Nhân ngày thế giới phòng chống đái tháo đường 14/11/2006: Bệnh thừa năng lượng

Bệnh vào từ miệng

Bà N.T.Hảo (73 tuổi, ở Thanh Xuân, Hà Nội) có thói quen ăn rất nhiều đồ ngọt, uống nhiều cafe... nhưng lại không có thói quen đi kiểm tra sức khỏe định kỳ. Thấy chân bị đau nhức và ngứa..., bà mới đi viện để chữa... tổ đỉa. Đến đây, các bác sĩ mới kết luận: nguyên nhân là do ĐTĐ. Ngay sau khi phát hiện ra bệnh, bà đã phải tháo một ngón chân do bị tắc mạch máu và hoại tử.

Tại phòng cấp cứu hồi sức Bệnh viện nội tiết TW, anh Lê Đức Thanh (41 tuổi, ở Phú Xuyên, Hà Tây) kể lại, khi thấy sức khỏe suy yếu, anh vào viện khám đã phát hiện bị ĐTĐ. Anh bảo: “Ở quê tôi nhiều người bị lắm, toàn là nông dân. Chúng tôi cũng không hiểu sao lại như vậy”.

Theo số liệu của Dự án phòng chống đái tháo đường quốc gia thì: số lượng bệnh nhân ĐTĐ đang có nguy cơ gia tăng. Đầu những năm 90, tỷ lệ người lớn bị ĐTĐ ở Hà Nội là 1,2%, Huế là 0,96%, TP HCM là 2,52%. Đến năm 2001, tỷ lệ này ở 4 thành phố lớn (Hà Nội, Hải Phòng, Đà nẵng, TP HCM) là 4% và năm 2002 là 4,4%. Tỷ lệ mắc bệnh này trên cả nước là 2,7%. Điều đặc biệt là tỷ lệ dân ở thành phố mắc bệnh cao hơn ở vùng nông thôn.

PGS.TS Tạ Văn Bình cho biết: “Một trong những nguyên nhân gây ra bệnh ĐTĐ chính là chế độ dinh dưỡng và vận động không hợp lý dẫn đến dư thừa năng lượng”. Nhiều người lầm tưởng: béo phì thì mới bị ĐTĐ. Thực tế, có rất nhiều người cân nặng vừa phải nhưng vẫn mắc bệnh mà không hề biết.

Chủ động phát hiện sớm

Triệu chứng đầu tiên khi mắc bệnh là: thèm ăn, khát nước, tiểu tiện nhiều, cơ thể mệt mỏi rồi sụt cân nhanh chóng. Tuy nhiên, hầu hết bệnh nhân đến điều trị ĐTĐ khi bệnh đã nặng. BS Trần Thị Thanh Hoá (Khoa cấp cứu hồi sức BV Nội tiết trung ương) khuyên: “Tất cả những người tuổi trên 40 nên định kỳ kiểm tra sức khoẻ 6 tháng 1 lần. Hiện nay, ở các khoa nội tiết bệnh viện huyện, tỉnh đều có thể chẩn đoán đái tháo đường và cho kết quả tin cậy sau những xét nghiệm thông thường”.

Theo PGS.TS Tạ Văn Bình (Giám đốc Bệnh viện nội tiết TW): bất kỳ người nào cũng nên tự kiểm tra xem mình có ở trong nhóm nguy cơ ĐTĐ hay không bằng cách: lấy cân nặng chia cho bình phương chiều cao. Nếu kết quả là trên 23 thì tức là ở trong nhóm nguy cơ ĐTĐ. Hoặc có thế lấy dây đo vòng bụng. Nếu vòng bụng nam trên 90 cm, nữ trên 80 cm thì có nguy cơ mắc bệnh.

Tuy có nhiều nguyên nhân dẫn đến mắc ĐTĐ (di truyền, môi trường sống...), nhưng chế độ ăn uống và vận động hợp lý vẫn là lời khuyên mà các bác sĩ đưa ra để hạn chế việc mắc bệnh này. Theo bác sĩ Hoá, đừng ăn bất cứ thứ gì quá nhiều, đặc biệt là đường và tinh bột. Nên ăn nhiều chất xơ (rau quả, đậu đỗ), dùng dầu thực vật. Với nam giới thì không nên uống nhiều bia rượu và hút thuốc lá.

Chế độ ăn hợp lý phòng đái tháo đường

- Ăn đúng giờ, không bỏ bữa

- Nhai kỹ

- Hạn chế dùng đồ nướng, rán. Nên ăn nhiều thức ăn dạng luộc, nấu.

- Hạn chế ăn mặn. Tránh đồ uống có ga, cồn.

- Thức ăn nên đa dạng. Ăn nhiều chất xơ.

Nguồn: KH&ĐS Số 91 Thứ Hai 13/112006