Ngủ đông nhân tạo

Chết giả

Những động vật ngủ đông tận dụng nhiệt độ thấp của môi trường để làm chậm quá trình chuyển hoá của cơ thể. Loài sóc đất Bắc cực chẳng hạn, chúng thường ngủ đông ở những nơi đất đóng băng. Nhiệt độ cơ thể của chúng có thể hạ xuống thấp hơn cả nhiệt độ của những tảng băng. Nhịp tim và áp lực máu cũng giảm rất mạnh, não nhận được rất ít máu và lượng ôxy đến các mô cũng giảm. Trong khi đó, ở người; việc lấy bớt oxy của mô nhằm thay đổi quá trình chuyển hoá sẽ gây nên hiện tượng thiếu máu cục bộ và có thể dẫn tới tử vong. Ngược lại, khi đưa lượng máu cung cấp trở lại như bình thường thì sẽ gây tổn thương tế bào. Ở những động vật ngủ đông, chúng có thể kiểm soát được cả hai quá trình này mà không có bất kỳ sự nguy hiểm nào với cơ thể.

Năm 2006, các nhà khoa học Nhật Bản đã nhận dạng được một loại hormon quy định khả năng ngủ đông ở loài gấu vùng Xibia. Mặc dù còn rất nhiều điều cần phải khám phá về hiện tượng ngủ đông, song hiện các nhà khoa học đã tạo ra tình trạng tương tự với chuột trong phòng thí nghiệm. Bằng cách tiêm chất sunfua hydrogen vào cơ thể chuột, nhóm nhà nghiên cứu do hai chuyên gia gây mê của Bệnh viện đa khoa Massachussets Boston đã làm cho nhịp tim và nhịp thở của chuột giảm xuống một nửa, nhiệt độ cơ thể chỉ nhỉnh hơn nhiệt độ môi trường một chút. Thậm chí lượng oxy và năng lượng tiêu thụ giảm tới 90% - một dấu hiện quan trọng của sự thay đổi cơ chế chuyển hoá.

Dùng hoá chất làm chậm quá trình chuyển hoá

Tuy nhiên theo các nhà khoa học, chất sunfua hydrogen có thể làm chậm quá trình chuyển hoá nhưng không tạo ra được hiện tượng ngủ đông một cách hoàn hảo nhất. Chất sunfua hydrogen cũng làm hạn chế tác hại của sự thiếu máu cục bộ trong trường hợp tai biến mạch máu não, đau tim.

Ở một nghiên cứu khác, Cheng Chi Lee và các đồng nghiệp tại Đại học Texas (Mỹ) lại phát hiện ra một loại chất có thể tạo ra hiện tượng ngủ đông có tên adenosin – 5’ – mononphosphat )5’AMP. Tiêm 5’AMP vào cơ thể chuột trong vòng một giờ, nhiệt độ cơ thể giảm đi 10 ⁰C (từ 37 ⁰C - 27 ⁰C), đồng thời tất cả các hoạt động của cơ thể đều ngưng lại. Sau khoảng 3h - 12h cơ thể lại trở lại bình thường tuỳ vào liều lượng 5’AMP được tiêm vào cơ thể.

Hai nghiên cứu trên đã chứng minh bằng những tác động hoá học, y học hiện đại có thể làm chậm quá trình chuyển hoá ở động vật có vú. Tuy nhiên, để áp dụng trên cơ thể người thì 5’AMP có vẻ khả thi hơn sunfua hydrogen. Dù chưa đạt được tới một sự ngủ đông hoàn hảo, nhưng những kết quả đó cũng đã đủ để có những ứng dụng thiết thực trong y học.

Bằng cách đưa một người bị thương vào một giấc ngủ dài, các bác sĩ sẽ có nhiều thời gian hơn để ngăn sự xuất huyết. Ngủ đông nhân tạo còn giúp kéo dài sự sống cho các bộ phận cấy ghép sau khi lấy chúng ra khỏi cơ thể của người hiến tặng. Chìm vào một giấc ngủ dài sẽ còn giúp các nhà du hành vũ trụ chinh phục được những hành tinh xa xôi trong tương lai…

Nguồn: Khoa học & đời sống, số 28, 8/4/2007, tr7