Môi trường sống đe dọa sức khỏe

Rất nhiều nhà khoa học trên thế giới đã tiến hành thí nghiệm, thăm dò để chứng minh sự ô nhiễm môi trường chính là thủ phạm của căn bệnh ung thư.

Báo cáo mới đây của Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho thấy chất lượng không khí trong nhà và cao ốc văn phòng trên toàn thế giới đang sút giảm nghiêm trọng. WTO ước tính có gần 1 tỉ người, phần lớn là trẻ em và phụ nữ, đang hít thở không khí trong nhà với mức ô nhiễm gấp 100 lần cho phép của tổ chức này.

Còn theo Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ, mức độ ô nhiễm không khí trong nhà thường cao gấp 2 đến 5 lần so với ở ngoài trời đã khiến cho ngân sách quốc gia thiệt hại hàng tỉ USD vì chi phí chăm sóc sức khỏe, nghỉ bệnh, giảm năng suất làm việc. Tại Trung Quốc, theo báo cáo của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa bệnh dịch, mỗi năm có tới 2,2 triệu người, trong đó gần một nửa dưới 5 tuổi, bị thiệt mạng do các vấn đề sức khỏe liên quan tới ô nhiễm không khí trong nhà.

Báo cáo trên cho thấy mức độ ô nhiễm không khí trong nhà trên cả nước cao gấp 5-10 lần so với không khí ngoài trời. Tại Việt Nam, theo thống kê của Bệnh viện K, mỗi năm có khoảng 77.457 ca mới mắc bệnh ung thư, trong đó 80% là do môi trường sống và chỉ có khoảng 5% do gen di truyền.

Theo thống kê của Bộ Y tế, hàng năm cả nước có gần khoảng từ 150.000 - 200.000 người bệnh bị bệnh ung thư mới phát hiện. Một trong những nguyên nhân cơ bản dẫn đến tình trạng bệnh ung thư ngày càng gia tăng, theo đánh giá tổng hợp của Bộ Y tế và Bộ Tài nguyên - Môi trường, chính là do môi trường sống ngày càng xuống cấp trầm trọng. GS.TSKH Lê Huy Bá, Viện trưởng Viện Khoa học Công nghệ và Quản lý Môi trường TP.Hồ Chí Minh đã từng cho biết, lâu nay ít người biết rằng nguyên nhân chính gây bệnh ung thư là do độc chất môi trường (Environmental Toxicology) nhiễm vào cơ thể từ thực phẩm, thức ăn, nước uống và không khí.

Một số độc chất môi trường gây ung thư phổ biến nhất ở nước ta là: Chất độc dioxin; Độc chất gây ung thư có trong thực phẩm và qua chế biến thực phẩm; Độc chất formon, hàn the; Độc chất 3-MCPD và 1,3-DCP; Độc tố gây ung thư của nấm mốc; Độc tố gây ung thư do rượu; Độc chất gây ung thư từ thuốc lá và một số độc chất gây ung thư sinh ra từ ô nhiễm môi trường khác như các chất khí thải của động cơ và các lò đốt công nghiệp sử dụng nhiên liệu than, củi, xăng... Bụi chì từ khói xe, SO2, N2O, Clo từ khói thải nhà máy, bụi phấn...

Bụi xi-măng, chứa nhiều hạt silic có kích thước từ 1-5 micro mét. Những chất khí này khi vào phổi sẽ nằm lại trong các phế nang, phế quản, gây ung thư phổi, ung thư thanh quản… Nhựa Polychlorobipheyl (PCB) được sử dụng rộng rãi dưới dạng các sản phẩm như: dầu nhờn, cồn dán, xi đánh giày, chất hút bụi, thuốc trừ sâu, dưới tác dụng của nhiệt độ môi trường sẽ bị phân hủy thành nhiều chất dioxin cực độc hại dẫn đến ung thư ác tính. Bụi amian trong không khí hay sợi amian trong nước từ các mái nhà lợp tôn phibroximăng theo nước mưa chảy xuống, là nguyên nhân gây ung thư phế quản, phổi, biểu mô…

Ở nước ta hiện nay có trên 600 đô thị lớn nhỏ với 4 thành phố lớn là TP Hồ Chí Minh, Hà Nội, Hải Phòng và Đà Nẵng với tỉ lệ số dân tăng nhanh. Kéo theo đó là tỉ lệ phương tiện giao thông cơ giới tăng lên rõ rệt. Điều đó có nghĩa là tăng phương tiện giao thông cơ giới đường bộ sẽ làm tăng ô nhiễm môi trường không khí. Hiện nay, nồng độ bụi vượt quá tiêu chuẩn cho phép từ 2 đến 11 lần. GS.TS Vũ Hoan, Chủ tịch Liên hiệp các Hội KHKT Hà Nội đã từng cho biết: Ngoài các nhân tố truyền thống như chất thải rắn, nguồn nước sạch, nước thải bị ô nhiễm nặng, những năm gần đây không gian sống, môi trường không khí của người Hà Nội cũng bị ô nhiễm bủa vây.

Theo kết quả quan trắc tại 250 điểm đo kiểm có 180 điểm đo có hàm lượng bụi lơ lửng vượt tiêu chuẩn cho phép (TCCP), chiếm 72%. Cụ thể, đường Nguyễn Trãi có vị trí vượt TCCP 11 lần, đường Nguyễn Văn Linh vượt TCCP 10,8 lần; ngã ba đường Tam Trinh - Lĩnh Nam vượt TCCP 5,2 lần; đường Phạm Văn Đồng nồng độ bụi vượt TCCP 3,6 lần.

Đặc biệt, rác thải của các thành phố, khu công nghiệp là vấn đề lớn cần giải quyết tại các khu công nghiệp cũng như khu đô thị. Thực tế, nước ta đang ở thời kỳ công nghiệp hóa, nhiều ngành công nghiệp thiếu vốn để đầu tư cho hệ thống xử lý chất thải hoặc thay thế những máy móc cũ lạc hậu bằng công nghệ tiên tiến.

Nhiều nhà máy, xưởng sản xuất nằm xen kẽ với khu dân cư, nhiều khu công nghiệp chưa hoàn thiện hạ tầng cơ sở trong khi các nhà máy đã đi vào hoạt động. Các ngành công nghiệp như công nghiệp điện, hóa chất, phân bón, luyện kim, cơ khí, vật liệu xây dựng, dệt nhuộm, giấy... là những ngành gây ô nhiễm môi trường chính. Ô nhiễm nước do sản xuất công nghiệp là rất nặng nề, lượng nước thải này được thải trực tiếp ra các con sông, ao hồ làm ô nhiễm nguồn nước và ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe của dân cư xung quanh.

Ngoài ra, các khu công nghiệp, khu chế xuất là nơi tập trung khối lượng lớn chất thải công nghiệp với rất nhiều chất thải nguy hại; trong khi kỹ thuật xử lý ô nhiễm, nước thải, chất thải còn chưa giải quyết được một cách cơ bản.

Trước một thực tế có rất nhiều nguyên nhân bắn phá “pháo đài” sức khỏe của con người, trong đó có căn bệnh ung thư mà một trong số tác nhân đó bắt nguồn từ môi trường sống, vì vậy, trước hết đối với mỗi người phải tự xây dựng cho mình một môi trường sống, sinh hoạt sạch và lành mạnh, tránh việc trực tiếp hoặc gián tiếp sử dụng, tiếp xúc với những nguy cơ gây độc cao.