Nguyên nhân thường gặp gây đau đầu cấp tính

Chảy máu não và chảy máu màng não:

Khởi phát đột ngột, đau đầu dữ dội, kèm theo nôn mửa, rối loạn ý thức, cứng gáy và đôi khi có rối loạn thăng bằng, đặc biệt là ở những người cao tuổi, những người có tiền sử cao huyết áp, bệnh tim mạch hoặc tai biến mạch máu não cũ. Chẩn đoán chảy máu não hoặc màng não bằng chụp cắt lớp vi tính sọ não (nếu có), nếu không có có thể chọc dò dịch não tuỷ ở cột sống thắt lưng.

Bệnh Horton hay còn gọi là bệnh viêm động mạch thái dương cấp, hay xảy ra ở người trên 50 tuổi, nữ bị nhiều hơn nam. Khởi đầu bằng đau đầu ở vùng thái dương, có thể tiến triển nhanh chóng dẫn đến mù mắt do tắc động mạch võng mạc. Đau có thể ở một hoặc cả hai bên thái dương, cảm giác tê buốt như kim châm dưới da đầu, từ vị trí khởi điểm ở thái dương đau có thể lan ra cả vùng trán, hốc mắt hoặc đỉnh chẩm cùng bên, đau tăng lên khi lạnh, đau nhiều về đêm làm bệnh nhân mất ngủ. Trên nền đau đầu dai dẳng kiều đó, thỉnh thoảng có những cơn đau kịch phát dữ dội như khoan, dùi ở thái dương làm người bệnh không chịu nổi phải lấy tay ôm đầu vật vã, kêu la. Một đặc điểm nữa là vùng thái dương hơi sưng nề, màu da đỏ, sờ vào nóng hơn các vùng khác, đồng thời có cảm giác thấy một đoạn mạch máu dày, cứng ngoằn ngoèo, mạch đập yếu hoặc không đập, ấn rất đau. Kèm theo đó là những rối loạn thị giác, những biểu hiện thường gặp là sợ ánh sáng, nhìn đôi, lác mắt (do liệt cơ vận nhãn), mù thoảng qua, màn sương mù trước mắt, ảo thị, rối loạn thị trường…và cuối cùng là mù mắt. Chẩn đoán xác định bệnh bằng sinh thiết động mạch thái dương, điều trị bằng Prednisolon ít nhất là một năm.

Viêm màng não cấp(do vi khuẩn hoặc virus): Bệnh nhân thường đau đầu dữ dội kèm theo sốt, cổ cứng, sợ ánh sáng, tiếng động, tăng cảm giác ngoài da. Chẩn đoán bệnh dựa vào chọc dò tuỷ sống.

Áp xe não:Thường đau đầu dữ dội kèm theo là tình trạng nhiễm khuẩn như sốt cao, môi khô, lưỡi bẩn và các dấu hiệu thần kinh khu trú như liệt nửa người, liệt mặt, lác hoặc mù một bên mắt, các cơn co giật cục bộ…tuỳ theo vị trí của áp xe. Chẩn đoán bệnh dựa vào chụp cắt lớp vi tính hoặc cộng hưởng từ sọ não, đồng thời phải tìm những ổ nhiễm khuẩn ban đầu ở trên da, nhiễm khuẩn ở khu vực hàm mặt, nội tâm mạc.

Viêm tắc tĩnh mạch não:Thường là viêm tắc tĩnh mạch sau đẻ hoặc từ một ổ nhiễm trùng ở các xoang, mụn nhọt, đinh râu ở hàm mặt. Bệnh nhân có biểu hiện nhiễm trùng nặng, sốt cao kèm theo liệt một số dây thần kinh như dây III, IV, VI, V ₁… Chẩn đoán dựa vào chụp cắt lớp vi tính sọ não và chụp mạch não ở thì tĩnh mạch.

Bệnh tăng nhãn áp(Glaucoma): Đau đầu dữ dội trước trán và hố mắt hai bên, cảm giác như mắt bị đẩy lồi, kèm theo đó bệnh nhân có biểu hiện buồn nôn, nôn, giảm thị lực, mắt đỏ, biến dạng đồng tử, đôi khi có liệt dây thần kinh vận nhãn, nếu không được phát hiện và xử trí kịp thì có thể dẫn đến mù mắt. Việc chẩn đoán bệnh dựa vào đo nhãn áp.

Cơn tăng huyết áp:Cơn đau điển hình thường xảy ra lúc cuối đêm về sáng (khoảng 3-5 giờ sáng) kéo dài tới khi thức dậy và giảm dần khi bệnh nhân bắt tay vào công việc. Vị trí đau thường khu trú ở vùng chẩm hoặc trán, có thể lan lên trên đỉnh đầu nhưng ít khi đau trội một bên mà thường cân đối hai bên đầu, trong cơn đau bệnh nhân có cảm giác mỏi, cứng các cơ ở cổ gáy. Một đặc điểm nữa là phần lớn đau đầu biến đổi theo sự tiến triển của huyết áp, đau giảm đi khi huyết áp hạ và ngược lại. Bên cạnh đó, trạng thái tâm lý, cảm xúc cũng có ảnh hưởng đến cơn đau, đau tăng khi lo buồn căng thẳng, giảm đi khi nghỉ ngơi, thư giãn. Ngoài ra trong bệnh tăng huyết áp, đau đầu rất hiếm khi xuất hiện đơn độc mà thường đi kèm với đánh trống ngực và chóng mặt, đặc biệt là khi thay đổi tư thế đột ngột. Chẩn đoán dựa vào đo huyết áp, điều trị bằng thuốc hạ áp, thuốc giảm đau và thuốc an thần nhẹ trong trường hợp bệnh nhân có rối loạn về tâm lý.