Nguyên nhân thất bại của chính phủ điện tử

Tỷ lệ thất bại của chính phủ điện tử ở Châu Âu và Mỹ cũng không phải là nhỏ. Hiện nay, ở Ấn Độ, một nửa số dự án chính phủ điện tử đang thực hiện có khả năng cũng không đem lại kết quả khả quan. Thất bại ở đây có nghĩa là không thể cung cấp các dịch vụ công, đem lại lợi ích cho các doanh nghiệp và công dân.

Nguyên nhân do đâu?

Trong trào lưu xây dựng chính phủ điện tử, có một vấn đề rất phổ biến nhưng lại ít được chú ý và đề cập, đó là độ rủi ro của dự án. Thông thường các dự án tin học hoá đều có độ rủi ro cao, tỷ lệ thành công chỉ khoảng 30%, chính phủ điện tử cũng không ngoại lệ. So với các dự án tin học hoá thông thường (như tin học hoá doanh nghiệp), các dự án triển khai chính phủ điện tử thường phức tạp hơn, kinh nghiệm ít hơn, chịu nhiều ảnh hưởng của các nhân tố bất xác định hơn. Nhiều chuyên gia đã dành thời gian khảo sát về sự thất bại của việc xây dựng chính phủ điện tử ở các nước đang phát triển và đã rút ra kết luận rằng: những thất bại này không chỉ xảy ra ở các chương trình ứng dụng chính phủ điện tử, mà là do hệ thống tin học yếu kém. Thêm vào đó, các dự án chính phủ điện tử ở các nước đang phát triển được thiết kế với những mục tiêu không được khảo sát kỹ lưỡng và triển khai không hợp lý. Tuy nhiên, một điều đáng chú ý là, chúng ta rất ít khi được nghe thấy thông tin nói về dự án chính phủ điện tử thất bại. Nguyên nhân chủ yếu trong vấn đề này chủ yếu gồm :

- Cơ quan chính phủ và nhà cung cấp dịch vụ không muốn để lộ sự thất bại của mình.

- Tiêu chuẩn đánh giá sự thành công và thất bại của chính phủ điện tử rất mơ hồ, một số dự án chỉ thành công về mặt kỹ thuật, mặc dù không có nhiều ứng dụng trong thực tế nhưng cũng vẫn coi là dự án đã thành công.

- Sự thành công ở một số nội dung trong dự án đã che lấp đi sự thất bại về mặt tổng thể của dự án. Ví dụ, một mô-đun nào đó trong dự án đã thành công, nhưng hiệu quả tổng thể của dự án lại không thể phát huy.

Biểu hiện của sự thất bại

- Chỉ có một số chức năng đạt đựợc như ý tưởng dự án ban đầu, chức năng của một hoặc một số mô-đun đạt được như mục tiêu đã định, nhưng các chức năng khác không phát huy được đầy đủ tác dụng.

- Về cơ bản là đạt được mục tiêu, nhưng thời gian kéo dài, chi phí gia tăng. Các dự án này thường là do khi thiết kế xem xét không chu toàn, nên phải áp dụng một số biện pháp bổ cứu, như tăng cường mô-đun chức năng, áp dụng kỹ thuật tiên tiến hơn, thay đổi thiết bị.

- Hoàn thành mục tiêu về mặt kỹ thuật, nhưng hiệu quả lại không phát huy được hoàn toàn, các dự án này tương đối nhiều, hay còn gọi là thành công về mặt kỹ thuật nhưng thất bại về mặt chức năng.

Nguồn gốc của rủi ro

Dự án chính phủ điện tử thường tồn tại nhiều yếu tố rủi ro, cụ thể gồm: rủi ro trong phương án, rủi ro trong việc lựa chọn mô hình, rủi ro trong hoạt động mua sắm thiết bị, rủi ro trong quá trình thực thi, rủi ro trong quá trình vận hành, rủi ro trong quá trình đổi mới, nâng cấp hệ thống, rủi ro trong quá trình quản lý, rủi ro trong quá trình phối hợp thực thi với doanh nghiệp, rủi ro trong đầu tư, rủi ro trong quá trình hợp nhất với các thiết bị thông tin có sẵn…

Biện pháp giảm rủi ro

Đứng trước dự án với độ rủi ro cao như vậy, làm thế nào để nâng cao tỷ lệ thành công của chính phủ điện tử? Chúng ta có thể áp dụng một số biện pháp sau:

- Mục tiêu rõ ràng, hay nói cách khác, xác định sự thành công của một dự án. Đièu đầu tiên là phải xác định mục tiêu thành công, nếu không sẽ không thể tiến hành đánh giá được dự án đó. Mục tiêu đề ra cần vừa phải để có thể đạt được, đồng thời cũng phải cụ thể để có thể đánh giá. Một số ví dụ: “Đảm bảo quản lý thông tin 24/24”, “sau khi Chủ tịch UBND thành phố nhận được thư, tự động gửi thư trả lời là đã nhận được”,”đảm bảo có thể tải được các biểu mẫu (văn bản) của các bộ ban ngành từ hệ thống mạng Internet” hoặc “đảm bảo cho trang chủ được update trong các ngày làm việc” v.v…

- Xác định rõ mô hình “chính phủ đóng vai trò chủ đạo, doanh nghiệp đóng vai trò xây dựng”. Ở một số quốc gia, còn tồn tại một nhận thức sai lầm khá phổ biến, cho rằng chính phủ điện tử chủ yếu là công việc của các doanh nghiệp IT, sau khi giao khoán dự án cho một doanh nghiệp nào đó thực hiện, chính phủ chỉ còn chờ đợi kết quả. Thực ra chính phủ điện tử chủ yếu là công việc của chính phủ, không thể chỉ dựa vào doanh nghiệp mà hoàn thành tất cả các khâu, trong quá trình xây dựng chính phủ điện tử, cần phát huy đầy đủ vai trò không thể thiếu của chính phủ.

- Làm tốt công tác vận hành: Dự án xây dựng thành công hay không, vấn đề cốt lõi phụ thuộc vào kết quả vận hành. Nhiều doanh nghiệp và chính phủ chỉ coi trọng công tác xây dựng, trong khi lại thờ ơ với khâu vận hành.

- Giải quyết tốt mối quan hệ giữa kỹ thuật và hệ thống, đảm bảo hệ thống có thể nâng cấp, linh hoạt, vừa đảm bảo sự an toàn, vừa có thể khai thác thông tin.