Một vài ý kiến về công tác tư vấn, phản biện và giám định xã hội
Trong 3 năm kể từ Đại hội lần thứ 4 Hội KHKT Đúc - Luyện kim Việt Nam thành công (năm 2003) một cục diện mới mở ra. Hội đã hướng công tác của mình vào các hoạt động chính quan trọng, trong đó có vấn đề tư vấn, phản biện và giám định xã hội những dự án đầu tư lớn của ngành và của cả nước.
Năm 2003 – 2004 Bộ Kế hoạch và Đầu tư giao thẩm định dự án “Xây dựng tổ hợp bôxit-nhôm Lâm Đồng” do hãng nhôm Pichiney (Cộng hòa Pháp) và viện thiết kế cơ khí (Bộ Công nghiệp) lập với công suất 600.000 T alumin và 150.000 T nhôm/năm (giai đoạn mở rộng sẽ tăng công suất lên gấp đôi với tổng vốn đầu tư 680 triệu USD). Dự án này đã khởi công xây dựng giai đoạn đầu 600.000 T alumin đầu năm 2006 tại Lâm Đồng.
Năm 2005 Bộ Kế hoạch và đầu tư giao thẩm định dự án “Xây dựng nhà máy chế biến pigment titan Hà Tĩnh” do hãng titan Granex Spol (Cộng hòa Séc) và Viện nghiên cứu Mỏ - luyện kim lập. Nhà máy sản xuất pigment titan có công suất 30.000 tấn sản phẩm chính, 56.700 tấn thạch cao, 68.000 tấn sunfat sắt, 150.000 tấn axit sunfuric/năm với tổng vốn đầu tư gần 130 triệu USD.
Năm 2006 Bộ Công nghiệp giao tham gia lập dự án “Quy hoạch phát triển khoa học – công nghệ gang thép thời kỳ 2006 – 2010 và tầm nhìn 2020”.
Ngoài ra Hội còn tư vấn, thẩm định các dự án xây dựng các nhà máy luyện kim của địa phương như nhà máy luyện gang của Tuyên Quang; tư vấn thiết kế nhà máy sản xuất ilmênit hoàn nguyên trước 10.000 tấn/năm cho Vĩnh Phúc và Quảng Trị, tư vấn công nghệ nhà máy sản xuất ống nhôm xây dựng 10.000 tấn/năm cho Công ty cơ khí Đông Anh, công nghệ làm khuôn cho điêzen Sông Công đúc hàng xuất khẩu.
Đặc biệt, tháng 10/2005 Hội đã tổ chức thành công Hội nghị quốc tế về những thành tựu mới và hướng phát triển tương lai và hội nhập của ngành đúc - luyện kim với 100 nhà khoa học của 16 nước châu Á và thế giới tham gia, có 80 báo cáo khoa học được trình bày ở hội nghị. Hội nghị đã có tiếng vang lớn trong nước và quốc tế.
Ngoài ra Hội đã tổ chức các hội thảo khoa học ngành luyện kim năm 2004 và 2005 nhằm tổng kết những thành tựu mới và định hướng nghiên cứu phát triển của ngành đúc - luyện kim cả nước để sẵn sàng hội nhập một cách chủ động và có hiệu quả.
Việc thẩm định và phản biện xã hội những dự án lớn của nhà nước đều được hoàn thành có chất lượng tốt, khách quan nên được cơ quan nhà nước như Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Công nghiệp, các tổng công ty và các cơ quan chức năng đánh giá cao và tín nhiệm. Vị thế của Hội đối với việc phát triển ngành ngày càng cao hơn và quan trọng hơn.
Từ các kết quả đạt được có thể rút ra những nguyên nhân và cũng là những kinh nghiệm trong công tác tư vấn, phản biện và thẩm định xã hội của các hội nghề nghiệp là:
1. Hội phải là tổ chức quần chúng mạnh, có bộ máy lãnh đạo vững vàng, đặc biệt là Chủ tịch, Phó Chủ tịch, Tổng thư ký, thường vụ là những người có tâm huyết, một lòng vì sự nghiệp chung, sáng suốt và nhạy bén.
2. Tập hợp được đông đảo đội ngũ các nhà khoa học có trình độ cao, có kinh nghiệm, có uy tín trong và ngoài biên chế tham gia.
3. Lãnh đạo Hội và hội viên luôn quán triệt và thấm nhuần công tác tư vấn, phản biện và giám định xã hội là một công tác chính, quan trọng để hội có thể đóng góp cho sự phát triển ngành và xã hội.
4. Có kế hoạch hoạt động và tổ chức thật chặt chẽ.
5. Có mối liên hệ khăng khít với các cơ quan quản lý (Bộ Công nghiệp; Bộ Kế hoạch và Đầu tư; Bộ Khoa học và Công nghệ; các xí nghiệp, các tổng công ty, các nhà máy, viện, trường...).
6. Có tín nhiệm với các cơ quan, đơn vị, xí nghiệp bằng những việc làm cụ thể có tinh thần trách nhiệm cao và chất lượng tốt.
