Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam
Thứ hai, 08/08/2011 18:28 (GMT+7)

Người giải mã thách đố 40 năm

TS Hoành Sơn sinh năm 1978 tại Đà Nẵng. Anh từng học các trường THPT Phan Chu Trinh, ĐH Ngoại ngữ và ĐH Kinh tế Đà Nẵng trước khi sang Pháp học sau đại học. Thử đọc qua một phần luận án “Khảo sát lại mối quan hệ giữa toàn cầu hóa và hiệu quả doanh nghiệp: một phân tích ba chiều” của TS Hoành Sơn mới thấy thật nể anh. Đây là chủ đề được các chuyên gia về chiến lược kinh tế trên thế giới nghiên cứu suốt 40 năm nhưng vẫn “nhiều câu hỏi hơn lời giải đáp”.

Luận án của TS Hoành Sơn có cách tiếp cận vấn đề rất chặt chẽ và mang nhiều khác biệt so với các nghiên cứu trước đây. Anh khảo sát tác động cả 3 chiều của toàn cầu hóa lên hiệu quả doanh nghiệp: chiều rộng (độ dàn trải địa lý trong kinh doanh của các công ty), chiều sâu và sự phân bố. TS Hoành Sơn đã đưa ra được một số điểm nhấn lý thuyết mới có thể góp phần làm sáng tỏ chủ đề từng gây tranh cãi suốt 40 năm qua. Với những thành quả đáng kể này, không ngạc nhiên khi anh được trao giải thưởng Luận án xuất sắc nhất năm 2010 của Tổ chức Đào tạo Quản lý doanh nghiệp quốc gia (FNEGE) ở hạng mục Quản lý chiến lược.

PV Thanh Niênđã có dịp trao đổi qua điện thoại và e-mail với TS Nguyễn Phạm Hoành Sơn.

Vài trăm trang luận án của anh được viết rất “mượt mà” bằng tiếng Pháp. Làm thế nào anh chinh phục được ngôn ngữ nổi tiếng lãng mạn nhưng cũng khó nhằn này?

Tôi bắt đầu học tiếng Pháp năm 1997 ở bậc đại học. Những năm đầu làm quen với ngoại ngữ mới bao giờ cũng gặp nhiều khó khăn, vất vả. May mắn là các thầy cô Pháp văn đã giúp tôi cảm và yêu được ngôn ngữ của Molière, duyên dáng và “giàu” lắm.

Cơ hội tiếp xúc với tiếng Pháp mở ra thêm khi tôi được sang “xứ Gaulois” du học nhờ học bổng của Tổ chức ĐH Pháp ngữ (AUF) sau 4 năm học chuyên ngành Quản trị doanh nghiệp tại ĐH Kinh tế Đà Nẵng.

Anh gặp những khó khăn và thuận lợi gì trong quá trình thực hiện luận án?

Có lẽ thuận lợi lớn nhất của tôi là được làm việc với các giáo sư hướng dẫn đầu ngành của Pháp. Họ luôn chấp nhận và tôn trọng sự khác biệt trong lối suy nghĩ của học trò. Ngoài ra, được khai thác hệ thống cơ sở dữ liệu sâu rộng tại đây cũng là một thuận lợi lớn.

Còn áp lực nặng nề nhất là trong giai đoạn xây dựng mô hình và thiết kế phương pháp nghiên cứu. Thách thức đặt ra là làm sao tạo được mô hình đa lý thuyết, 3 chiều và 3 pha giữa 2 biến toàn cầu hóa - hiệu quả doanh nghiệp. Đồng thời thực hiện điều này với phương pháp nghiên cứu động, nhị pha (phân tích bộ phận và phân tích chéo tổng thể).

40 năm qua, nhiều bậc tiền bối đã nghiên cứu về mối tương quan giữa toàn cầu hóa và hiệu quả doanh nghiệp nhưng kết quả vẫn “nhiều câu hỏi hơn lời giải đáp”. Vì sao anh chọn một đề tài gai góc đến thế?

Tôi chọn vì cảm thấy bị cuốn hút bởi chiều sâu lịch sử của đề tài gây tranh cãi này. 4 thập niên qua, chúng ta chứng kiến sự ra đời của 8 trường phái nghiên cứu. Mỗi trường phái có phương pháp, mô hình nghiên cứu, kết quả thực nghiệm và cả những hạn chế riêng. Nhưng sau tất cả, bản chất của mối quan hệ giữa hai biến toàn cầu hóa - hiệu quả doanh nghiệp vẫn không rõ ràng và không kết luận được. Nó có thể âm, có thể dương và tuyến tính, có thể hai pha theo mô hình chữ U chuẩn, có thể 3 pha theo mô hình chữ S nằm ngang.

Kết quả của anh được các chuyên gia Pháp đánh giá rất cao, cụ thể là giải thưởng luận án xuất sắc. Anh nhận xét thế nào về kết quả nghiên cứu của mình? Đây có phải là câu trả lời cho “câu hỏi 40 năm”?

Nghiên cứu của tôi mang lại những đóng góp nhỏ cho một lĩnh vực nghiên cứu vốn rất phát triển nhưng còn nhiều “rối rắm” và chưa thực sự thống nhất. Luận án được chọn trao giải thưởng là do có những điểm mới và thể hiện được bản sắc riêng. Kết quả nghiên cứu chỉ ra được bản chất phi tuyến và ba pha không chỉ của riêng những bộ phận cấu thành mà của cả tổng thể mối quan hệ 3 chiều giữa toàn cầu hóa và hiệu quả doanh nghiệp. Đây mới chỉ là “lời mở đầu của câu trả lời”. Chính vì thế, tôi đang tiếp tục nghiên cứu chiều thứ 4 của mối quan hệ này.

Theo mô hình “chữ S nằm ngang” của “chiều sâu quốc tế hóa” trong nghiên cứu của anh, một số công ty VN khi chưa vượt qua giai đoạn “đi xuống” đầu tiên có thể bị những tập đoàn lớn nước ngoài mua lại trọn gói, không có cơ hội tiến đến giai đoạn tiếp theo để thấy hiệu quả và lợi nhuận tăng lên? Tiềm năng “quốc tế hóa” của các công ty VN ra sao?

Quan sát của bạn cũng phản ánh đúng thực tế là một số doanh nghiệp VN không may phải “rời khỏi cuộc chơi” rất sớm vì những lý do khác nhau ở ngay pha đầu tiên của quá trình quốc tế hóa. Tôi nghĩ nguyên nhân là vì thiếu nguồn lực nhân sự, tài chính và nhất là chiến lược cạnh tranh cả ngắn và dài hạn.

Nhưng đó không phải là bức tranh chung. Tôi tin rằng với bối cảnh kinh tế khu vực và thế giới ngày càng hội nhập, VN sẽ không nằm ngoài dòng chảy này. Doanh nghiệp nước ta dù ở những ngành nghề truyền thống như sản xuất gạo, dệt may thủ công, gốm sứ… hay trong những ngành đòi hỏi kỹ thuật cao như công nghệ thông tin đều có thể tự xây dựng cho mình lợi thế cạnh tranh riêng. Điều này cho phép doanh nghiệp làm giảm hoặc rút ngắn pha phi hiệu quả kinh tế ban đầu trong quá trình khai thác thị trường thế giới. Nhờ đó vẫn có thể hình dung khả năng tồn tại, chuyển tiếp và phát triển ở những pha sau.

Giải thưởng danh giá

Giải thưởng Luận án xuất sắc nhất do Tổ chức Đào tạo quản lý doanh nghiệp quốc gia (FNEGE) của Pháp trao tặng hằng năm có nhiều hạng mục khác nhau. Riêng hạng mục Quản lý chiến lược do Hiệp hội Quản lý chiến lược quốc tế (AIMS) chịu trách nhiệm thẩm định về chuyên môn. TS Nguyễn Phạm Hoành Sơn là người nước ngoài đầu tiên được vinh danh từ khi giải thưởng được lập ra năm 1998.

Cả 2 tổ chức trao giải đều rất có uy tín. AIMS là một trong những hiệp hội hàng đầu của các giảng viên và nhà nghiên cứu khối Pháp ngữ về quản lý và chiến lược. Còn FNEGE do Chính phủ Pháp và các công ty trong nước đồng sáng lập với mục đích phát triển chương trình đào tạo bậc cao của ngành quản lý. Hội đồng quản trị của tổ chức này bao gồm các giáo sư đầu ngành, đại diện của công ty và bộ, sở trong chính phủ. Như quy định, Chủ tịch FNEGE hiện nay, ông Michel Bon là một lãnh đạo doanh nghiệp. Ông từng là Tổng giám đốc Tập đoàn Carrefour, Chủ tịch Tập đoàn viễn thông - truyền thông France Télécom…

Xem Thêm

Tin mới

49 năm của Voyager 1, một ngày của ánh sáng
Sau hoàng hôn ngày 17/11, NASA mời người dân khắp thế giới hướng đèn lên trời, nháy mã Morse “V-G-R” chào Voyager 1, vật thể nhân tạo đầu tiên đi tới khoảng cách một ngày ánh sáng. Con tàu thăm dò vừa chạm mốc một ngày ánh sáng lúc 5h 16 phút 7 giây sáng 18/11 theo giờ miền Đông nước Mỹ (EST).
Tăng cường năng lực, đổi mới cơ chế tài chính khoa học và công nghệ
Tháo gỡ các điểm nghẽn về cơ chế tài chính, thủ tục hành chính và quản trị rủi ro sẽ tạo động lực mạnh mẽ để cộng đồng khoa học và công nghệ cả nước tự tin bước vào giai đoạn phát triển mới, góp phần thiết thực vào sự nghiệp đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk – Thành viên tích cực của Mặt trận trong giai đoạn mới
Trong hệ thống Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Liên hiệp Hội tỉnh Đắk Lắk là tổ chức tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức KH&CN, làm cầu nối giữa trí thức với Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Trong giai đoạn mới, phát huy vai trò thành viên của Mặt trận, Liên hiệp Hội tăng cường phối hợp, phát huy trí tuệ đội ngũ trí thức, góp phần củng cố khối đại đoàn kết và thúc đẩy tỉnh Đắk Lắk phát triển nhanh, bền vững.
VUSTA tổng kết 15 năm triển khai Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS
Ngày 12/11/2026, tại Quảng Ninh, Ban Quản lý dự án VUSTA - Dự án Quỹ Toàn cầu phòng, chống HIV/AIDS tổ chức tổng kết dự án giai đoạn 2024-2026, đồng thời nhìn lại toàn bộ chặng đường hoạt động giai đoạn 2011-2026. Sự kiện đánh dấu 15 năm VUSTA đóng vai trò là cầu nối chiến lược, gắn kết cộng đồng cùng hệ thống y tế công của Việt Nam trong công tác phòng, chống dịch bệnh.
Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38: Lần đầu tiên trao 02 giải Đặc biệt, ghi nhận 312 đồ án dự thi
Sáng 15/11, tại Hà Nội, Lễ trao Giải thưởng Loa Thành lần thứ 38 năm 2026 được tổ chức nhằm vinh danh những đồ án xuất sắc thuộc lĩnh vực Kiến trúc - Xây dựng. Mùa giải năm nay ghi nhận số lượng tham dự cao kỷ lục với 312 đồ án đến từ 29 trường đại học trên cả nước. Đặc biệt, lần đầu tiên trong lịch sử 38 năm tổ chức, Giải thưởng trao hai giải Đặc biệt cho những đồ án có chất lượng nổi bật.
Bắc Ninh: Hội thảo Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ
Ngày 12/11, Liên hiệp các Hội Thành phố đã phối hợp Cục Sở hữu trí tuệ- Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Hội thảo “Sử dụng và khai thác công cụ sở hữu trí tuệ thúc đẩy hoạt động nghiên cứu phát triển và đổi mới sáng tạo trong các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn Thành phố Bắc Ninh”.