Một số hoạt động của Liên hiệp các hội khoa học và kỹ thuật Việt Nam năm 2005

Sau Đại hội, Lãnh đạo Liên hiệp hội đã có một đợt làm việc với Lãnh đạo tỉnh uỷ và uỷ ban nhândân nhiều tỉnh gồm: An Giang, Đồng Tháp, Vĩnh Long, Tiền Giang, Phước Long, Phú Yên, Bình Định, Nam Định, Yên Bái, Cao Bằng, Tuyên Quang, Hà Giang, Hoà Bình, nhằm củng cố và nâng cao hiệu quả hoạt động của các Liên hiệp hội đã có và xúc tiến thành lập một số Liên hiệp hội mới. Do đó, năm 2005 đã có thêm Liên hiệp hội Tiền Giang, Cao Bằng, Nam Định và Hoà Bình được thành lập, đưa số lượng các Liên hiệp hội địa phương lên 43. Hai hội ngành Trung ương cũng đã được thành lập và đang làm các thủ tục để gia nhập Liên hiệp hội Việt Nam. Nếu tính cả các thành viên của Tổng hội Y học, Tổng hội Xây dựng và Tổng hội Địa chất đã được Chính phủ ra quyết định thành lập, thì số hội ngành trung ương trong hệ thống Liên hiệp hội Việt Nam chiếm 1/3 tổng các hội ở cấp trung ương.

Toạ đàm “Xây dựng chương trình hợp tác VUSTA - ICCO trong phòng chống HIV/AIDS”

Bên cạnh việc phát triển các hội về mặt tổ chức, trong thời gian qua, Liên hiệp hội Việt Nam đã tăng cường sự giao lưu, trao đổi kinh nghiệm hoạt động giữa các hội thành viên qua các hoạtđộng giao ban theo từng vùng nhằm thúc đẩy các hội phối hợp thực hiện nội dung của Nghị quyết Đại hội V. Nhiều hội thảo, lớp tập huấn đã được tổ chức với mục tiêu nâng cao nhận thức, và năng lực chocán bộ hội trong các hoạt động như xây dựng tổ chức, tư vấn, phản biện và giám định xã hội, vận động và đánh giá chính sách, xây dựng văn bản dự án theo khung logic v.v… Ngoài ra, còn nhiều lớp tậphuấn khác cũng đã được tổ chức nhằm nâng cao trình độ nghiệp vụ cho cán bộ hội thực hiện quá trình xã hội hoá các hoạt động KH&CN, GD&ĐT, phát triển cộng đồng và xoá đói giảm nghèo, chăm sócsức khoẻ phòng chống HIV/AIDS, các tệ nạn xã hội. Liên hiệp hội đã cho ra đời thêm hàng chục đơn vị trực thuộc hoạt động theo nguyên tắc tự chủ, tự chịu trách nhiệm, tự trang trải kinh phí. Đây lànhững đơn vị hoạt động theo luật KH&CN và được thành lập theo Nghị định 81 của Chính phủ. Trong toàn bộ hệ thống tổ chức của Liên hiệp hội và các hội thành viên hiện nay có hơn 400 đơn vị loạinày. Theo đánh giá của Bộ KH&CN, nhìn chung, những đơn vị này hoạt động rất có hiệu quả và chúng ta cần khuyến khích, tạo các điều kiện thuận lợi nhất cho sự ra đời và hoạt động của các tổ chứctheo loại hình đó. Trên thực tế, các loại hình tổ chức đó đã và đang làm cho nội dung và phương thức hoạt động chung của Liên hiệp hội ngày càng phong phú, đa dạng, thiết thực và hấp dẫn hơn. Trongnhiều trường hợp, các tổ chức này còn hỗ trợ tích cực cho hoạt động của cơ quan Liên hiệp hội không chỉ về chuyên môn nghiệp vụ mà còn về nhiều mặt khác.

Tư vấn, phản biện và giám định xã hội ngày càng phát triển với nhiều nội dung phong phú và thực chất. Trong năm qua, Liên hiệp hội đã tổ chức rất nhiều cuộc hội thảo, toạ đàm nhằm lấy ý kiến của các nhà khoa học đóng góp xây dựng các văn kiện trình Đại hội X của Đảng, xây dựng các đạo luật, các văn bản dưới luật. Hoạt động này đã gần như trở thành hoạt động thường ngày của Liên hiệp hội chúng ta. Văn bản đóng góp của đảng viên Đảng bộ cơ quan Liên hiệp hội đối với các văn kiện trình Đại hội X của Đảng là một thí dụ về tinh thần trách nhiệm và sự thẳng thắn đầy tâm huyết của các nhà khoa học đối với Đảng.

Năm 2005, với ý thức trách nhiệm nghề nghiệp cao, Tổng Hội Xây dựng Việt Nam, trên cơ sở những thông tin cậy thu thập được, đã công bố danh sách 59 công trình có thất thoát đầu tư trong xây dựng để cảnh báo nhắc nhở mọi người về một thực trạng tham nhũng, lãng phí đau lòng trong ngành. Tiếp đó, Tổng hội đã nêu lên danh sách 31 công trình có qui mô lớn, cấp quốc gia, đạt chất lượng tiêu biểu trong 5 năm (2000 – 2005) để cổ vũ những gương tốt cần được nhân rộng. Hội Chăn nuôi Việt Nam, trước tình hình dịch cúm gia cầm bùng phát và diễn biến phức tạp, đã khẩn trương tổ chức thu thập ý kiến chuyên gia gửi kiến nghị lên Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn về các biện pháp ngăn chặn, bảo vệ đàn gia cầm, đặc biệt là giống gà gốc, và củng cố mạng lưới thú y cơ sở.

Những việc làm của Tổng Hội Xây dựng Việt Nam và Hội Chăn nuôi Việt Nam, một lần nữa, đã chứng minh rằng, các Hội xã hội nghề nghiệp hoàn toàn đủ khả năng làm tốt chức năng tư vấn, phản biện và giám định xã hội.

Một sự kiện khác không kém phần sôi động và kéo dài nhiều tháng nay là quá trình đóng góp ý kiến cho dự thảo Luật về Hội mà Bộ Nội vụ đang chủ trì xây dựng. Các tổ chức hội đã chờ đợi Luật này từ lâu, nhưng khi được trực tiếp nghiên cứu văn bản dự thảo luật thì cảm thấy thất vọng. Tư tưởng pháp trịđang ngự trị trong dự thảo, thay vì tư tưởng pháp quyền, quan hệ đối tác giữa nhà nước và xã hội dân sự trong một quốc gia văn minh và hiện đại đang được thay bằng quan hệ quản lí và bị quản lí pha trộn giữa quản lí nhà nước và quản lí hành chính. Liên hiệp hội đã phối hợp với rất nhiều tổ chức hội khác như Hội Luật gia Việt Nam, Liên hiệp các hội văn học nghệ thuật Việt Nam, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam v.v… nhằm chung tiếng nói đóng góp thay đổi một số nội dung quan trọng của dự thảo. Liên hiệp hội, Hội Luật gia Việt Nam và một số luật gia độc lập cũng đang tiến hành xây dựng một bản dự thảo được bổ sung và sửa chữa tốt hơn để lấy ý kiến đóng góp rộng rãi, sau đó sẽ trình lên các cấp lãnh đạo của Chính phủ, Trung ương Đảng và Quốc hội xem xét. Các hoạt động khác của Liên hiệp hội đang được quan tâm thúc đẩy.

Vừa qua Liên hiệp hội đã được Nhà nước cho phép thành lập Nhà xuất bản Tri thứcmà một trong những nội dung hoạt động chính là xây dựng Tủ sách tinh hoagồm những tác phẩm khoa học nổi tiếng nhất từ xưa đến nay của nhân loại, mở đầu bằng cuốn “Bàn về tự do” của J.S.Mill (ra đời năm 1859) và cuốn “Thế giới như tôi thấy” (ra đời năm 1931) của A.Einstein, nhà vật lí vĩ đại mà năm nay toàn thế giới kỷ niệm 100 năm ngày ra đời Thuyết Tương đối của ông. Trong tương lai, hàng trăm cuốn sách quý khác sẽ lần lượt được giới thiệu với các độc giả Việt Nam.

Hoạt động thông tin của Liên hiệp hội cũng rất sôi động. Bên cạnh việc xây dựng thư viện và kho lưu trữ, việc biên soạn trang Web (www.vusta.org.vn) ngày càng được cải tiến và được nhiều người truy cập. Liên hiệp hội có ý định xây dựng trang Web này thành một tờ báo điện tử (tiếng Việt) và bản tin giới thiệu về Liên hiệp hội (tiếng Anh). Song song với trang Web, bản “Tin hoạt động của các hội khoa học và kỹ thuật” đã phát huy tác dụng bước đầu: tạo môi trường trao đổi thông tin trong toàn Liên hiệp hội, giúp cho các hội thành viên và các đơn vị trực thuộc hiểu biết nhau hơn, phối hợp với nhau tốt hơn.

Trong những năm gần đây, việc tổ chức các hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ ở Liên hiệp hội cũng được đẩy mạnh với nội dung ngày càng phong phú, tập trung chủ yếu phục vụ cho phát triển nông nghiệp, nông thôn và bảo vệ môi trường, trong đó có việc mở rộng chương trình phát triển nông thôn và theo hướng công nghiệp hoá và hiện đại hoá. Tuy nhiên các hoạt động này cần đảm bảo tính định hướng về nội dung cũng như đảm bảo tính thiết thực cao hơn của các đề tài dự án. Trong tương lai Liên hiệp hội sẽ phải đặc biệt quan tâm đến vấn đề này.

GS Viện sĩ Vũ Tuyên Hoàng trao bằng khen và giải thưởng cho 2 anh em sinh đôi Phạm Văn Đại và Phạm Văn Lượng, giải Nhất cuộc thi “Sáng tạo dành cho thanh thiếu niên, nhi đồng lần thứ I”

Nhằm phát triển rộng rãi phong trào quần chúng tiến quân vào khoa học và kĩ thuật, Liên hiệp hội đã cùng với Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tổng Liên đoàn Lao động ViệtNam, Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tổ chức Giải thưởng “Sáng tạo KHCN Việt Nam”, “Hội thi sáng tạo kĩ thuật toàn quốc”, cuộc thi “Sáng tạo thanh, thiếu niên và nhi đồng”, “Giải thưởng sinh viênnghiên cứu khoa học VIFOTEC”. Nhiều hội thành viên phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức hàng năm về giải Olympic về các môn như: Toán, Cơ, Hoá, Tin học, Vật lí v.v… Tất cả những hoạt động nàyđều có ý nghĩa thiết thực và được sự hưởng ứng tích cực và rộng rãi của xã hội.

Trong năm qua, các hoạt động hợp tác quốc tế nhằm mục tiêu nâng cao năng lực của Liên hiệp hội và các hội thành viên trong xây dựng tổ chức, vận động đánh giá chính sách, nâng cao trình độ nghiệp vụ hoạt động hội, nâng cao hiệu quả của hoạt động xoá đói giảm nghèo cũng rất sôi nổi.

Hiện nay, Liên hiệp hội Trung ương có quan hệ hợp tác chặt chẽ với nhiều tổ chức quốc tế và phi chính phủ nước ngoài như UNDP, WB, ICCO, OXFAM Anh, CARE Đan Mạch, Quỹ FORD, SNV v.v… Các hoạt động nhằm thu hút anh chị em trí thức Việt kiều đóng góp phục vụ đất nước cũng đang được đẩy mạnh.

Có thể nói rằng, trong năm 2005 Liên hiệp các hội KH&KT Việt Nam tập trung vào việc thực hiện có hiệu quả Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V, phát huy những ưu điểm, thế mạnh, khắc phục khuyết, nhược điểm, hướng về cơ sở, đóng góp xây dựng chính sách, phát triển phong trào quần chúng tiến quân vào khoa học và kỹ thuật.

PGS.TS Hồ Uy Liêm*

* Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Liên hiệp hội