Một số vấn đề nông dân cần chú ý khi bón phân cho lúa cao sản
1. Nên bón phân theo yêu cầu sinh lý của cây
- Phân đạm (N): cây lúa cần phân đạm gần như suốt giai đoạn sinh trưởng, nhưng thời kỳ bón phân đạm hiệu quả nhất là giai đoạn cây con, đẻ nhánh, làm đòng và một ít đạm khi lúa trổ. Tuy nhiên cũng không nên bón quá thừa phân đạm, đặc biệc là từ giai đoạn lúa làm đòng trở về sau sẽ làm cho cây lúa non mềm, dễ đỗ ngã, dễ bị các loài sâu bệnh tấn công, hạt bị đen do lem lép và làm giảm năng suất.
- Phân Lân (P): cây lúa cần phân lân rất sớm để phát triển bộ rễ, phát triển thân lá và đẻ nhánh. Ngoài ra, phân lân còn có tác dụng giảm ngộc độc phèn hoặc ngộ độc hữu cơ cho cây lúa, do đó các dạng phân lân nên được bón tập trung ở thời điểm đầu vụ nhất là các loại phân lân khó tiêu tiêu như Super lân thì nên bón lót trước hoặc ngay sau khi sạ.
- Phân Kali (K): cây lúa cần phân kali ở giai đoạn đầu và ở giai đoạn làm đòng, riêng vụ Hè-Thu và Thu-Đông thường có ít ánh sáng (số giờ nắng/ngày từ 6-7 giờ) lại trùng vào lúc thời tiết mưa bảo dễ gây đổ ngã cho lúa. Do đó cần bón đủ phân kali cho lúa và có thể bón làm 2 đợt ngay khi gieo sạ lúa và lúc lúa sắp làm đòng để đảm bảo chắc hạt và nâng cao năng suất, ngoài ra kali còn tạo sức đề kháng cho cây lúa và chống đỗ ngã lúc sắp thu hoạch.
2. Nên bón phân theo đặc điểm của đất trồng
Đất phèn thường rất nghèo lân cần bón nhiều phân lân, đất cát thường dễ bị rửa trôi hoặc đất không giữ được nước thì cần chia ra nhiều lần bón để tránh thất thoát phân bón, đất phù sa cần bón cân đối giữa đạm lân và kali là tốt nhất.
3. Nên bón phân theo kết quả kiểm tra đồng ruộng
Nếu có thể thì nên tổ chức các thí nghiệm về phân bón trên những vùng đất cụ thể để có được công thức phân bón phù hợp cho từng chân ruộng của mình.
Để tiện áp dụng, hiện nay người ta đề nghị sử dụng bảng so màu lá lúa để bón phân đạm cho cây lúa. Cụ thể:
- Đợt 1: bón khoảng 3-4 kg Uréa + 4-6 kg DAP + 3 kg Cloruakali.
- Đợt 2: bón khoảng 6-8 kg Uréa + 3-4 kg DAP + 3 kg Clorua kali.
- Đợt 1: bón khoảng 4-5 kg Uréa + 3 kg kali.
(Nếu có bón lót phân Super lân thì không bón phân DAP và tăng thêm lượng phân Uréa)
4. Các thời kỳ cần bón phân cho lúa
Tùy theo điều kiện đất đai, mùa vụ mà chia ra số lần bón phân cho phù hợp, tuy nhiên cần chú ý một số vấn đề sau đây:
- Không nên bón phân đợt 1 quá trễ mà nên bón khoảng từ 7-10 ngày sau khi sạ. Do cây lúa giai đoạn đầu rất cần phân lân mà không có sẽ ảnh hưởng đến sự phát triển của bộ rễ nên không thể cho năng suất cao. Ngoài ra, nếu bón phân đợt 1 trễ sẽ kéo theo bón phân đợt 2 trễ (đợt 2 nên bón vào lúc lúa ). Nếu bón trễ sẽ làm cho lúa sinh thêm nhiều chồi vô hiệu, dễ phát sinh sâu bệnh và làm cho cây lúa xanh lâu hơn ảnh hưởng đến quá trình chuyển sang giai đoạn làm đòng sau này.
- Việc bón phân đợt 2 (từ 18-22 ngày sau khi sạ) còn có tác dụng chăm sóc bổ sung cho ruộng lúa phát triển đồng đều (bón vá áo ở những chổ lúa chưa tốt).
- Bón phân đón đòng khi cây lúa từ 40-45 ngày là thích hợp nhất, nếu bón quá sớm thì làm tăng thêm chồi vô hiệu, còn nếu bón muộn hơn sẽ làm cho bông lúa nhỏ, số hạt trên bông ít, hạt dễ bị lem lép. Giai đoạn này chỉ nên bón phân đạm và phân kali, không nên bón dạng phân DAP vì nó sẽ làm cho lúa xanh lâu hơn, trổ chậm, dễ lốp đổ và hạt bị lem lép năng hơn.
- Khi lúa trổ (từ 70-75 ngày sau khi sạ), nếu thấy lúa không bị nhiễm bệnh thì có thể bón phân nuôi hạt bằng phân Uréa hoặc phun KNO 3theo liều khuyến cáo để nuôi hạt.
* Những lưu ý quan trọng khác:
- Trong lúc bón phân phải xem lại bờ bao cho chắc chắn, vì nếu bể bờ nước chảy sẽ mất phân.
- Khi bón phân nhất thiết trên ruộng phải có nước
- Trong điều kiện nắng nóng cần tránh bón nhiều phân DAP vì sẽ tạo lớp váng, đóng rong xung quanh cây lúa làm cho lúa khó phát triển.
- Nếu sâu bệnh đang phát triển, nhất là các đối tượng tượng quan thuận với việc bón phân đạm như bệnh đạo ôn (cháy lá lúa), bệnh vàng lá chín sớm, bệnh khô vằn (đốm vằn), thì cần phòng trị bệnh trước khi bón phân.
Nguồn: Bản tin Nông nghiệp và Nông thôn Vĩnh Long (số 46, tháng 07/2005)
