Một số yếu tố phát sinh bệnh đạo ôn và cách phòng trừ

Trả lời: Bệnh cháy lá còn gọi là bệnh đạo ôn, do nấm pyricularia oryzaegây ra. Bệnh gây hại ở nhiều giai đoạn, từ cây mạ đến trổ bông, làm cho lá lúa bị cháy khô và hạt bị khô lép, gây thiệt hại 10 – 50% năng suất nếu không phát hiện, phòng kịp thời.

Triệu chứng: Trường hợp giống chống chịu cao chỉ thấy những chấm nâu li ti bằng đầu ghim, trường hợp giống chống chịu kém thì vết bệnh ban đầu tròn nhỏ màu xanh xám nhạt, sau đó ngả vàng và lan rộng thành hình thoi, nhọn ở hai đầu, lưu ý là có chấm xám ở giữa. Tại những vết chấm xám này có rất nhiều bào tử nấm được phát sinh và phát tán vào không khí để lây lan khắp nơi. Trong thực tế, có thể làm ô dự bao khoảng 1m ²(sạ dày và bón nhiều phân đạm), khi thấy vết bệnh xuất hiện điển hình (dạng hình thoi) trên ô dự báo thì phun thuốc kỹ toàn bộ ruộng lúa (nhất là lúa bệnh tại ô dự báo). Ngoài ra, việc chọn giống lúa kháng bệnh phù hợp với chân đất của từng địa phương cũng là điều cần lưu ý.

Về dinh dưỡng: Bón thúc đạm nhiều và thúc muộn cũng làm cho bệnh trầm trọng, do đạm hoà tan tích luỹ trong cây là thức ăn phù hợp với sự sinh trưởng của nấm. Vì vậy, cần bón khoảng 80 – 100 kg đạm/ha là vừa hoặc dựa vào bảng so màu lá lúa để bón phân hợp lý, hoặc có thể dùng phân bón lá VI – PAC 88 phun ở giai đoạn đẻ nhánh và lúc làm đòng, giúp cây lúa vừa phát triển tốt vừa có thể hạn chế bệnh, vì trong loại phân bón này đã có hàm lượng NPK cân đối và một số vi lượng thích hợp giúp cây cứng hơn, chống chịu bệnh tốt hơn.

Về điều kiện khô hạn: Khi đất bị khô hạn thì khả năng hấp thụ dinh dưỡng giảm, quá trình trao đổi chất diễn ra kém, cây lúa không chống chọi được bệnh. Vì vậy bà con nên giữ mực nước đầy đủ trên mặt ruộng, tránh để ruộng bị khô khi dịch bệnh đang xảy ra.

Về điều kiện khí hậu thời tiết: Các nhà khoa học đã nghiên cứu và nhận thấy rằng khi nhiệt độ không khí 24 – 28 độ C, độ ẩm trên 80% thì bào tử có thể nảy mầm tạo thành giác bám, sau đó đâm xuyên vào cách tế bào lá lúa để phát triển và gây hại. Trong vụ lúa đông xuân thời tiết mát mẻ, độ ẩm cao, nên năm nào bà con cũng thấy bệnh đạo ôn gây hại. Hoặc là khi mưa nhỏ kéo dài, trời âm u, đêm có sương mù nhiều cũng là điều kiện thuận lợi cho bệnh đạo ôn phát triển. Do đó, bà con phải theo dõi thời tiết và thăm đồng thường xuyên để phun thuốc phòng trừ khi bệnh chớm xuất hiện. Về sự lây lan của nấm bệnh: Bào tử có thể bay trong không khí và theo gió lây lan khắp nơi. Vì vậy phải cày vùi rơm rạ sau thu hoạch, thu gom – tiêu diệt lúa cày – lúa chét, cỏ dại mọc ven bờ để tránh mầm bệnh lưu tồn và lây lan cho những vụ sau. Ngoài ra, nấm có thể lây lan qua các hạt bị bệnh, chúng được tìm thấy trong phôi, nội nhũ, vỏ hạt lúa. Vì vậy, việc sử lý hạt giống trước khi gieo sạ cũng cần được quan tâm. Chọn thuốc có phổ tác dụng rộng như WORKUO 9SL, VICARBEN 50 HP, VIXAZOL 275SC, VIRAM PLUS 5000SC vừa trừ nấm đạo ôn vừa trừ được mầm bệnh của những loại nấm khác (nấm gây bệnh đốm nâu, lúa von, lem hạt). Về thuốc phòng trừ bệnh đạo ôn: Hiện nay có rất nhiều loại thuốc để phòng trừ các bệnh đạo ôn đạt hiệu quả cao và phổ biến như VIFSI 40 ND, FUJIONE 40 ND, VIFUKI 40 ND, VIKITA 50 ND… Để việc phòng trừ bệnh đạo ôn đạt hiệu quả, bà con nên sử dụng đúng liều lượng khuyến cáo trên bao bì; khi phun thuốc nên chỉnh béc phun cho thật nhuyễn để thuốc có thể bám đều trên lá và trên bông; lượng nước thuốc phun tuỳ thuộc giai đoạn lúa. Khi lúa ở giai đoạn đẻ nhánh thì lượng nước thuốc chỉ cần khoảng 320 lít/ha nhưng khi lúa đã lớn kín hàng thì lượng nước thuốc phun phải nhiều hơn để đảm bảo phủ đều khắp diện tích mặt lá và bông lúa. Mặt khác, khi phun thuốc vào sáng sớm, nên dùng cành cây gạt sương đọng trên lá trước, vì chúng có thể kéo nước thuốc rơi xuống đất; nên phun thuốc vào chiều mát. Khi bệnh đạo ôn đã phát triển mạnh phải phun thuốc ít nhất 2 lần. Để việc phun thuốc phòng trừ đạo ôn và sâu bệnh khác nói chung đạt hiệu quả cao, cần áp dụng phương pháp “4 đúng”, đồng thời phối hợp biện pháp “3 tăng, 3 giảm”. Làm cỏ cho lúa.