh dục.Nhiều người cứ ngộ nhận và đánh giá nhân sâm như thần dược, điều đó là không đúng. Nhân sâm cũng là thuốc, đã là thuốc không phải muốn dùng thế nào cũng được và không phải ai cũng có thể dùng được. Thể trạng và bệnh tình của mỗi người khác nhau, nên tham khảo ý kiến của bác sĩ, nếu không sẽ rất nguy hiểm.

Nếu dùng nhân sâm với liều quá cao, quá dài ngày sẽ bị ngộ độc, Y học gọi là “hội chứng ngộ độc nhân sâm”. Những biểu hiện của ngộ độc thường là huyết áp tăng, chảy máu mũi, thần kinh hưng phấn quá độ, mất ngủ, đau đầu, chóng mặt, nổi mề đay, mẩn ngứa, nhiều người còn bị co giật..

Nhân sâm chỉ phù hợp với những người có thể trạng bị khí suy. Nếu nguyên khí bình thường, không bị suy tổn dùng nhân sâm sẽ sinh khí dư, dễ bốc hỏa. Còn người bị tỳ vị hư hàn, chức năng tiêu hóa suy giảm hoặc rối loạn tiêu hóa, bồi bổ thêm nhân sâm thì bệnh sẽ càng nặng hơn.

TS Nguyễn Thị Bay, giảng viên Đại học Y dược TPHCM khẳng định, tất cả các loại sâm đều có tác dụng bổ, nhưng việc sử dụng không đơn giản. Hiện nay, có loại sâm đã được nghiên cứu tác dụng dược lý, nhưng có loại vẫn được sử dụng theo kinh nghiệm. Khi sử dụng phải nắm được dược tính của nó, nếu không, không những không hiệu quả mà đôi khi còn nguy hại sức khỏe tính mạng.

Hiện nay có 5 loại sâm dùng để trị bệnh cho 5 tạng cơ thể: Nhân sâm bổ tỳ, Sa sâm bổ phế, Huyền sâm bổ thận, Đan sâm hay còn gọi là Xích huyết sâm bổ tâm, Quyền sâm hay Tử sâm bổ can. Nhân sâm thường dùng ở liều từ 1 - 9g, nhưng tốt nhất nên hỏi ý kiến của bác sĩ. Nếu dùng quá liều có thể gây những tác dụng phụ như: nhức nặng đầu, buồn nôn, tim nhanh, kích động, tăng huyết áp. Đặc biệt không được dùng nhân sâm vào buổi tối, sẽ dẫn tới tình trạng mất ngủ

Nguồn: Báo KH&ĐS, số 79 (2006), 31/8/2007, tr 8